Cũng tại cuộc họp này, ông Nguyễn Thành Tài, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM nhận định, tốc độ tăng trưởng trên có hiệu quả từ việc TP tập trung thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, đặc biệt là chương trình bình ổn giá đối với các mặt hàng thiết yếu. Trong khuôn khổ bài viết này xin đề cập về bài học kinh nghiệm bình ổn giá tại TP.HCM. 

Câu chuyện khởi nguồn từ hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) 

Năm 1996, tại TP.HCM, Câu lạc bộ HVNCLC của Báo Sài Gòn Tiếp Thị ra đời do chị Vũ Kim Hạnh làm chủ nhiệm. Đây là dự án được chị và các cộng sự ấp ủ từ lâu với mong muốn hàng Việt Nam có được tiếng nói chung trên thị trường. Cũng trong năm 1996, “Hội chợ Hàng Việt Nam Chất lượng cao” lần đầu tiên được tổ chức tại TP.HCM. Tuy chưa gây được tiếng vang, nhưng hội chợ này là điểm nhấn quan trọng cho sự thành công của “hàng Việt” ngày nay, thật sự chinh phục người tiêu dùng, bằng chính nội lực và khối óc thông minh của người Việt Nam, khẳng định các doanh nghiệp Việt Nam biết vận dụng những khó khăn trở thành cơ hội. 

Đầu thập niên 2000, trong một cuộc họp giữa lãnh đạo TP.HCM và tỉnh An Giang, hai bên đã đi đến thống nhất, tổ chức Hội chợ HVNCLC lần đầu tiên tại An Giang - một địa phương mà trên 80% người dân sống bằng nghề nông nghiệp, thủy sản. Tuy hội chợ chủ yếu là người đến xem, nhưng thành công của hội chợ chính là bước khởi đầu để HVNCLC có cơ hội khai phá sang thị trường Campuchia (CPC), vì An Giang vốn có mối quan hệ gắn bó, thân thiết với hầu hết các tỉnh thành CPC, do vị trí biên giới gần gũi và mối quan hệ rất tốt của tỉnh với CPC. Dần dần qua 14 năm thực hiện, Hội chợ HVNCLC ngày càng phát triển vững mạnh, thể hiện rõ tính chuyên nghiệp và sự đổi mới trong tổ chức, trở thành sự kiện văn hóa thương mại. Sức lan tỏa của chương trình đã đến quốc gia Lào, và trong tương lai không xa, có thể sẽ tới một số nước khác. Bây giờ, mỗi năm không chỉ tổ chức một lần như trước, mà liên tục nhiều sự kiện HVNCLC được tổ chức tại các tỉnh thành trong cả nước.

Bình ổn giá tại TP.HCM, một năm nhìn lại 

Công tác tạo nguồn hàng, thực hiện bình ổn giá thị trường thường được chuẩn bị từ rất sớm. Ngay từ đầu tháng 7/2009, lãnh đạo TP đã chủ động giao nhiệm vụ cho các sở, ngành chức năng, xây dựng Kế hoạch chuẩn bị nguồn hàng thiết yếu phục vụ bình ổn thị trường trước, trong và sau Tết, với 8 nhóm hàng thiết yếu như: gạo nếp, đường, dầu ăn, thịt gia súc, trứng gia cầm, thực phẩm chế biến, rau củ quả. Tổng lượng vốn thực hiện kế hoạch bình ổn Tết năm 2010 là 422,31 tỷ đồng, chiếm khoảng 30% tổng nhu cầu Thành phố. Thành phố chủ trương mời gọi, khuyến khích các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế cùng tham gia các chương trình bình ổn và giao cho các sở, ngành chức năng nhiệm vụ phối hợp xây dựng các tiêu chí và xét chọn doanh nghiệp có đầy đủ năng lực và kinh nghiệm trong sản xuất - phân phối hàng hóa khi tham gia. Qua đó, năm 2010, chương trình đã chọn được 13 doanh nghiệp (tăng 4 đơn vị so với năm 2009), các doanh nghiệp khi tham gia bình ổn thị trường được TP cho vay vốn với lãi suất bằng 0%. Ngược lại, các doanh nghiệp phải bán giá thấp hơn ít nhất 10% so với giá thị trường của sản phẩm cùng loại, tại từng thời điểm; doanh nghiệp phải sử dụng vốn đúng mục đích, hoàn trả nợ vay đúng thời hạn; đảm bảo số lượng và chất lượng, mặt hàng tham gia bình ổn. 

