Sông Nhuệ - Đáy «gánh» hàng triệu m3 nước thải mỗi ngày

Theo thống kê của Trung tâm Quan trắc môi trường (Tổng cục Môi trường), mỗi ngày sông Nhuệ-Đáy phải gánh hàng triệu m3 nước thải từ sản xuất nông nghiệp (hơn 2,5 triệu m3/ngày), sản xuất công nghiệp (610.000m3/ngày), nước thải sinh hoạt (630.000m3/ngày), nước thải bệnh viện (15.500m3/ngày)… đó chưa kể đến lượng nước thải của hoạt động du lịch, hoạt động sản xuất của làng nghề…

Trong tổng lượng chất thải gây ô nhiễm môi trường cho sông Nhuệ - Đáy thì Hà Nội đứng đầu với tổng lượng chất thải chiếm 48,8%, tiếp theo là Nam Định 17,8%. Hoà Bình là tỉnh xả ra lượng chất thải ô nhiễm môi trường thấp nhất chỉ 4,4%.
Là hệ thống lưu vực sông chảy qua những vùng kinh tế phát triển của ĐBSH, bởi vậy dưới sức ép của sự phát triển kinh tế xã hội, hệ thống lưu vực sông Nhuệ - Đáy đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Hiện nay, trên toàn lưu vực sông có 45.500 cơ sở sản xuất kinh doanh, 19 khu công nghiệp (KCN), nhiều cụm công nghiệp và hơn 450 làng nghề, đó là chưa kể hơn 10 triệu dân số của 5 tỉnh…

Với thực tế đó, hiện nay, chất lượng nước trên lưu vực sông Nhuệ - Đáy đang bị ô nhiễm, nhiều đoạn bị ô nhiễm tới mức báo động. Theo kết quả phân tích chất lượng nước sông Nhuệ - Đáy gần đây, chất lượng nước sông đang bị ô nhiễm nặng, vượt tiêu chuẩn cho phép hàng chục lần. Mẫu nước sông Nhuệ lấy tại cầu Hà Đông cho thấy, hàm lượng oxy hoà tan có trong nước thấp hơn quy chuẩn tới 7 lần, hàm lượng chất hữu cơ vượt tiêu chuẩn 10 lần, NH4 vượt quy chuẩn 35,6 lần….

Công tác bảo vệ môi trường chưa hiệu quả

Trước thực trạng báo động ô nhiễm ở lưu vực sông Nhuệ và sông Đáy, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định 1404/QĐ – TTg về việc thành lập Uỷ ban Bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy (4/12/2009) và thực hiện Đề án tổng thể bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy đến năm 2020.

Với sự ra đời của Uỷ ban Bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy, việc thúc đẩy bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy được đẩy mạnh. Tổng kết của Uỷ ban Bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy trong thời gian qua, đoàn thanh tra, kiểm tra 33 cơ sở và 23 KCN trên địa bàn 5 tỉnh, thành phố cho thấy, vẫn còn 3 KCN chưa lập báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt; 11 KCN không thực hiện việc giám sát môi trường theo quy định; 4 KCN thực hiện không đúng hoặc không đầy đủ nội dung trong báo cáo tác động môi trường. Nhiều cơ sở sản xuất xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép…

So với năm 2008 và năm 2009 ý thức bảo vệ môi trường của các cơ sở sản xuất đã được nâng lên nhưng tỉ lệ cơ sở xả thải vượt tiêu chuẩn cho phép vẫn còn chiếm tỉ lệ cao (50%). Điều này cho thấy các cơ sở sản xuất vẫn chưa tự giác trong công tác bảo vệ môi trường dẫn tới việc quản lý, kiểm soát môi trường tại các khu công nghiệp gặp nhiều khó khăn.

Theo ông Nguyễn Thế Thảo – Chủ tịch UBND TP Hà Nội– Chủ tịch Uỷ ban Bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy thì nguyên nhân dẫn tới công tác bảo vệ môi trường trên lưu vực sông Nhuệ - Đáy còn chưa hiệu quả là do bộ máy tổ chức của uỷ ban chưa hoàn thiện, việc lập dự án đề án cho việc bảo vệ môi trường trên lưu vực sông còn chậm triển khai.

Bên cạnh đó, công tác bảo vệ môi trường trên sông Nhuệ - Đáy còn chưa cao, công tác tuyên truyền mới chỉ hoạt động ở bề nổi. Công tác thanh tra, kiểm tra mới chỉ dừng ở xử phạt mà chưa yêu cầu tổ chức, doanh nghiệp vi phạm có biện pháp khắc phục. Chế tài xử phạt còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe.

Đề xuất phương án thực hiện xử lý môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy đi qua khu vực tỉnh Hà Nam, ông Nguyễn Xuân Đông – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Nam cho rằng, cần xây dựng lộ trình bảo vệ môi trường theo đề án một cách cụ thể cho từng tỉnh. Đối với biện pháp xử lý các cơ sở ô nhiễm ở lưu vực sông, ông Đông cho biết sẽ quy hoạch lại các điểm tưới tiêu, di dời các làng nghề gây ô nhiễm ra khỏi lưu vực sông. Ông Đông cũng đề nghị thực hiện nạo vét sông Đáy, tìm cơ chế cấp nước cho sông Đáy, kiểm soát chặt chẽ công trình bằng cách gia cố hệ thống kênh bao.

Ông Đoàn Hồng Phong – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định góp ý trong việc hoàn thành quy hoạch tổng thể về bảo vệ sông Nhuệ - Đáy cần phải xác định rõ vai trò của Trung ương, địa phương để đưa ra lộ trình thực hiện các đề án cho phù hợp với từng điều kiện của các địa phương, đặc biệt là các nguồn lực, nguồn vốn để xử lý vấn đề ô nhiễm môi trường. Đồng thời cần xem xét ưu tiên thực hiện các dự án quan trọng theo khả năng của từng nguồn lực.

Còn ông Bùi Văn Thành – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Kỹ thuật – Bộ Công an nhấn mạnh, cần phải có những biện pháp răn đe, xử lý cứng rắn với những vi phạm xả thải trên lưu vực sông thì khi đó chúng ta mới có thể nhanh chóng thúc đẩy việc bảo vệ môi trường sông Nhuệ - Đáy đi đến đích cuối cùng được…

Việc bảo vệ, cải tạo môi trường sông Nhuệ - Đáy nằm trong kế hoạch phát triển chiến lược. Chính phủ cũng đã phê duyệt Đề án tổng thể bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy đến năm 2020. Hơn 1 năm thực hiện mục tiêu của đề án, những thành tựu đạt được trong công tác bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy vẫn chưa nhiều. Bởi vậy đề hoàn thành tốt kế hoạch đặt ra trong năm 2011 và đề ra các giải pháp thực hiện đề án trong giai đoạn 2011 – 2015, theo ông Nguyễn Thế Thảo, 5 tỉnh, thành phố trong lưu vực sông cần bám sát đề án đã được Chính phủ phê duyệt. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền theo bề sâu để việc bảo vệ môi trường lưu vực sông không chỉ nằm trên bàn giấy mà đi sâu vào tiềm thức của từng người dân.

Hiện nay, một trong những vướng mắc của việc thực hiện đề án là nguồn vốn, vấn đề này ông Nguyễn Thế Thảo đề nghị Uỷ ban cần có giải pháp huy động từ nguồn lực xã hội. Có như vậy, đề án mới sớm hoàn thành, việc bảo vệ môi trường trên lưu vực sông mới sớm được thúc đẩy và vai trò cộng đồng trong việc thực hiện đề án mới được đề cao./.