Biến động giá đường tháng 11

Mặc dù, đến ngày 15/10/2010, cả nước đã có khoảng trên một chục nhà máy đường đi vào sản xuất, với sản lượng mía 301.000 tấn mới ép được 21.000 tấn đường, thấp hơn cùng kỳ năm trước 14.200 tấn. Tuy nhiên, hiện công suất các nhà máy đã đạt 60-70%, tương đương khoảng 12-15 ngàn tấn đường/ngày. Lượng đường tồn tại kho các nhà máy tính đến ngày 15/10 vào khoảng 25.700 tấn, thấp hơn cùng kỳ năm trước 13.700 tấn. Trong khi đó, lượng đường các nhà máy bán ra thị trường lại cao hơn cùng kỳ năm trước 28.800 tấn.

Tiếp theo đà tăng giá trong tháng 10, từ đầu tháng 11 đến nay, đường đã nhích thêm 200 - 400 đồng/kg. Nhiều nhà máy mía đường đang hoạt động cầm chừng vì thiếu nguyên liệu sản xuất. Hiện, giá bán lẻ đường trên thị trường dao động khoảng 19.500 - 22.000 đồng/kg tùy loại. Tại các siêu thị, đường cũng tăng thêm khoảng 500 đồng/kg, lên mức 20.500- 22.000 đồng/kg (trừ loại đường bình ổn vẫn giữ mức 18.000 đồng/kg). Giá bán đường tại nhà máy cũng đang ở mức cao nhất kể từ đầu năm, hiện đã tăng 3.500 - 4.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm ngoái: đường tinh luyện (RE) bán buôn 18.500 - 18.800 đồng/kg, đường RS 17.300 - 17.800 đồng/kg (đã bao gồm thuế GTGT).

Ngoài ra, ảnh hưởng của thời tiết đã khiến sản lượng của hai nước cung cấp đường chủ yếu cho thế giới là Ấn Độ và Brazil bị sụt giảm đáng kể. Từ tháng 8/2010 đến nay, giá đường Thái luôn đứng mức đỉnh điểm, từ 800-850 USD/tấn. Nếu cộng cả thuế nhập khẩu 5% và các chi phí, giá thành về đến Việt Nam cũng xấp xỉ 18.000 đồng/kg. Giá đường nhập lậu hiện nay cũng đang ở mức tương đương.

Trong nước, giá mía tại ruộng khu vực đồng bằng sông Cửu Long hiện đang được thu mua ở mức 1,1 triệu đồng/tấn. Những điều này đã khiến giá đường tinh luyện (RE) tại các nhà máy có lúc lên tới 19.000 đồng/kg. Mặc dù đã chính thức vào vụ đường, nhưng giá bán đường trong nước tháng 11 tiếp tục duy trì mức cao với giá bán lẻ dao động từ 21.000 - 22.000 đồng/kg.

Theo tính toán, cả nước mỗi năm tiêu thụ khoảng 1,4 triệu tấn đường, trong khi đó, các nhà máy đường trong nước tự sản xuất xấp xỉ con số 1 triệu tấn, số còn lại sẽ cho phép nhập khẩu. Như vậy, tính cả lượng đường tồn kho tại các nhà máy còn khoảng 25.700 tấn sẽ đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước. Rõ ràng, nguồn cung đường không thiếu, việc người dân mua gom đường là do tâm lý và do giá đường bình ổn thấp hơn giá thị trường, nên một số tiểu thương tranh mua để đầu cơ. Người dân thấy giá vàng, USD, hàng hóa biến động, nên sợ đường cũng tăng giá, nhưng việc kéo nhau đi mua gom từng kg đường thì hơi quá. Hiện nhu cầu đường để sản xuất bánh kẹo và các mặt hàng thực phẩm cho dịp Tết Nguyên đán của các doanh nghiệp chưa đột biến, phải cuối tháng 11, đầu tháng 12 mới tăng mạnh. Dù sao, cung - cầu thị trường đường có chênh lệch, nhưng không lớn, vì đây đang là thời điểm giáp hạt, song không có chuyện khan hiếm trầm trọng đến mức người dân phải mua tích trữ. Việc giá đường bị đẩy lên cao quá mức trong những ngày gần đây chứng tỏ nhiều khả năng sản phẩm đường bị làm giá.
Về biến động của giá đường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, Bộ này đang tích cực chỉ đạo các địa phương hỗ trợ cho các doanh nghiệp tiếp tục đẩy mạnh sản xuất đường trong nước. Mới đây, Bộ Tài chính cũng đã có công văn xác định ưu đãi đầu tư với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh mía đường.

