TCCT: Thưa ông, trong bối cảnh các thị trường quốc tế ngày càng đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe về phát triển bền vững như hiện nay, Dự án "Thương mại vì sự tăng trưởng kinh tế bền vững, bao trùm và thích ứng cao” (TRISEG) giai đoạn 2026-2030 được xây dựng trên cơ sở những yêu cầu thực tiễn nào của doanh nghiệp Việt Nam và sẽ đóng vai trò ra sao trong việc hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế?
Ông Hoàng Trần Phương: Nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang xu hướng phát triển bền vững, xanh hóa chuỗi cung ứng và chuyển đổi số toàn diện. Việc Việt Nam tham gia và thực thi các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới quy mô lớn như CPTPP, EVFTA, RCEP một mặt mở ra không gian xuất khẩu rộng lớn, mặt khác đặt ra những thách thức chưa từng có đối với năng lực thích ứng của doanh nghiệp trong nước.
Các thị trường nhập khẩu cao cấp, điển hình là khu vực Bắc Mỹ (Canada), liên tục dựng lên các rào cản kỹ thuật mới liên quan đến Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG), tiêu chuẩn xanh hóa và bình đẳng giới trong chuỗi sản xuất. Song song với đó, Chính phủ Canada đang thúc đẩy mạnh mẽ Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, trong đó coi Việt Nam là một đối tác thương mại trung tâm và ưu tiên hỗ trợ nâng cao năng lực thương mại thông qua các chương trình hợp tác quốc tế.
Dự án TRISEG được thiết kế mang tính kế thừa, bổ trợ và không chồng chéo với các chương trình đang triển khai của Bộ Công Thương dự án gắn kết và bổ trợ trực tiếp cho Chương trình cấp quốc gia về Xúc tiến thương mại và các Chương trình, hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Dự án TRISEG không đơn thuần là một chương trình hỗ trợ kỹ thuật truyền thống, mà là một "bước chuyển dịch chiến lược" nhằm định hình lại năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên bản đồ quốc tế.
Trong bối cảnh hệ sinh thái thương mại toàn cầu đang thiết lập những luật chơi mới, khắt khe hơn về môi trường và trách nhiệm xã hội, dự án TRISEG đặt mục tiêu kép: Vừa tận dụng tối đa lợi thế thuế quan từ Hiệp định CPTPP để mở rộng thị phần tại Canada và Bắc Mỹ, vừa nâng cao năng lực nội tại cho các nhóm doanh nghiệp yếu thế, đặc biệt là doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ (WSMEs).
Ngành hàng trọng tâm được dự án hướng tới là các sản phẩm nông sản chủ lực có thế mạnh xuất khẩu của Việt Nam nhưng đang chịu áp lực lớn về chuyển đổi xanh như: cà phê, điều, hồ tiêu, thực phẩm chế biến.
TCCT: Dự án TRISEG giai đoạn 2026 - 2030 sẽ tập trung vào những mục tiêu nào để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam?
Ông Hoàng Trần Phương: Những năm gần đây, yêu cầu về phát triển bền vững, giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội đang trở thành điều kiện ngày càng quan trọng đối với hàng hóa xuất khẩu. Đây cũng là thách thức lớn nhất đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) của Việt Nam khi tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Từ thực tiễn đó, Dự án TRISEG giai đoạn 2026 - 2030 sẽ tập trung 3 trụ cột hỗ trợ chính:
Vượt rào cản kỹ thuật và thích ứng biến đổi khí hậu: Doanh nghiệp sẽ không còn đơn độc trước ma trận các tiêu chuẩn Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG). Dự án sẽ cử các chuyên gia quốc tế và nội địa trực tiếp tư vấn, giúp doanh nghiệp đánh giá lại quy trình sản xuất, đạt các chứng nhận xanh, chứng nhận giảm phát thải carbon và tuân thủ các rào cản kỹ thuật đặc thù của thị trường Canada.
Chuyển đổi số và minh bạch truy xuất nguồn gốc: Dự án cung cấp các công cụ và phương pháp luận hiện đại giúp doanh nghiệp số hóa quy trình quản trị, chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đây là điều kiện tiên quyết để vượt qua khâu kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt của hệ thống hải quan và phân phối tại các nước phát triển.
