Tiền thân của ngành Hoá chất mỏ là Kho III - thuộc Bộ Công nghiệp nặng, được ra đời vào ngày 20/12/1965, gồm 24 người, đóng tại Hữu Lũng - Lạng Sơn, với nhiệm vụ tiếp nhận, bảo quản thuốc nổ, vật liệu nổ công nghiệp từ các nước bạn và cung ứng, phục vụ sự nghiệp giải phóng và phát triển đất nước. Từ năm 1965 – 1968, đơn vị đã tiếp nhận trên 16 ngàn tấn, cung ứng trên 15 ngàn tấn thuốc nổ các loại, phục vụ chủ yếu cho các mỏ than và các công trình của các ngành kinh tế. Đến ngày 29/4/1969, Bộ Công nghiệp nặng thành lập Tổng kho III, dựa trên cơ sở Kho III làm nòng cốt, được sáp nhập thêm đoàn xe để thực hiện nhiệm vụ mới nặng nề hơn. Ngày 07/01/1975, Bộ Điện và Than nâng cấp Tổng kho III thành Xí nghiệp Hoá chất mỏ, bổ sung thêm nhiệm vụ nghiên cứu, sản xuất vật liệu nổ công nghiệp. Xác định các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu có nguy cơ tan rã, từ đó sẽ gây thiếu hụt nguồn thuốc nổ và vật liệu nổ công nghiệp, 5 đơn vị chi nhánh hoá chất mỏ được ra đời để tham gia phục vụ là: Hoá chất mỏ Cái Đá (năm 1983), Hoá chất mỏ Đồng Giao, Đông Triều, Vũng Tàu (năm 1984) và Hoá chất mỏ Đà Nẵng (năm 1988)..Đến năm 1995, Xí nghiệp Hoá chất mỏ đã được nâng cấp thành Công ty Hoá chất mỏ - thuộc Tổng Công ty Than Việt Nam (nay là Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam) nhằm chủ động đáp ứng cho nhu cầu của thị trường về vật liệu nổ công nghiệp. 

Trong 15 năm trở lại đây, Công ty đã đạt được một số thành tựu đáng kể: Sản xuất thêm được thuốc nổ ANFO chịu nước (năm 1997), thuốc nổ nhũ tương hầm lò (năm 2008), thuốc nổ nhũ tương rời (năm 2009) đều là những loại thuốc nổ tiên tiến; phát triển thành 26 đơn vị trực thuộc ở 24 tỉnh, thành trên cả nước, với tổng số lao động là 3.750 người; lương bình quân 6,7 triệu đồng/người/tháng và các chỉ tiêu chủ yếu đều đạt mức trên 20%/năm. Với sự nỗ lực, phấn đấu và cống hiến cho đất nước, ngành Hoá chất mỏ và tập thể cán bộ, công nhân viên các thế hệ đã được Đảng và Nhà nước cùng các cơ quan, đoàn thể tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba năm 1987, 1985, 1968; Huân chương Độc lập hạng Nhì, hạng Ba năm 1995, 2005; Danh hiệu Anh hùng thời kỳ đổi mới năm 2000 và đón nhận Huân chương Độc lập hạng Nhất vào tháng 9/2010.