TS. Đào Sỹ Sành, Viện trưởng Viện Giấy và Xenluylô:“Phát triển công nghiệp bền vững là phải dung hòa được các lợi ích liên quan”.
Phát triển công nghiệp bền vững là một khái niệm khá trừu tượng. Nhưng nếu xem xét quá trình sản xuất công nghiệp và sự phát triển của nó theo từng góc độ cụ thể thì có thể thấy được những yếu tố định hướng tới sự “bền vững” là: kinh tế, xã hội, môi trường.v.v... Cũng có thể nhìn nó từ góc độ nhà nước, doanh nhân, cộng đồng. Cái khó là làm sao để công nghiệp nhìn từ góc dộ nào cũng đều là “có lợi”. Cái sự “có lợi” ở đa số, nếu như không phải là tất cả các mặt, hay nói cách khác là phải dung hòa, phải hợp lý hóa các lợi ích liên quan. Nhà nước thì phải có chính sách hợp lý; doanh nghiệp thì phải biết điều tiết lợi ích của mình và cộng đồng; cộng đồng, xã hội thì phải có cách ứng xử hợp lý để doanh nghiệp công nghiệp làm ăn tốt và không “gây hại”.
Tất cả những vấn đề liên quan: bảo vệ môi trường, xử lý chất thải, xuất nhập khẩu... đều là những yếu tố liên quan đến sản xuất công nghiệp và sự bền vững của nó.
Hiện nay, nước ta đã có hệ thống văn bản khá hoàn chỉnh, đồng bộ về công tác bảo vệ môi trường. Vấn đề là Nhà nước, nhất là chính quyền địa phương, doanh nghiệp và nhân dân có thực hiện tốt những qui định pháp luật đã có hay không. Quy định nào thiếu và không hợp lý thì phải bổ sung, sửa đổi, nhưng trước hết trách nhiệm thuộc về doanh nghiệp.
Vấn đề nguyên liệu, công nghệ, thị trường, kể cả xuất nhập khẩu, bảo vệ môi trường phải được xem xét, xây dựng phương án thật tốt, thật kỹ khi lập báo cáo đầu tư. Phát triển công nghiệp Việt Nam vừa qua thu được nhiều thành tựu, tuy nhiên cũng còn bộc lộ nhiều bất cập. Các chủ đầu tư không thực sự coi trọng tư vấn, coi tư vấn là người chấp bút ý tưởng của mình. Vì vậy, nhiều yếu tố không được xem xét kỹ càng, khoa học. Muốn phát triển bền vững thì phải lập dự án đầu tư tốt hơn, kỹ hơn, khách quan, khoa học hơn. Không nên sợ tốn ít tiền cho tư vấn để sau này thất bại.
PGS.TS. Nguyễn Cảnh Nam, Hiệu trưởng Trường QTKD - TKV :“Đối với Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam, phát triển bền vững phải song hành cùng bảo vệ môi trường”.
Bên cạnh việc đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng, Tập đoàn cần tăng cường trách nhiệm xã hội đối với cộng đồng, địa phương theo tinh thần tích cực đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, nâng cao trình độ dân trí, thúc đẩy tiến bộ và công bằng xã hội; Xây dựng mối quan hệ hợp tác tin cậy với đối tác, bạn hàng theo phương châm “cùng thắng, cùng có lợi”; Phát triển hài hòa trong nội bộ Tập đoàn theo nguyên tắc “đồng lợi ích”; Thân thiện với môi trường và thích ứng với tình trạng biến đổi khí hậu.
Từ chiến lược phát triển kinh doanh đa ngành trên nền công nghiệp than - khoáng sản, Tập đoàn cần cân đối sản lượng than khai thác hợp lý vừa đảm bảo nhu cầu trong nước vừa tiết kiệm tài nguyên, tránh tình trạng phát triển sản lượng ‘quá nóng’. Cần đảm bảo phát triển hài hòa song hành cùng với các giải pháp bảo vệ môi trường vùng mỏ.
Ông Lê Hồng Hà, Phó trưởng Ban quản lý các Khu công nghiệp Quảng Ngãi: “Phát triển công nghiệp bền vững là một yêu cầu cấp bách của tỉnh Quảng Ngãi”
Phát triển công nghiệp bền vững là một yêu cầu cấp bách của tỉnh trong giai đoạn CNH- HĐH, bởi lẽ,Quảng ngãi là một tỉnh thuần nông, đến cuối năm 2000 trong cơ cấu kinh tế ngành công nghiệp và xây dựng mới chiếm gần 23%. Làm thế nào để phát triển công nghiệp bền vững? Biện pháp đầu tiên là phải sớm xây dựng các khu công nghiệp hợp lý, đáp ứng đầy đủ các yêu cẩu phát triển công nghiệp vùng và địa phương, đồng thời đủ sức mời gọi các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.
