Sự kiện chưa từng có này phản ánh quyết tâm của Mỹ và châu Phi cùng nỗ lực tăng cường các quan hệ đối tác, tìm kiếm các cơ hội cho thương mại, hòa bình, an ninh và phát triển kinh tế.

Mặc dù châu Phi đang phải hứng chịu nhiều mối đe dọa từ tấn công khủng bố đến các vấn nạn y tế và an toàn hàng không, nhưng những khó khăn này không thể che khuất những thành tựu mà châu lục này đã đạt được, đặc biệt về kinh tế.

Châu Phi đã và đang là điểm đến hấp dẫn, hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích cho các nhà đầu tư. Từ năm 2000, châu Phi thu hút nhiều giới đầu tư nước ngoài, trong đó, có rất nhiều nhà đầu tư đến từ các nước đang nổi lên. Báo cáo về Triển vọng kinh tế châu Phi được Hội nghị thương mại và phát triển của LHQ (CNUCED) công bố hồi tháng 5 vừa qua cho biết, đầu tư trực tiếp nước ngoài vào châu Phi có thể đạt đến con số kỷ lục là 80 tỷ USD trong năm 2014, tăng trưởng trung bình có thể đạt 4,8% vào năm 2014 và tăng đến 5,7% vào năm 2015. Theo đánh giá của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), châu Phi hiện có tốc độ phát triển nhanh hơn châu Á. Hiện tại châu lục này có 6 trong số 10 nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

Mỹ hiện là đối tác thương mại lớn thứ ba của châu Phi sau EU và Trung Quốc. Tổng kim ngạch buôn bán hai chiều Mỹ-châu Phi năm ngoái chỉ đạt khoảng 85 tỉ đô la một năm (chưa bằng 1% hàng xuất khẩu Mỹ được đưa sang thị trường châu Phi) so với hơn 200 tỷ USD của EU và 170 tỷ USD của Trung Quốc. Do đó, mở rộng quan hệ với châu Phi được Tổng thống MỹBarack Obamaxác định như là một trong những lợi ích quốc gia.

Trong ba ngày diễn ra Hội nghị, các nhà lãnh đạo đã tập trung thảo luận các vấn đề an ninh nổi cộm mà các quốc gia châu Phi đang phải đối mặt như: Các vụ bắt cóc, giết người của tổ chức Hồi giáo cực đoanBoko Haramtại Nigeria, nội chiến tại Nam Sudan và các vụ tấn công đẫm máu của nhóm nổi dậy al-Shabab tại Somalia và Kenya. Đợt bùng phát dịch bệnh Ebola tại Tây Phi, làm hơn 725 người thiệt mạng, cũng nằm trong chương trình thảo luận. Ngoài ra, phát triển kinh tế, đầu tư, giải quyết tình trạng nghèo đói, bệnh tật và chống khủng bố là những nội dung quan trọng cũng được đề cập đến.

Nhân dịp này, ngoài ngân sách 7 tỷ USD dành cho châu Phi, chính phủ Mỹ còn đưa ra một chương trình trao đổi cho phép 500 sinh viên châu Phi ở độ tuổi từ 25 đến 35 được sang Mỹ đào tạo trong vòng 6 tuần.

Trong ngày cuối cùng của hội nghị thượng đỉnh Hoa Kỳ và châu Phi tại Washington 06/08/2014, các nguyên thủ đã bàn bạc về hai chủ đề : thế hệ doanh nhân mới và hòa bình an ninh khu vực. Hôm 05/08/2014, Tổng thống Barack Obama đã thông báo sẽ đầu tư 33 tỉ đô la vào châu lục này. Ông cũng tỏ ra lạc quan về việc gia hạn hiệp định tự do mậu dịch AGOA.

« Hoa Kỳ đầu tư mạnh mẽ cho sự phát triển của châu Phi »- Barack Obama tuyên bố như trên trong hội nghị thượng đỉnh với sự tham dự của gần 50 nguyên thủ đến từ châu lục này. Khu vực tư nhân của Mỹ, nhất là một số tập đoàn như Coca Cola, General Electric hay Marriott sẽ đầu tư 14 tỉ đô la. Những khách sạn mới, nhà máy và thiết bị mới sẽ theo cùng các dự án phát triển trong lãnh vực nước sinh hoạt và đào tạo.

