Tổng 7 tháng năm 2015, Việt Nam đã xuất khẩu được 3,592 triệu tấn gạo, thu về 1,541 tỷ USD. Con số này giảm 6,38% về lượng, nhưng giảm tới 11,37% về mặt giá trị so với cùng kỳ năm 2014. Tính riêng tháng 7/2015, lượng gạo Việt Nam xuất khẩu đạt 607,78 nghìn tấn, tăng 4,9% so với tháng 7/2014, nhưng kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 254,73 triệu USD, giảm 4,33% so với cùng kỳ năm 2014.
Diễn biến xuất khẩu gạo của Việt Nam trong 7 tháng năm 2015 (Nguồn: Cơ sở dữ liệu Tạp chí Công Thương)Nguyên nhân chủ yếu do giá gạo thế giới đang giảm mạnh khi nguồn cung tăng cao, nhưng nhu cầu nhập khẩu ở mức thấp; gạo Việt Nam đang phải cạnh tranh gay gắt với gạo Thái Lan cũng như với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp mới xuất hiện - gạo Campuchia và Myanmar.
Trước đây, Thái Lan chủ yếu tập trung xuất khẩu các sản phẩm gạo cao cấp, thị phần gạo cấp thấp gần như không quan tâm. Nhưng trong hai năm trở lại đây, dưới áp lực giải phóng kho gạo dự trữ khổng lồ, Thái Lan bắt đầu gia tăng chiếm lĩnh thị trường gạo cấp thấp - thị phần chủ yếu của gạo Việt Nam.
Bên cạnh đó, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam sang một số thị trường truyền thống sụt giảm do các đối tác thay đổi chính sách nhập khẩu. Đặc biệt, xuất khẩu gạo sang Trung Quốc - đối tác nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam gặp khó khăn lớn do Trung Quốc đang kiểm soát chặt chẽ việc nhập khẩu gạo theo hình thức qua biên giới, tăng cường nhập khẩu theo đường chính thức từ nhiều nguồn cung cấp với giá thấp như Ấn Độ, Pakistan và Myanmar.
Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, tổng 7 tháng năm 2015, kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam sang Trung Quốc chỉ đạt 542,72 triệu USD, giảm 12,46% so với cùng kỳ năm 2014. Ngoài ra, kim ngạch xuất khẩu gạo 7 tháng năm 2015 sang các thị trường như Hồng Kông, Philippines sụt giảm lần lượt là 34,5% và 38,58% so với cùng kỳ năm 2014; chủ yếu do gạo Thái Lan cạnh tranh mạnh với gạo Việt Nam tại các thị trường này.
Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu gạo sang một số thị trường đã có tốc độ tăng trưởng ấn tượng so với cùng kỳ năm 2014. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu gạo 7 tháng năm 2015 sang Malaysia đạt 77,05 triệu USD (tăng 74,2%), Bờ Biển Ngà đạt 43,69 triệu USD (tăng 59,84%) và Angieri đạt 5,9 triệu USD (tăng 57%).
Đối với thị trường trong nước, thị trường lúa gạo vẫn chưa thực sự khởi sắc do hoạt động xuất khẩu gạo chậm chạp. Giá lúa tại một số tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long có diễn biến ổn định đến tăng nhẹ.
Diễn biến giá một số loại gạo chính tại tỉnh Tiền Giang trong tháng 8/2015 (Nguồn: Cơ sở dữ liệu Tạp chí Công Thương)Tại Tiền Giang, kết thúc ngày 28/8/2015, giá các loại lúa tăng nhẹ 100 đồng/kg so với hồi đầu tháng 8/2015. Cụ thể, lúa IR 50404 đạt 4.250 đồng/kg; lúa OM 2515, OM 2717 và OM 2419 đạt 4.600 đồng/kg . Tại Vĩnh Long, lúa IR 50404 (lúa ướt) trong tháng 8/2015 tăng 150 đồng/kg, đạt 4.100 đồng/kg; lúa IR 50404 (lúa khô) được giữ ổn định tại mức 4.800 đồng/kg.
Trong khi đó, tại Kiên Giang, giá lúa tẻ thường đến cuối tháng 8/2015 đạt 5.300 đồng/kg, tăng 200 đồng/kg so với mức giá đầu tháng; giá lúa dài được giữ không đổi tại mức 5.600 đồng/kg.
Giá gạo Việt Nam xuất khẩu tiếp tục có xu hướng sụt giảm trong tháng 8/2015. Cuối tháng 8/2015, giá gạo 5% tấm xuất khẩu (giá FOB) chỉ còn đạt 325 - 335 USD/tấn, giảm so với mức 340 - 345 USD/tấn hồi đầu tháng; tương tự, giá gạo 25% tấm xuất khẩu (giá FOB) cũng chỉ còn 315 - 325 USD/tấn, giảm so với mức 325 - 335 USD/tấn vào đầu tháng 8/2015.
Trong tháng 8/2015 vừa qua, Việt Nam đã nới rộng biên độ tỉ giá USD/VND lên 3% (từ mức 1% trước ngày 12/8/2015) trước việc Trung Quốc phá giá mạnh đồng NDT. Các nhà nhập khẩu gạo Trung Quốc đang gây sức ép buộc các nhà xuất khẩu gạo Việt Nam phải hạ giá xuất khẩu sau khi hạ giá tiền đồng.