Giải phóng mặt bằng - nhiệm vụ trọng tâm nhưng nhiều thách thức
Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, xã Châu Ninh đang đứng trước một không gian phát triển mới với quy mô lớn hơn, nguồn lực được tập trung hơn. Cùng với quá trình đô thị hóa, địa phương có nhiều điều kiện để phát triển hạ tầng, thương mại, dịch vụ, du lịch và các ngành kinh tế phụ trợ.
Trong số các dự án trọng điểm đang được triển khai trên địa bàn, Dự án Khu phức hợp đô thị, du lịch sinh thái, sân gôn Khoái Châu được xác định là một trong những dự án có khả năng tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, quy mô dự án cũng đặt ra yêu cầu rất lớn đối với công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư, quản lý đất đai và tổ chức thực hiện.
Theo lãnh đạo xã Châu Ninh, đây là công việc khó bởi liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, tài sản, đất đai, mồ mả, sinh kế và tâm tư của nhiều hộ gia đình. Vì vậy, cùng với yêu cầu bảo đảm tiến độ dự án, địa phương phải đặc biệt quan tâm đến việc ổn định đời sống và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.
Đây cũng là điểm khác biệt của công tác giải phóng mặt bằng so với nhiều nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội khác. Nếu thiếu thông tin hoặc việc giải thích chưa đầy đủ, người dân có thể khó hình dung được mục tiêu dài hạn của dự án cũng như những thay đổi mà địa phương sẽ trải qua trong quá trình đô thị hóa.
Bởi vậy, Châu Ninh xác định giải phóng mặt bằng không chỉ là câu chuyện về thủ tục, hồ sơ hay tiến độ, mà còn là quá trình xây dựng sự đồng thuận.
Phương châm được địa phương đặt ra là “công khai, minh bạch, đúng quy định; đối thoại, giải thích, vận động để tạo đồng thuận”. Trường hợp cần áp dụng biện pháp hành chính cũng phải bảo đảm đúng trình tự, thủ tục và quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.
Từ tuyên truyền đến đối thoại để người dân hiểu rõ lợi ích
Một trong những nhiệm vụ được Châu Ninh chú trọng là tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu rõ hơn về định hướng phát triển của địa phương và vai trò của các dự án trọng điểm.
Theo địa phương, Dự án Khu phức hợp đô thị, du lịch sinh thái, sân gôn Khoái Châu cần được nhìn nhận trong tổng thể phát triển đô thị, giao thông, thương mại, dịch vụ, du lịch và sản xuất của Châu Ninh, thay vì chỉ xem đây là một dự án riêng lẻ.
Cách tiếp cận này có ý nghĩa quan trọng trong công tác tuyên truyền, bởi lợi ích của một dự án quy mô lớn không chỉ nằm trong phạm vi diện tích dự án.
Khi dự án được triển khai cùng với quá trình đầu tư hạ tầng và đô thị hóa, nhu cầu về xây dựng, vật liệu, vận tải, cơ khí, dịch vụ kỹ thuật, cung ứng hàng hóa và nhiều hoạt động kinh tế phụ trợ khác được kỳ vọng sẽ gia tăng.
Đáng chú ý, Châu Ninh không đặt mục tiêu đơn thuần là thu hút dự án về địa bàn. Địa phương định hướng tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh đủ điều kiện có thể tham gia vào chuỗi cung ứng, qua đó giúp người dân địa phương có cơ hội tham gia vào quá trình hình thành giá trị từ các dự án.
Đây là một nội dung cần được truyền tải đầy đủ tới người dân trong quá trình vận động giải phóng mặt bằng: cùng với những tác động trực tiếp liên quan đến đất đai, dự án cũng có thể mở ra những cơ hội mới về việc làm, kinh doanh và chuyển đổi nghề nghiệp trong tương lai.
Dự án sân gôn và kỳ vọng tạo hệ sinh thái dịch vụ
Theo định hướng phát triển của Châu Ninh, quá trình đô thị hóa sẽ kéo theo sự gia tăng nhu cầu về thương mại, dịch vụ, vận tải, logistics, kho bãi, ăn uống, lưu trú, vui chơi, giải trí và các dịch vụ phục vụ đời sống đô thị.
Đây được xem là dư địa để người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh địa phương tìm kiếm cơ hội tham gia vào các hoạt động kinh tế mới, phù hợp với năng lực và nhu cầu thị trường.
Địa phương cũng xác định các dự án đô thị, du lịch sinh thái, sân gôn và hạ tầng giao thông sẽ tạo ra nhu cầu đối với nhiều ngành kinh tế phụ trợ. Chính quyền sẽ tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ thuộc thẩm quyền như giải phóng mặt bằng, quản lý đất đai, quy hoạch, hạ tầng và cải cách hành chính; đồng thời tạo điều kiện để các chủ thể kinh tế đủ điều kiện tham gia chuỗi cung ứng của dự án.
Như vậy, câu chuyện về Dự án Khu phức hợp đô thị, du lịch sinh thái, sân gôn Khoái Châu không chỉ dừng lại ở việc hình thành một công trình mới, mà được địa phương kỳ vọng tạo ra hiệu ứng lan tỏa tới nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.