Về phía các cơ quan chức năng, TP đã chỉ đạo sát sao việc kiểm tra thực hiện kế hoạch dự trữ hàng hóa, thực phẩm thiết yếu về số lượng, chủng loại, việc niêm yết giá, bán đúng giá, kiểm tra vệ sinh an toàn, chất lượng hàng hóa. Điểm nổi bật năm 2010 là TP đã hình thành được liên kết giữa khâu lưu thông, phân phối hàng hóa với khâu sản xuất, tạo nguồn hàng ở các địa phương như Hà Nội, Tiền Giang, Cần Thơ, Bình Dương… Riêng tại TP.HCM, thông qua các hình thức liên kết giữa các doanh nghiệp bình ổn với các đơn vị phân phối bán lẻ khác, cộng với hình thức tự đầu tư xây dựng mới, mạng lưới phân phối bán lẻ hàng hóa của 13 doanh nghiệp bình ổn năm 2010 tăng gấp 3 lần so với năm 2009, với 1.507 điểm bán được phân bố rộng rãi khắp trên địa bàn Thành phố, đảm bảo hàng hóa bình ổn được phục vụ tận tay người tiêu dùng. Ngoài ra, Sở Công Thương TP còn phối hợp với các quận, huyện, ban quản lý các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn để chuẩn bị, bố trí các địa điểm cho các doanh nghiệp bán hàng lưu động, phục vụ các đối tượng chính sách, người dân ở vùng xa trung tâm thành phố, công nhân tại khu chế xuất, khu, cụm công nghiệp. 

Mới đây, trong quý II/2010, UBND TP.HCM đã quyết định phê duyệt đề án “chiến lược tạo nguồn hàng thiết yếu bình ổn thị trường” TP.HCM đến năm 2015. trong đó ghi rõ: TP trong những năm qua luôn thể hiện vai trò là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, kéo theo mật độ dân số mỗi năm đều gia tăng. TP dự báo dân số đến năm 2015 sẽ đạt đến 9,99 triệu người. Do đó, các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm nếu thị trường xảy ra biến động lớn, sẽ ảnh hưởng đáng kể đến công tác an sinh - xã hội và ảnh hưởng đến việc thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ quan trọng khác. Mục đích và yêu cầu của dự án này là chủ động cung cấp đầy đủ hàng thiết yếu, tránh việc hàng hóa thiết yếu khan hiếm trên thị trường, nhưng phải đảm bảo về giá cả, chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm. Đối tượng thụ hưởng là người tiêu dùng trực tiếp, trong đó tập trung phục vụ những đối tượng có thu nhập thấp hoặc sinh sống tại những khu vực trên địa bàn TP chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng cơ bản của người dân. Bên cạnh đó, TP còn chỉ đạo các cơ quan chức năng thường xuyên kiểm tra công tác giá cả, chất lượng, hàng nhái, hàng giả, tránh xảy ra nhũng tiêu cực làm ảnh hưởng đến tiến trình triển khai dự án. 

Kết quả 

Mới đây, ông Thái Văn Rê, Giám đốc Sở Kế hoạch - Đầu tư TP.HCM đã khẳng định: TP.HCM tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế cả nước. Minh chứng cho lời nhận định trên, ông Rê phân tích: Trong 8 tháng đầu năm, giá trị sản xuất công nghiệp của TP tăng 13% so với cùng kỳ và tăng cao hơn bình quân cả nước 0,1%, trong khi nhiều năm liền, chỉ số này của TP.HCM luôn thấp hơn cả nước. Đặc biệt theo báo cáo của ông Dư Quang Nam, Cục trưởng Cục thống kê TP, liên tục trong 2 tháng 7 và 8, chỉ số giá tiêu dùng tại TP.HCM giảm, tháng 8 giảm 0,25% so với tháng trước do tác động của 3 nhóm hàng có mức giá giảm gồm: hàng ăn và dịch vụ ăn uống, bưu chính viễn thông và các hàng hóa, các dịch vụ khác. Ông Nguyễn Thành Tài vui mừng với những nhận định phấn khởi hơn, với đà tăng trưởng này, cuối năm 2010, TP.HCM có khả năng hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu kinh tế - xã hội mà Nghị quyết HĐND TP đề ra. Ông Tài còn cho biết thêm: Tốc độ tăng trưởng trên có hiệu quả từ việc TP.HCM tập trung thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, đặc biệt là chương trình bình ổn giá đối với các mặt hành thiết yếu. Kinh nghiệm về bình ổn giá của TP đạt hiệu quả cao trong thời gian qua là nhờ thực hiện tốt các khâu quan trọng: Vai trò điều tiết kịp thời của bộ máy nhà nước trong cơ chế thị trường; doanh nghiệp được Nhà nước hỗ trợ vốn đầu tư và mở kênh phân phối ngay tại các chợ truyền thống; phát triển nhanh hệ thống phân phối hàng hóa (trong 6 tháng đầu năm 2010 đã lên đến 1.500 điểm bán hàng mới); tăng cường kiểm tra chống đầu cơ, tích trữ hàng… 

Bài học về thành công trong bình ổn giá thời gian qua của TP.HCM là minh chứng cho một hướng đi đúng đắn, đạt được hiệu quả thiết thực. Bởi chương trình này không chỉ cần thiết đối với người tiêu dùng, mà còn đốc thúc các doanh nghiệp thật sự có năng lực mạnh dạn vay vốn, đổi mới trang thiết bị để nâng cao chất lượng, giảm giá thành, đa dạng hóa sản phẩm. Đặc biệt là các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội kiên kết chặt chẽ với nhau làm gia tăng giá trị sản phẩm, tăng cường năng lực cạnh tranh với các sản phẩm nhập khẩu, và giá trị cao nhất chính là sự tin tưởng của người tiêu dùng đang dần quay trở lại với sản phẩm trong nước.