Tuy nhiên, để giải bài toán sốt giá đường thì phải đi từ quy hoạch nguyên liệu, có cơ chế ràng buộc trách nhiệm giữa người dân và doanh nghiệp, nâng giá thu mua mía. Với tình trạng mua tranh nguyên liệu, giá mía trồi sụt thất thường, người dân không yên tâm trồng mía như hiện nay, thì cảnh thiếu đường, sốt giá vào thời điểm giáp vụ có thể sẽ còn tái diễn. Như vậy, tính cả lượng đường tồn kho tại các nhà máy còn khoảng 25.700 tấn, sẽ đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước.

Nguyên nhân đường sốt giá và giải pháp hạ nhiệt

Thông thường, bước vào đầu tháng 11 hàng năm, sức mua đường trên thị trường luôn tăng vọt so với trước đó. Nguyên nhân chính là các nhà máy, các cơ sở sản xuất bánh mứt bước vào mùa sản xuất, phục vụ cho mua sắm cuối năm nên nhu cầu sử dụng đường tăng rất mạnh. Mặt khác, do mùa vụ thu hoạch và sản xuất mía đường thường bắt đầu vào tháng 11, lượng đường cung ứng ra thị trường không nhiều nên giá đường bị đẩy lên cao hơn so với mức bình thường.

Qua khảo sát, giá đường những tháng gần đây tăng cao hoàn toàn không phải do nguồn cung khan hiếm, mà do tác động của nhiều yếu tố như giá mía nguyên liệu, giá xăng dầu tăng và trực tiếp giá đường thế giới tăng. Như đã nói trên, ảnh hưởng của thời tiết đã khiến sản lượng của hai nước cung cấp đường chủ yếu cho thế giới là Ấn Độ và Brazil bị sụt giảm đáng kể. Điều này đã khiến giá đường thời gian qua diễn biến phức tạp.
Một nguyên nhân nữa khiến giá đường vào thời điểm này tăng lên đột biến là do cùng thời điểm này năm trước còn có một lượng đường nhập khẩu bổ sung. Nhưng hiện nay, giá đường nhập khẩu lại cao hơn giá đường trong nước nên các doanh nghiệp đã được cấp quota không nhập khẩu mà vẫn mua trong nước. Mặt khác, giá đường liên tục tăng trong thời gian qua nên các đơn vị kinh doanh mua dự trữ nhiều, khoảng 30.000 tấn đường đã được mua nhưng vẫn còn gửi ở kho nhà máy. Do giá đường thế giới đang giữ ở mức cao, đồng thời trong nước lượng đường tồn kho ở mức thấp nên giá đường trong nước liên tục tăng.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến còn cho rằng, giá đường nội địa bị chi phối bởi giá thế giới cũng không hoàn toàn thỏa đáng. Bởi ngoại trừ một số hộ sản xuất lớn, do sản phẩm đường tinh luyện trong nước chưa đáp ứng đủ nên phải nhập khẩu và phải chịu tác động khi giá đường thế giới tăng. Còn lại, nguồn đường tiêu thụ trên thị trường hiện nay hầu hết là đường sản xuất nội địa và 2/3 là của vụ sản xuất mới.