Lĩnh vực kinh tế tư nhân Mỹ cũng tham gia chương trình Power Africa, do ông Obama đưa ra năm ngoái, nhằm tăng gấp đôi số người được sử dụng điện tại Châu Phi hạ Sahara từ nay đến năm 2018. Nhờ sự hỗ trợ của Ngân hàng Thế giới và chính phủ Thụy Điển, tổng ngân sách cho chương trình lên đến 26 tỉ đô la.

Trong số 33 tỉ đô la được thông báo, chỉ có 7 tỉ đô la đầu tư từ chính quyền Mỹ để xúc tiến xuất khẩu. Nhưng đây chỉ là bước khởi đầu cho chiến dịch thu hút châu Phi của Hoa Kỳ.

Ông Obama cũng mong muốn Quốc hội sẽ gia hạn hiệp định tự do mậu dịch Hoa Kỳ - Châu Phi (AGOA), mà hiện nay rất ít quốc gia châu Phi được hưởng lợi ích, ngoài Nam Phi, Nigeria và Angola. Bên cạnh đó, Tổng thống Mỹ còn nhấn mạnh trách nhiệm nặng nề của các nhà lãnh đạo châu Phi, và sự quan trọng của Nhà nước pháp quyền.

Tờ Business Day (Nigeria) nhấn mạnh, "thương mại và đầu tư là những chủ đề quan trọng nhất" và Hội nghị là cơ hội Mỹ "trình bày với nguyên thủ quốc gia và giới kinh doanh châu Phi về chiến lược thương mại mới của Mỹ. Bởi vì từ hơn 10 năm nay, Mỹ đã tụt hậu so với Trung Quốc và châu Âu trong giao thương với châu lục".

Trong thập kỷ vừa qua, đối với Mỹ, châu Phi là một bức tranh tương phản với hai nửa sáng tối rõ rệt: nửa sáng là của một châu Phi với tăng trưởng kinh tế cao, với tầng lớp trung lưu giàu có mới nổi, với các nền dân chủ được củng cố và nửa tối của một châu Phi chìm đắm trong đói nghèo, dịch bệnh, xung đột, nội chiến và chủ nghĩa cực đoan. Theo giới đánh giá, với Hội nghị này, Tổng thống Obama đang nhắm vào chính cái nửa sáng lạn kia của châu Phi.

Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh châu Phi, nhất là khu vực Trung và Nam Phi đang nổi lên như một điểm sáng tăng trưởng kinh tế, dự kiến đạt 5,8% năm 2014, có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, dân số trẻ đang ở độ tuổi lao động chiếm tới 60%. Trong khi đó, Mỹ tỏ ra tụt hậu trong quan hệ kinh tế với châu lục này.

Trên thực tế, cho đến nay Mỹ chưa có cơ chế tiếp xúc cấp cao nào với châu Phi, trong khi đó, Pháp đã có từ nhiều thập kỷ nay, Trung Quốc triển khai mạnh từ nhiều năm trở lại đây (để khai thác tài nguyên, nhất là nguyên liệu cho nền kinh tế Trung Quốc), Nhật Bản cũng có cơ chế TICAD, Hàn Quốc và Ấn Độ cũng đã và đang triển khai.

Tại Hội nghị, Mỹ sẽ mở rộng phạm vi của Đạo luật tăng tưởng và cơ hội tại châu Phi (African Growth and Opportunity Act- AGOA) đã từng được cựu Tổng thống G. Bush đưa ra từ năm 2003, theo đó doanh nghiệp của 39 nước châu Phi được miễn giảm thuế xuất khẩu sang Mỹ; triển khai Sáng kiến năng lượng châu Phi, do Tổng thống Obama khởi xướng năm 2013 với mục tiêu cấp điện cho hàng triệu gia đình châu Phi thông qua hàng tỷ đô la đầu tư tư nhân; tăng gấp đôi số lượng lãnh đạo trẻ người Phi được mời sang Mỹ thực tập và đào tạo./.