Để phát triển công nghiệp bền vững ở Quảng Ngãi, các khu công nghiệp cần có chính sách ưu đãi hợp lý cho các nhà đầu tư, tạo điều kiện cho họ khai thác tốt nhất các lợi thế đẩu tư ở từng khu công nghiệp. Ngay từ tháng /5/2001 Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ngãi đã chỉ đạo: xây dựng khu công nghiệp không phải để kinh doanh hạ tầng kỹ thuật, mà để thu hút các nhà đầu tư, nhằm phát triển sản xuất, thực hiện các mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm cho nhiều lao động địa phương, tăng xuất khẩu và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, phát triển công nghiệp phải chú ý gìn giữ môi trường và các vấn đề xã hội. Trong Đề án phát triển công nghiệp Quảng Ngãi giai đoạn 2006- 2010 đã nhấn mạnh: Trong phát triển công nghiệp cần lấy hiệu quả kinh tế làm mục tiêu, nhưng không xem nhẹ các vấn đề xã hội, đảm bảo lợi ích của sản xuất công nghiệp, lợi ích của người sản xuất nguyên liệu. Công nghệ sản xuất phải phù hợp với xu thế phát triển và hội nhập quốc tế, nhằm đảm bảo sức cạnh tranh về chất lượng và giá cả.
Quảng Ngãi đang phấn đấu để tốc độ tăng trưởng công nghiệp bình quân hàng năm của giai đoạn 5 năm 2006-2010 là 32-33% /năm. Tỷ trọng công nghiệp trong GDP toàn tỉnh đến năm 2010 là 62-63 % (gấp đôi năm 2005). Công nghiệp bền vững sẽ là yếu tố quyết định sự tăng trưởng kinh tế và Quảng Ngãi sẽ trở thành tỉnh có công nghiệp phát triển ở khu vực miền Trung.
Ông Lưu Tiến Long, Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội:“Cần tập trung phát triển những ngành hàng, sản phẩm có giá trị gia tăng, hàm lượng chất xám cao, công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường”.
Về quản lý vĩ mô, trước hết cần làm rõ trong quy hoạch công nghiệp là phát triển công nghiệp có chọn lọc. Tập trung phát triển nhanh hơn những ngành hàng, sản phẩm có giá trị gia tăng cao, hàm lượng chất xám cao, sử dụng công nghệ tiên tiến, kỹ thuật hiện đại thân thiện môi trường, khả năng tự động hóa cao như các ngành cơ điện tử, công nghệ tin học, (công nghệ sinh học), công nghệ vật liệu mới, công nghệ chế tạo khuôn mẫu, hạn chế phát triển các ngành công nghiệp tiêu hao nhiều năng lượng và nguyên vật liệu; sử dụng nhiều lao động , có nhu cầu vận chuyển lớn, gây ô nhiễm môi trường.
Xây dựng cơ chế chính sách để khuyến khích các doanh nghiệp đổi mới phương thức quản lý với công nghệ sản xuất theo hướng áp dụng dây chuyền công nghệ tiêu thụ ít năng lượng và nguyên vật liệu, đồng thời thải ra ít chất thải, đặc biệt là chất thải độc hại;
Nghiên cứu, ban hành một số chế tài buộc các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh quy mô lớn và vừa, phải thiết lập các hệ thống tự quan trắc, giám sát về môi trường để cung cấp thông tin về chất thải và mức độ ô nhiễm do các hoạt động sản xuất của doanh nghiệp gây ra. Ban hành các chỉ tiêu về mức độ ô nhiễm tối đa cho phép đối với từng ngành sản xuất, tại từng khu vực.
Ban hành các tiêu chuẩn an toàn và bảo vệ môi trường trong các ngành công nghiệp, phù hợp với tình hình thực tế của Hà Nội. Những tiêu chuẩn môi truờng cần được đưa vào danh mục tiêu chuẩn thiết yếu nhất để lựa chọn các ngành nghề khuyến khích đầu tư.
Ông Phạm Lương Hòa, Giám đốc Công ty Cổ phần Dây và Cáp điện Thượng Đình (CADI- SUN): “Bên cạnh sản xuất - kinh doanh, Công ty chúng tôi luôn thực hiện tốt Luật Môi trường, góp phần vào việc phát triển doanh nghiệp bền vững”.
Xác định rõ trách nhiệm sản xuất phải gắn với công tác bảo vệ môi trường, Công ty CADI- SUN đã xây dựng kế hoạch bảo vệ môi trường nằm trong kế hoạch tổng thể phát triển doanh nghiệp. Công ty đã xây dựng hệ thống thoát nước, xử lý nước thải và đưa vào hoạt động đạt hiệu quả cao.
Bên cạnh đó, chúng tôi đã chủ động áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào quá trình vận hành dây chuyền sản xuất, giảm thiểu độc hại và các tác động xấu đến môi trường. Công ty đã không ngừng đầu tư các máy móc, thiết bị công nghệ hiện đại góp phần bảo vệ môi trường, cảnh quan quanh khu vực sản xuất, lựa chọn và sản xuất các mặt hàng công nghệ cao với các tính năng không độc hại nhằm bảo vệ người tiêu dùng và môi trường tự nhiên. Công ty đã áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến để xử lý tối đa tiếng ồn trong sản xuất công nghiệp. Bên cạnh đó CADI-SUN còn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức chấp hành luật bảo vệ môi trường cho người lao động, tạo dựng môi trường, cảnh quan xanh, sạch đẹp trong Công ty.
