Chúng tôi có mặt tại Nhà máy Tuyển Tằng Loỏng vào một ngày trung tuần tháng 9. Trên các khai trường, tại các điểm máy, những người công nhân Nhà máy đang miệt mài lao động, sản xuất. Họ đã rèn luyện cho mình sự bình thản đến lạ và có lẽ với họ, những giờ làm việc hiệu quả, những khối lượng quặng được khai thác, chế biến chính là sự chào mừng thiết thực nhất kỷ niệm 20 năm thành lập Nhà máy.
Về mỏ hôm nay, đứng tại vùng đất cách đây 20 năm còn nhiều hoang sơ, nơi những tấn máy móc, thiết bị đầu tiên được lắp đặt, nơi những người cán bộ, công nhân đầu tiên của Nhà máy bỏ công, bỏ sức để quyết tâm xây dựng một nhà máy tuyển quặng hàng đầu của Việt Nam mới thấy được giá trị của hai tiếng thời gian, mấy thấy hết cái sự nỗ lực lớn lao của những người đi khai phá.
Ông Mai Xuân Thưởng - Trưởng ban quản lý dự án mở rộng và xây dựng mỏ, người có mặt từ những ngày đầu thành lập Nhà máy kể cho tôi nghe câu chuyện về cái tên Tằng Loỏng. Tằng Loỏng là phiên âm của hai từ Tăng Loòng. Trong ngôn ngữ của người Giáy, nó có nghĩa là “đèn sáng”. Người ta gọi thế khi nhìn thấy vùng đất này có những hòn đá tự phát sáng trong đêm. Giờ đây, Tằng Loỏng đã trở thành một địa danh của Lào Cai được nhiều người biết đến.
Công nhân Nhà máyTuyển Tằng Loỏng tích cực làm việc và đạt mức thu nhập cao
Chẳng hiểu sao, khi đã biết rõ về nguồn gốc tên gọi Tằng Loỏng, trong đầu tôi cứ mãi liên tưởng về hình ảnh ngọn đèn trong đêm tối, một ngọn đèn mang tính biểu tượng cho những gì là khai phá, là tiên phong và là cống hiến, cho cộng đồng, cho xã hội. Có lẽ, đó chính là hình ảnh mà những người làm mỏ, làm khoáng sản apatit đã mang theo bên mình trong suốt cuộc hành trình mấy chục năm qua.
Tằng Loỏng là nhà máy tuyển đầu tiên trong hệ thống tuyển của Công ty Apatit. 20 năm qua, với nhiệm vụ là khai thác, làm giàu tài nguyên quặng apatit, một sản phẩm quan trọng với ngành sản xuất phân bón. Và có thể nói, công lớn nhất của những người làm khoáng sản là góp phần gián tiếp đưa Việt Nam từ một nước thiếu lương thực trở thành cường quốc xuất khẩu gạo trên thế giới. Đã có hàng triệu tấn apatit được khai thác, chế biến, một mặt mang lại nguồn lợi lớn cho đất nước.
Đến nay, Công ty Apatit Việt Nam đã có 3 nhà máy tuyển: Nhà máy Tuyển số 1 Tằng Loỏng, công suất 900 nghìn tấn/năm; Nhà máy Tuyển số 2 tại Cam Đường, công suất 120.000 tấn/năm; Nhà máy Tuyển số 3 tại Bắc Nhạc Sơn, công suất 350.000 tấn/năm. Với công suất sản xuất của cả 3 nhà máy thì lượng quặng tinh qua tuyển đạt khoảng 1,4 triệu tấn/năm, bảo đảm đủ nguyên liệu cho sản xuất phân bón và hóa chất trong nước như: Supe Lâm Thao, phân bón Miền Nam, phân lân Văn Điển, Ninh Bình, các nhà máy sản xuất phốt pho và nhà máy DAP số 2 tại Lào Cai…
Không chỉ giữ vai trò là đơn vị cung cấp nguyên liệu quan trọng cho các nhà máy sản xuất phân bón, Apatit Việt Nam còn tri ân lại vùng đất mà đơn vị đứng chân thông qua nhiều hoạt động, như: ủng hộ chương trình xây dựng nông thôn mới 15 tỷ đồng, tham gia các hoạt động xóa đói giảm nghèo tại địa phương, ủng hộ kinh phí hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng cho những địa bàn khó khăn của tỉnh,… Ngoài ra, còn ủng hộ Quỹ An sinh xã hội của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam và của Công ty với tổng giá trị 1,695 tỷ đồng,…
Là doanh nghiệp Anh hùng Lao động trong thời kỳ đổi mới, là đại diện xuất sắc nhất của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, Apatit Việt Nam là một trong số ít doanh nghiệp có doanh thu trên 3.000 tỷ đồng/năm. Cùng với đó là việc đảm bảo công ăn việc làm cho gần 3.000 người với mức thu nhập bình quân trên 11 triệu đồng/ người/tháng.
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Trọng Phú, Giám đốc Nhà máy Tuyển Tằng Loỏng chia sẻ: Góp phần vào rất nhiều thành tựu mà Công ty đã đạt được như doanh thu, danh hiệu, thị phần, thị trường thì điều chúng tôi tâm đắc nhất là đã tạo được một môi trường làm việc tốt, tạo ra được mái nhà chung cho 500 con người và đóng góp được nhiều hơn cho xã hội.
Những năm tới, theo tính toán nhu cầu sử dụng quặng apatit sẽ tăng cao, các loại quặng giàu như quặng I, quặng II sẽ ngày càng cạn kiệt,… và con đường duy nhất là đầu tư cho công tác tuyển, làm giàu quặng apatit. Hiện, Apatit Việt Nam đang tích cực triển khai và hoàn thiện các dự án như: Dự án mở rộng công suất Nhà máy Tuyển Bắc Nhạc Sơn lên 700.000 tấn/năm; dự án nhà máy phốt pho 20.000 tấn/năm; dự án trụ sở Công ty; dự án hồ thải của 2 nhà máy tuyển; dự án thiết bị lẻ trong khai thác để sớm đi vào sản xuất. Đây là những bước chuẩn bị chu đáo của Công ty Apatit Việt Nam cho chặng đường sắp tới; đồng thời thấy được nhận thức đúng đắn của lãnh đạo đơn vị vì sự phát triển bền vững trong tương lai.
Chia tay Lào Cai, trên chuyến tàu về Hà Nội, thật tình cờ tôi lại ngồi cùng một chị cựu công nhân của mỏ Tằng Loỏng, trong câu chuyện của mình, không giấu nổi niềm phấn khởi, chị vui vẻ cho biết: “Con tôi vừa học năm đầu Đại học Mỏ - Địa chất, cũng theo nghề của bố mẹ. Mỏ apatit nuôi chúng tôi, và nay mai, nó sẽ tiếp tục là điểm đến cho con tôi sau khi ra trường. Các chị ở dưới xuôi không biết, chứ với những người sinh ra, lớn lên và bám mỏ để sống như chúng tôi, thì việc có con theo nghề mỏ cũng là niềm hạnh phúc”. Lúc này, tôi mới hiểu hết điều tâm đắc mà ông Nguyễn Trọng Phú, Giám đốc Nhà máy đã chia sẻ.
Với trữ lượng 701 triệu tấn, mỏ Apatit Lào Cai được xem là mỏ lớn nhất khu vực Đông Nam Á. Trong suốt những năm qua, đây là nguồn nguyên liệu quý giá cho các nhà máy sản xuất phân bón, cho nền nông nghiệp nước nhà.