Đưa hàng về nông thôn còn nhiều bất cập
Theo Tổng điều tra dân số năm 2009 của Tổng cục thống kê, hiện tại, dân số ở các vùng nông thôn nước ta chiếm 70,4% tổng dân số cả nước. Điều đó có nghĩa là nhu cầu tiêu dùng ở đây cũng chiếm một con số tương đương. Tuy nhiên, đây lại là thị trường mà hầu hết các doanh nghiệp trong nước không chú ý khai thác. Trong khi đó, các doanh nghiệp nước ngoài lại nắm bắt được yếu điểm này.

Năm năm trở về đây, một số doanh nghiệp ở nước ta đã hướng đến thị trường tiêu thụ là các vùng nông thôn. Song việc đưa hàng hóa nội địa về với thị trường này lại gặp rất nhiều khó khăn, bất cập. Đó là vì đã quá lâu các doanh nghiệp Việt Nam bỏ quên thị trường trong nước để cho các mặt hàng nhập ngoại lấn át. Hiện nay, chúng ta khó có thể thống kê nổi đã có bao nhiêu lượng hàng hóa từ Trung Quốc được nhập vào Việt Nam. Từ các ngóc ngách nhỏ cho đến những con phố lớn, đâu đâu cũng có mặt hàng hóa của Trung Quốc. Ở các vùng nông thôn, gần như các mặt hàng của Trung Quốc đã đi vào thói quen mua sắm của người tiêu dùng Việt Nam. Từ đồ chơi trẻ em đến những thứ phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của người lớn như: quần, áo, giày, dép, các thiết bị điện tử, dân dụng, tư liệu sản xuất…Sở dĩ các mặt hàng nhập từ Trung Quốc hấp dẫn người tiêu dùng Việt Nam nói chung, người tiêu dùng nông thôn nói riêng là bởi giá thành rẻ, số lượng nhiều và có hình thức bắt mắt. Đây là điều mà các nhà kinh doanh Trung Quốc sớm nhận ra còn các doanh nghiệp của chúng ta đến bây giờ mới bắt đầu nhận thấy.

Trước tình hình này, năm 2009, Bộ Chính trị đã phát động phong trào “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” nhằm tạo cầu nối giữa các doanh nghiệp với người tiêu dùng trong nước. Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều doanh nghiệp đã lợi dụng cơ hội này để thực hiện chiêu bài cầu lợi cho mình. Có những hội chợ, mặc dù trương biểu ngữ “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” song, khi Ban quản lý thị trường kiểm tra thực tế, số lượng hàng Việt chỉ chiếm một phần rất nhỏ, còn hàng ngoại thì ngổn ngang, đấy là chưa kể tới những mặt hàng không có tem, nhãn mác… Chẳng hạn trong hội chợ triển lãm về hàng Việt từ ngày 21 đến 25/7/2010 tại Nhà hát thiếu nhi quận Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh, các gian hàng bày bán giày dép đều không rõ về xuất xứ nguồn gốc, thậm chí các doanh nghiệp này còn giành riêng một góc để bày bàn giày dép Trung Quốc với giá chỉ từ 70.000đ đến 100.000đ/đôi. Khi phóng viên hỏi về điều này thì nhân viên ở các quầy hàng cho biết: “Tất cả đều là hàng Việt Nam, không phải Trung Quốc, chỉ dán nhãn mác như vậy thôi”. Thực tế, việc bày bán các sản phẩm nhập ngoại trong hội chợ dành cho hàng Việt là không đúng với chủ trương. Nếu hàng Việt mà lại dán nhãn mắc Trung Quốc thì có khác nào các doanh nghiệp coi thường thương hiệu của Việt Nam? Cho nên rất khó vận động người tiêu dùng tin tưởng các doanh nghiệp trong nước. Đó là chưa kể đến việc, một số doanh nghiệp còn coi các hội chợ về nông thôn chỉ là nơi để thanh lý hàng tồn kho. Một số hội chợ mà chúng tôi tận mắt chứng kiến như Hội chợ ở thị trấn Quỳnh Côi, Quỳnh Phụ, Thái Bình,…rất nhiều gian hàng trương khẩu hiệu lớn: “Thanh lý hàng hóa, giảm đặc biệt đến 30%” để thu hút sự chú ý của người tiêu dùng. Tuy nhiên, khi xem hàng hóa lại không thể “mê” được. Chị Bùi Thị Hạnh, một người tiêu dùng ở đây cho biết: “Chúng tôi tưởng có gì hay nên đến mua. Nhưng chẳng có gì đặc biệt cả. Quần áo thì toàn hàng sida (hàng đã dùng rồi)”. Từ thực tế đó cho thấy, một số doanh nghiệp trong nước chưa thực sự tôn trọng người tiêu dùng nông thôn.

