PV: Hà Nội là trung tâm văn hoá - kinh tế, chính trị của cả nước, với dân số hơn 7 triệu người, sức tiêu thụ hàng hoá rất lớn. Vậy ông đánh giá như thế nào về hệ thống phân phối hàng hoá hiện nay ở Thủ đô, đặc biệt là hệ thống siêu thị? Có những điểm nào được và những điểm nào cần bổ sung hoàn thiện?

Ông Vũ Vinh Phú: Hệ thống phân phối hiện nay ở Hà Nội có nhiều tiến bộ so với những năm trước đây. Thị phần của các siêu thị, trung tâm thương mại (TTTM) hiện đại chiếm khoảng 15% doanh số, các chợ chiếm khoảng 40% doanh số, cửa hàng lẻ và hàng rong chiếm khoảng 40%, còn lại 5% là do các nhà sản xuất trực tiếp tổ chức bán. Hà Nội là một thị trường rất rộng lớn, có tiềm năng với hơn 7 triệu dân và hàng chục vạn khách vãng lai mỗi ngày. Doanh thu bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng khoảng 100.000 tỷ đồng/năm, tương đương với 6 tỷ USD.

Hà Nội hiện có 70 siêu thị và trung tâm thương mại, nằm chủ yếu ở các quận nội thành. Các doanh nghiệp kinh doanh siêu thị bao gồm nhiều thành phần kinh tế từ doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, công ty cổ phần và tư nhân,... 10 năm gần đây, ngành Thương mại Hà Nội có tốc độ phát triển nhanh, bình quân từ 10 - 12%/năm. Hàng hoá đa dạng và phong phú. Nhiều siêu thị và trung tâm thương mại được tiếp tục xây dựng. Bên cạnh đó, một số chợ cũng được nâng cấp, cải tạo lại thành các trung tâm thương mại và siêu thị.

Hệ thống siêu thị đã tạo ra một kênh thương mại văn minh, bao gồm hệ thống trang thiết bị tương đối hiện đại, bán hàng có chất lượng, niêm yết giá, có chứng từ hoá đơn bán hàng. Khách hàng đến với siêu thị và TTTM sẽ yên tâm hơn khi mua bán hàng hoá, đồng thời ở đây cũng tạo ra sự cạnh tranh với các loại hình kinh doanh truyền thống như chợ, cửa hàng lẻ. Tương lai của loại hình này có nhiều hứa hẹn. Dự kiến, đến năm 2020, thị phần của hệ thống này sẽ chiếm khoảng 28 - 30% doanh số. Đặc biệt từ khi chúng ta gia nhập WTO và mở cửa thị trường  từ 01/01/2009 theo cam kết, thì sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp bán lẻ trong và ngoài nước ngày càng mạnh mẽ và quyết liệt hơn. Đứng trước tình hình trên, các doanh nghiệp nội địa muốn cạnh tranh và trụ vững trên thị trường, cần phải khắc phục một số điểm yếu dưới đây:

- Tăng cường sự liên kết hợp tác giữa sản xuất và phân phối, giữa xuất nhập khẩu và phân phối. Năng lực liên kết là điểm yếu cố hữu của các doanh nghiệp Việt Nam chưa được khắc phục nhanh để tạo ra sức mạnh tổng hợp từ trong nước.

- Nguồn nhân lực cho hệ thống phân phối nội địa mới có khoảng 40 - 50% được đào tạo chuyên ngành, tính chuyên nghiệp chưa cao, văn hoá kinh doanh cần phải sớm được thiết lập một cách đầy đủ.

- Hạ tầng thương mại của hệ thống phân phối bao gồm: kho dự trữ, các sàn giao dịch, chợ đầu mối, trang thiết bị bán hàng, ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý kinh doanh còn nhiều bất cập.

- Vốn kinh doanh còn nhỏ. Nhiều doanh nghiệp, vốn lưu động chỉ có khoảng 10 - 20 tỷ đồng, do đó, việc chủ động mở rộng kinh doanh, tăng thêm chuỗi phân phối, liên kết hợp tác, đầu tư vào sản xuất để giữ nguồn hàng ổn định... còn gặp nhiều khó khăn.

Nhân đây, tôi cũng đề nghị Nhà nước, thành phố Hà Nội cần sớm hỗ trợ cho sự phát triển kinh tế, thương mại của Thủ đô như: Hoàn thiện quy hoạch phát triển thương mại của cả nước, của vùng kinh tế Bắc bộ; Hỗ trợ kinh phí để xây dựng kết cấu hạ tầng chợ đầu mối, sàn giao dịch hàng hoá, đường giao thông, ban hành mới, sửa đổi, điều chỉnh bổ sung các cơ chế, chính sách sao cho phù hợp với các quy luật vận động hàng hoá, quy luật kinh tế, quy luật của sản xuất và tiêu dùng; Tổ chức các lực lượng kiểm kê, kiểm soát lành mạnh, đảm bảo chống buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế, sản xuất và kinh doanh hàng giả; đảm bảo sự cạnh tranh một cách công khai, minh bạch trên thị trường của các thành phần kinh tế, làm cho lưu thông thông suốt, chi phí thấp, sản xuất và kinh doanh có hiệu quả.