Khi hạ tầng được đầu tư, các dự án trọng điểm được triển khai và không gian đô thị từng bước hình thành, Châu Ninh có thêm điều kiện thu hút những dự án mới phù hợp với quy hoạch. Các hoạt động xây dựng, vận tải, thương mại, dịch vụ, lưu trú, ăn uống, logistics, dịch vụ kỹ thuật, giáo dục, y tế và các dịch vụ dân sinh có thể từng bước phát triển theo.
Quan tâm đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm
Một vấn đề được Châu Ninh xác định rõ trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế là phải quan tâm đến người dân bị tác động bởi thu hồi đất và đô thị hóa.
Địa phương định hướng chú trọng đào tạo nghề và chuyển đổi việc làm cho người dân, nhất là những trường hợp chịu tác động bởi quá trình thu hồi đất và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Mục tiêu là hình thành mối liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân, trong đó người dân có cơ hội tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển.
Đây là một trong những nội dung có ý nghĩa thiết thực đối với công tác tuyên truyền, vận động. Bởi đối với người dân có đất bị thu hồi, điều quan tâm không chỉ là việc thực hiện các chính sách liên quan đến đất đai mà còn là câu hỏi về sinh kế sau thu hồi đất.
Khi các ngành thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế phụ trợ phát triển, việc chuẩn bị kỹ năng nghề nghiệp, chuyển đổi việc làm sẽ giúp người dân có thêm khả năng thích ứng với môi trường kinh tế mới.
Theo định hướng của xã, mục tiêu phát triển không phải chỉ là có thêm dự án, mà phải hướng tới những kết quả cụ thể đối với đời sống người dân: có thêm việc làm, thu nhập được nâng lên, hạ tầng giao thông thuận lợi hơn, trường học, y tế, văn hóa được nâng cao, môi trường sống được cải thiện và cơ hội sản xuất, kinh doanh được mở rộng.
Hài hòa tiến độ dự án với quyền lợi người dân
Trong giai đoạn 2026-2030, Châu Ninh xác định các dự án trọng điểm, xây dựng đô thị và phát triển hạ tầng phải được đặt trong một tổng thể thống nhất.
Trong đó, giải phóng mặt bằng và đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm là một trong những nhiệm vụ được tập trung thực hiện. Đối với Dự án Khu phức hợp đô thị, du lịch sinh thái, sân gôn Khoái Châu, địa phương xác định rõ yêu cầu vừa bảo đảm tiến độ, vừa ổn định đời sống và an sinh xã hội.
Cùng với đó, Dự án tuyến đường kết nối di sản văn hóa, du lịch và phát triển kinh tế dọc sông Hồng cũng được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối và tạo điều kiện phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch, sản xuất.
Những dự án này nếu được triển khai đồng bộ sẽ tạo ra sự kết nối giữa hạ tầng giao thông, đô thị, du lịch và các hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, để biến kỳ vọng thành hiệu quả thực tế, Châu Ninh xác định phải đồng thời làm tốt quy hoạch, quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng, hạ tầng, cải cách hành chính, bảo vệ môi trường và đồng hành cùng doanh nghiệp.
Đặc biệt, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân phải được bảo đảm trong quá trình thực hiện. Đây cũng là nguyên tắc được địa phương đặt ra để tạo sự đồng thuận xã hội.
Khi người dân trở thành chủ thể của quá trình phát triển
Châu Ninh đang đứng trước một giai đoạn có nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Dự án Khu phức hợp đô thị, du lịch sinh thái, sân gôn Khoái Châu có thể trở thành một trong những động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển đô thị và mở rộng thương mại, dịch vụ của địa phương.
Song, để dự án thực sự tạo ra hiệu ứng lan tỏa, bài toán giải phóng mặt bằng cần được giải quyết trên cơ sở đúng quy định, công khai, minh bạch và tạo được sự đồng thuận.
Trong quá trình đó, tuyên truyền không chỉ là phổ biến chủ trương mà cần giúp người dân hiểu rõ hơn về quy hoạch, mục tiêu phát triển, những thay đổi về hạ tầng, cơ hội việc làm, chuyển đổi nghề nghiệp và khả năng tham gia vào các hoạt động kinh tế mới.
Quan trọng hơn, người dân cần được xác định là một chủ thể của quá trình phát triển chứ không chỉ là đối tượng chịu tác động của dự án.
Đây cũng là định hướng xuyên suốt mà Châu Ninh đặt ra cho giai đoạn tới: Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp đầu tư, hợp tác xã tổ chức sản xuất và người dân tham gia, hưởng lợi.
Địa phương kỳ vọng đến năm 2030, những thay đổi từ quá trình phát triển sẽ được thể hiện rõ hơn qua hệ thống giao thông thuận lợi, đô thị khang trang, sản xuất hiệu quả, thương mại - dịch vụ sôi động, nhiều cơ hội việc làm hơn, thu nhập cao hơn và chất lượng các dịch vụ giáo dục, y tế, văn hóa, an sinh xã hội được nâng lên.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tháo gỡ điểm nghẽn giải phóng mặt bằng, tăng cường đối thoại và tuyên truyền, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân sẽ tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng của Châu Ninh trong quá trình triển khai các dự án động lực.