Chưa chú trọng khâu chăm sóc khách hàng
Hầu hết, các doanh nghiệp tham gia chương trình “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam” đều với mục đích bán hàng. Việc đưa hàng hóa về nông thôn đều nằm trong kế hoạch đã được sắp xếp và tính toán của các doanh nghiệp. Nếu không bán được hàng thì chỉ sau một, hai chương trình sẽ không còn thấy bóng dáng các doanh nghiệp đó đâu nữa. Điều phải kể đến ở đây là dường như các doanh nghiệp hoàn toàn không biết hay phớt lờ khâu chăm sóc khách hàng. Các doanh nghiệp chỉ trưng bày sản phẩm rồi để hàng đống danh thiếp giới thiệu sơ sài về sản phẩm. Ai thích thì lấy đọc, ai quan tâm thì lấy cacvidit… Nhiều doanh nghiệp, nhân viên bán hàng còn tỏ ra lùng túng trước những câu hỏi của khách hàng về sản phẩm. Chẳng cần nói xa xôi, ngay đến Hội chợ triển lãm được đánh giá khá cao như hội chợ Expo Hà Nội 2010 diễn ra từ 30/8 đến 5/9 vừa qua, khâu chăm sóc khách hàng của nhiều doanh nghiệp còn quá kém. Phần lớn các doanh nghiệp chỉ trưng bày sản phẩm, khi khách hàng đi tới, nhân viên chỉ chào qua loa, thậm chí ngồi chơi để mặc khách hàng lựa chọn.

Ở nước ta, các hội chợ trưng bày giới thiệu sản phẩm chỉ diễn ra trong khoảng thời gian rất ngắn từ 3 đến 5 ngày nên chưa thể thu hút được sự chú ý của người tiêu dùng. Nhiều người chưa kịp xem hội chợ như thế nào thì hội chợ đã kết thúc rồi.

Đáng lẽ, các doanh nghiệp phải coi những chuyến đi này là cơ hội để mở rộng thị trường và đối tượng tiêu thụ thì họ lại không làm được. Thực tế, các doanh nghiệp của chúng ta vẫn chưa biết tranh thủ thời gian và công sức. Chưa biết đánh đúng tâm lý của người tiêu dùng, chưa quan tâm đến việc thu thập ý kiến của khách hàng và chưa biết phát huy vai trò chăm sóc, hướng dẫn khách hàng của đội ngũ nhân viên. Rất có thể những nhân viên được thuê mượn trong những ngày hội chợ, chưa được đào tạo, cùng với thù lao thấp nên hiệu quả quảng bá thấp.

Chương trình đưa hàng về nông thôn của Trung tâm nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp với 46 phiên chợ rong ruổi đến 18 tỉnh, thành cả nước đã thu hút trên 60.000 lượt người tham gia mua sắm, doanh thu đạt chừng 31 tỷ đồng. Tuy số tiền chưa lớn nhưng cái quan trọng mà các doanh nghiệp bước đầu gây dựng hình ảnh, thương hiệu sản phẩm của mình trong lòng người tiêu dùng.

Việc duy trì mối liên kết giữa các doanh nghiệp sản xuất và thương mại với hệ thống phân phối tới người dân cũng như ghi nhân sự phản hồi của người tiêu dùng để các doanh nghiệp có thể điều chỉnh, thay đổi cho phù hợp là điều Bà Kim Hạnh, Giám đốc Trung tâm khuyến nghị.