PV: Xin ông cho biết ý kiến về giá cả và chất lượng hàng hoá nói chung, hàng hoá công nghiệp (dân dụng và tiêu dùng) tại các siêu thị trên địa bàn Hà Nội hiện nay?

Ông Vũ Vinh Phú: Hàng hoá trong các siêu thị hiện nay có đến 75 - 80% là hàng nội địa, do Việt Nam sản xuất, còn lại là hàng các nước, chủ yếu là Trung Quốc và các nước ASEAN. Điều đó chứng tỏ, hàng Việt Nam đã chiếm lĩnh được thị trường nội địa trong giai đoạn hiện nay, niềm tin của người tiêu dùng Việt Nam bước đầu đã được củng cố. Tuy nhiên, trong xu thế hội nhập, hàng rào thuế quan từ nay đến năm 2020 sẽ dần được dỡ bỏ đối với hàng nhập khẩu từ các nước. Do vậy, để tiếp tục đứng vững ở thị trường trong nước, thì hàng sản xuất của các doanh nghiệp phải khắc phục một số nhược điểm. Đó là, mẫu mã ít thay đổi, chưa đa dạng, chưa đáp ứng kịp thời và phù hợp với nhu cầu luôn luôn biến động của thị trường và thị hiếu của người tiêu dùng, nhất là giới trẻ chiếm đến 50% dân số. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp còn ít nghiên cứu về giá trị sử dụng, công năng của hàng hoá để phục vụ cho sản xuất. Chất lượng sản phẩm so với hàng xuất khẩu không cao, năng suất lao động trong sản xuất thấp, do vậy, giá thành khá cao và khó cạnh tranh với các nước. Nhà sản xuất còn ít hợp tác với nhà phân phối và doanh nghiệp xuất nhập khẩu để tạo ra một chuỗi phân phối hợp lý từ sản xuất đến tiêu dùng,... Nếu sớm khắc phục được những điểm yếu cơ bản trên, thì chắc chắn hàng hoá Việt Nam sẽ tiếp tục đứng vững ở thị trường nội địa.

PV: Xin ông cho biết vai trò của Hiệp hội Siêu thị Hà Nội trong việc đảm bảo hàng hoá cho nhân dân Thủ đô? Theo ông, để làm tốt chức năng của mình, Hiệp hội đã có những giải pháp nào để phát triển hệ thống siêu thị, vừa đáp ứng yêu cầu mua sắm của người dân Thủ đô trong điều kiện mở cửa thị trường bán lẻ, vừa phải cạnh tranh gay gắt với các nhà phân phối đầu tư nước ngoài?

Ông Vũ Vinh Phú: Hội Siêu thị Hà Nội là Hội duy nhất ở Việt Nam được thành lập từ năm 2005, bao gồm 21 thành viên gồm các siêu thị ở Hà Nội và các tỉnh.

Hội có chức năng  tạo sự liên kết hợp tác ngành nghề giữa các siêu thị, hỗ trợ xúc tiến thương mại, tổ chức thu mua nguồn hàng, đào tạo nguồn nhân lực, liên kết với các Hội và Hiệp hội khác để cùng phát triển. Ngoài ra, Hội còn tham gia tham mưu, phản biện các cơ chế, chính sách của Nhà nước và các quy định của thành phố Hà Nội. Tham gia vào các đề án phát triển phân phối hiện đại trên địa bàn. Trong 4 năm qua, với sự cố gắng của Ban chấp hành Hội và các hội viên, Hội Siêu thị Hà Nội đã khẳng định sự phát triển lớn mạnh và đó là một tất yếu.

Tuy nhiên, mong muốn chung của các Hội và Hiệp hội hiện nay là cần có sự quan tâm đúng mức của các cấp, các ngành trong việc hỗ trợ hoạt động của các Hội. Tôi đề nghị, chúng ta không nên cho rằng các Hội chỉ dừng ở hoạt động trên cơ sở tự lo, tự trang trải kinh phí  mà cần đổi mới tư duy, gắn hoạt động của Hội với hiệu quả sản xuất - kinh doanh của các thành viên, từ đó có nguồn kinh phí để duy trì hoạt động có hiệu quả, góp phần thiết thực cho sự phát triển mạnh mẽ và bền vững của Thủ đô.

PV: Xin cảm ơn Ông!