Thâm nhập trực tiếp qua các chương trình hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp: Thay vì xuất khẩu qua nhiều khâu trung gian, doanh nghiệp tham gia dự án sẽ được hỗ trợ trực tiếp để làm việc, nâng cao năng lực với các chuyên gia, đối tác Canada, tham gia các sự kiện xúc tiến thương mại, kết nối giao thương quy mô lớn. Đồng thời, Cục Xúc tiến thương mại sẽ phối hợp đưa các đoàn chuyên gia, nhà phân phối mua hàng từ Canada đến Việt Nam tham dự các sự kiện để gặp gỡ, đàm phán chốt đơn ngay tại sân nhà.
TCCT: Theo ông, đâu là những khó khăn lớn nhất của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam hiện nay và dự án TRISEG sẽ tập trung giải quyết những điểm nghẽn nào?
Ông Hoàng Trần Phương: Qua thực tiễn triển khai các chương trình xúc tiến thương mại, chúng tôi nhận thấy, điểm nghẽn lớn nhất là sự thiếu hụt các dịch vụ hỗ trợ mang tính trọn gói. Theo định hướng hiện nay, các hỗ trợ kỹ thuật của dự án TRISEG sẽ tập trung vào việc nâng cao năng lực thực chất cho doanh nghiệp thay vì chỉ dừng ở hoạt động cung cấp thông tin.
Trước hết là các chương trình đào tạo và tư vấn chuyên sâu về xuất khẩu bền vững. Doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ nâng cao hiểu biết về các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp; các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, dự án sẽ chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và chứng nhận quốc tế đang được thị trường Bắc Mỹ và châu Âu áp dụng rộng rãi. Đây là lĩnh vực mà phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam hiện nay còn gặp nhiều khó khăn do chi phí cao và thiếu nguồn nhân lực chuyên môn.
Một nhóm hỗ trợ quan trọng khác là nâng cao năng lực chuyển đổi số phục vụ xuất khẩu. Doanh nghiệp sẽ được tiếp cận các giải pháp ứng dụng công nghệ trong quản trị, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử xuyên biên giới, truy xuất nguồn gốc và khai thác dữ liệu thị trường.
Song song với đó, dự án cũng hướng tới tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp với các tổ chức xúc tiến thương mại, chuyên gia tư vấn, nhà nhập khẩu, hiệp hội ngành hàng và các đối tác phát triển quốc tế nhằm tạo ra một mạng lưới hỗ trợ đồng bộ và hiệu quả hơn.
TCCT: Với vai trò là cơ quan xúc tiến thương mại quốc gia, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) kỳ vọng điều gì từ Dự án TRISEG trong giai đoạn tới?
Ông Hoàng Trần Phương: Với mục tiêu thúc đẩy sự tham gia bền vững, bao trùm, thích ứng cao của các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu, chúng tôi kỳ vọng dự án TRISEG sẽ góp phần nâng cao năng lực của toàn bộ hệ sinh thái hỗ trợ xuất khẩu, từ cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức xúc tiến thương mại đến cộng đồng doanh nghiệp.
Quan trọng hơn, dự án có thể giúp hình thành các mô hình hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam theo hướng chuyên sâu, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, tư vấn kỹ thuật, kết nối thị trường và hỗ trợ chuyển đổi xanh. Đây là yếu tố rất cần thiết để khắc phục tình trạng hỗ trợ còn phân tán, thiếu tính liên kết hiện nay.
Trong bối cảnh các thị trường quốc tế ngày càng đề cao tiêu chí phát triển bền vững, việc giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực thích ứng không chỉ nhằm mở rộng xuất khẩu mà còn góp phần nâng cao sức cạnh tranh dài hạn của hàng hóa Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Tôi tin rằng, nếu được triển khai hiệu quả, dự án TRISEG sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế, tận dụng tốt hơn các cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và phát triển theo hướng xanh, bao trùm và bền vững.
TCCT: Trân trọng cảm ơn ông!