Ngoài ra Công ty còn xây dựng các dự án đầu tư về đất đai, nhà xưởng, kết cấu hạ tầng tại các tỉnh xa Hà Nội với mục đích chuyển dần các nhà máy sản xuất ra khỏi Thành phố nhằm đảm bảo môi trường sinh thái, góp phần vào việc phát triển công nghiệp bền vững.
Nguyễn Ngọc Thành: Tổng Giám đốc Công ty CP Xây dựng và Phát triển đầu tư Hải Phòng:“Để phát triển công nghiệp bền vững cần quan tâm đến các vấn đề, quy hoạch, dự báo, công nghệ và bảo vệ môi trường”.
Công nghiệp là một ngành kinh tế quan trọng của quốc gia, phát triển công nghiệp vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển nền kinh tế của đất nước. Để phát triển công nghiệp bền vững, chúng ta cần quan tâm đến các yếu tố cơ bản sau: Thứ nhất là quy hoạch phát triển ngành công nghiệp. Đây là yếu tố mang tầm chiến lược, có tính quyết định đến sự phát triển của nền kinh tế nói chung và của ngành công nghiệp nói riêng. Quy hoạch phát triển ngành phải được xác định dựa trên kết quả đánh giá đầy đủ thực trạng nền công nghiệp của nước ta hiện nay với những mục tiêu phát triển của nền kinh tế quốc gia. Trong đó, các dữ liệu phục vụ cho quy hoạch phát triển ngành công nghiệp cần có những dự báo chính xác về nhu cầu trong nước cũng như tình hình phát triển kinh tế quốc tế và khu vục. Thứ hai là vấn đề kỹ thuật và công nghệ. Lựa chọn phương án kỹ thuật và công nghệ không phải là bài toán dễ dàng cho các quốc gia. Để thực hiện mục tiêu CNH, HĐH đất nước không thể dựa trên nền tảng của một nền kỹ thuật và công nghệ lạc hậu. Tuy nhiên, để hiện đại hoá phải có lộ trình, đảm bảo khai thác có hiệu quả và đảm bảo cân bằng nguồn tài chính của quốc gia. Mặt khác, yếu tố công nghệ luôn được gắn liền với nhu cầu bảo vệ môi trường. Nếu phát triển công nghiệp tách rời khỏi bảo vệ môi trường sẽ không thể phát triển bền vững. Thứ ba là vấn đề phát triển nguồn nhân lực. Nguồn nhân lực công nghiệp của chúng ta hiện nay có nhiều hạn chế cả về số lượng và chất lượng. Để phát triển công nghiệp bền vững cần phải chú trọng đầu tư nguồn nhân lực. Một khi nguồn nhân lực có chất lượng đảm bảo và được đào tạo ổn định theo nhu cầu sử dụng, sẽ là một trong những yếu tố quan trọng quyết định tới sự phát triển bền vững của ngành Công nghiệp.
Ông Lê Quốc Ân - Chủ tịch Tập đoàn Dệt May Việt Nam: “Gắn kết người lao động – Thân thiện với môi trường để phát triển bền vững”.
Ngành Dệt May là ngành sử dụng rất nhiều lao động, vì vậy, sự phát triển ổn định, bền vững của doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào hai yếu tố: Lao động và thân thiện môi trường.
Xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của người lao động và xây dựng văn hóa doanh nghiệp để gắn kết lâu dài người lao động với doanh nghiệp đã trở thành một yếu tố quan trọng thể hiện năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và được nhiều doanh nghiệp quan tâm đúng mức. Tại các doanh nghiệp làm tốt công tác này thì không xảy ra tranh chấp, đình công, lãn công. Tiêu biểu như TCT May Việt Tiến gắn bó với 22.000 lao động; Công ty Dệt Hòa Thọ với khẩu hiệu “Thu nhập người lao động là năng lực và đạo đức của cán bộ quản lý doanh nghiệp”; Công ty Sợi Phú Bài với việc chăm lo bữa ăn giữa ca; Công ty May Nhà Bè với cư xá công nhân.
Bên cạnh đó, bảo vệ và thân thiện môi trường cũng là vấn đề ngày càng được các doanh nghiệp quan tâm, nhất là đối với ngành Dệt. Cho đến nay, có thể nói rằng hầu hết các nhà máy dệt đều đã được trang bị thiết bị xử lý nước thải và bước đầu quản lý phù hợp với ISO 14000. Hầu hết các nhà máy may đều chú ý tới tính phù hợp với yêu cầu không gây độc hại cho người sử dụng trong mỗi sản phẩm may mặc.