Để giảm áp lực về giá đường, ngay trong thời điểm này, các bộ ngành cần yêu cầu các nhà máy sản xuất đường tới đâu cung ứng ra thị trường tới đó. Các doanh nghiệp đã được duyệt quota, cần nhanh chóng nhập đường về để cân đối cung cầu. Đã đến lúc Bộ Công Thương nên giao quota cho UBND các thành phố lớn quản lý nhằm tránh tình trạng “có lời mới nhập” đang diễn ra khá phổ biến tại nhiều doanh nghiệp. Đặc biệt trong bối cảnh nhiều thành phố đã và đang triển khai công tác bình ổn giá các mặt hàng thiết yếu, việc giao quota cho các thành phố để từ đó phân bổ cho các doanh nghiệp, sẽ giải quyết tốt hơn bài toán cung cầu cũng như ổn định được giá bán trong những thời điểm nhạy cảm.

Một vấn đề không kém phần quan trọng là người tiêu dùng phải thật tỉnh táo, bình tĩnh trước những thông tin bất lợi, tránh tình trạng đổ xô đi mua đường về chứa trữ gây rối loạn thị trường như thời gian vừa qua.

Dự báo thị trường và giá đường trong thời gian tới:

Ngoài vùng Đồng bằng sông Cửu Long, một số nhà máy đường khu vực miền Đông cũng đã vào vụ; dự kiến qua tháng 11, các nhà máy miền Trung, miền Bắc đồng loạt sản xuất đường, chi viện tối đa cho nhu cầu sử dụng các tháng tết. Nguồn cung đường khá dồi dào, nhưng giá vẫn không giảm mà có xu hướng nhích thêm. Với diễn biến giá đường thế giới vẫn đang quá cao, trên 770 USD/tấn loại tinh luyện tại sàn London giao tháng 12/2010, nên nhiều khả năng giá đường nội địa rất ít có khả năng giảm sâu.

Ngoài ra, theo báo cáo của Tổ chức đường quốc tế (ISO), dư cung đường thế giới vụ 2010-2011 sẽ ở mức khoảng 3 triệu tấn, nên dự báo trong dài hạn giá đường có khả năng bớt căng thẳng. Tình hình cung- cầu sẽ được cải thiện khi bước sang tháng 12, gần 40 nhà máy mía đường trên toàn quốc sẽ đi vào hoạt động. Khi đó, sản lượng mỗi tháng có thể đạt từ 150.000- 200.000 tấn trong khi lượng tiêu thụ chỉ vào khoảng 100.000 tấn/tháng.

Thêm vào đó là cả nước đã bước vào chính vụ sản xuất đường. Dự kiến, khoảng 27 nhà máy đường sẽ ép tổng cộng 1 triệu tấn mía trong tháng 11, cung cấp khoảng 70.000 tấn đường, lượng đường này cộng với 20.000 tấn đường tồn kho, sẽ đáp ứng gần đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước với mức tiêu thụ 100.000 tấn/tháng. 

Ngoài ra, hạn ngạch nhập đường cấp cho các doanh nghiệp vẫn còn khoảng 100.000 tấn. Do đó, sang tháng 12 sẽ thừa đường. Dự báo, vào tháng 12 cả nước sẽ sản xuất được trên 200.000 tấn đường/tháng. Nhận định, từ nay đến Tết Nguyên đán, Việt Nam sẽ không thiếu đường nhưng giá đường vẫn đứng ở mức cao. So với nhu cầu trong năm tới, Việt Nam sẽ thiếu 200.000 - 300.000 tấn. Điều này đã khiến diễn biến của giá đường thời gian tới tương đối khó dự báo, vì vậy các nhà sản xuất cần sử dụng lượng đường lớn cần hết sức thận trọng, tránh mua vào ồ ạt khiến giá đường bị đẩy lên cao quá mức.