Trong năm 2014, thành phố Hồ Chí Minh chỉ có khoảng 62% số doanh nghiệp (DN) tổ chức hội nghị người lao động (NLĐ), tỉ lệ DN tổ chức đối thoại định kỳ còn thấp hơn. Ông Nguyễn Phi Hổ - Phó ban Chính sách - Pháp luật LĐLĐ TP cho biết: Nhiều chủ DN chưa nhận thức được tầm quan trọng và lợi ích của việc thực hiện quy chế dân chủ, còn e ngại tổ chức đối thoại. Mặt khác, việc tuyên truyền chưa hiệu quả do chủ DN không tham dự, mà chỉ cử đại diện đi thay. Theo ông Trương Trần Đạt - Trưởng ban Dân vận Quận ủy quận 3, thì nguyên nhân đầu tiên là người sử dụng lao độn (NSDLĐ) không nắm kỹ, không hiểu được Nghị định 60/2013/NĐ-CP. "Nghị định nói rõ, NSDLĐ là người chủ trì hội nghị NLĐ. Khi quận mời lên để triển khai, lại đẩy cho phòng nhân sự, hành chính hoặc cán bộ CĐ. Nhiều chủ DN mới chỉ nghe đối thoại là đã ngại và đưa ra đủ lý do… Các DN không biết rằng, khi sản xuất kinh doanh gặp khó khăn, đối thoại rất có lợi cho DN. NLĐ sẽ thấu hiểu, hiến kế để DN vượt qua khó khăn, không đình công" - ông Đạt chia sẻ.
Ông Nguyễn Văn Năm - Trưởng ban Dân vận Quận ủy quận 12 đồng tình quan điểm này và cung cấp thêm thông tin: "Không thực hiện tốt quy chế dân chủ, đến khi tranh chấp xảy ra, DN chính là bên chịu thiệt thòi vì làm chậm tiến độ sản xuất và bị giảm uy tín. Tại quận 12, năm 2014 xảy ra 8 vụ ngừng việc tập thể, tập trung tại các DN không tổ chức hội nghị NLĐ, không xây dựng thỏa ước lao động tập thể".
Các bên phải lắng nghe nhau
Ông Nguyễn Việt Cường - Phó Chủ tịch LĐLĐ TP - cho rằng, trong hội nghị NLĐ, các công đoàn cơ sở (CĐCS) không nên
chỉ làm một việc là bàn về quyền lợi của NLĐ. Nếu chỉ bàn về quyền của NLĐ thì DN khó mà chấp nhận,
vì họ chưa thấy lợi ích của họ ở đó. Trong hội nghị, phải có các giải pháp thực hiện thắng lợi kế
hoạch sản xuất của đơn vị, đóng góp sáng kiến góp phần tăng năng suất lao động, tiết kiệm chi phí…
Làm được điều đó, DN sẽ mời CĐCS vào để tổ chức hội nghị NLĐ. Có ý kiến cho rằng, nên tổ chức hội
nghị 6 tháng/lần, hoặc 1 tháng/lần… Vấn đề không phải là bao lâu một lần, mà quan trọng là nội dung
đối thoại có gì? Có giải quyết được những bức xúc của NLĐ không? Có chia sẻ được những khó khăn của
DN không? Có giúp hai bên thấu hiểu nhau không? Trả lời được câu hỏi đó thì đối thoại sẽ phát huy
tác dụng.
"Ban đầu chúng tôi tổ chức đối thoại vì sợ các đoàn kiểm tra nước ngoài, làm để lấy điểm với đối tác, nhưng sau đó, tôi thấy qua các buổi đối thoại, DN và NLĐ hiểu nhau hơn, DN được nhiều hơn. Công ty cho cán bộ CĐ đi hỏi từng công nhân, ai có thắc mắc gì thì trình bày, cái nào thuộc phần trả lời của Giám đốc thì tôi trả lời, phần nào của Chủ tịch CĐ thì CĐ trả lời. Khi nào CN thỏa mãn thì thôi" - ông Trần Thế Kính - Giám đốc Công ty LD Stada Việt Nam (Hóc Môn, TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ.
Ông Nguyễn Chiến Thắng - đại diện phòng Lao động Thương binh & xã hội cho rằng: Xử phạt chỉ là biện pháp sau cùng, quan trọng là phải thay đổi nhận thức của chủ DN. Có nhiều DN suy nghĩ cực đoan là xử phạt 5 triệu đồng ít hơn kinh phí tổ chức 1 buổi đối thoại, hơn nữa là xử phạt hành chính thì xử phạt cũng chỉ được 1 lần nên không sợ. Nhưng khi bức xúc của công nhân không được giải quyết, để xảy ra đình công thì chi phí mà họ phải gánh cao hơn nhiều chi phí bỏ ra tổ chức hội nghị NLĐ, có khi là vài trăm triệu, vài tỉ đồng, nếu đơn hàng của DN bị chậm.