Luật Thủ đô 2026 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 được kỳ vọng tạo bước ngoặt quan trọng cho phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội thành ngành kinh tế mũi nhọn. Với hơn 190 thẩm quyền được phân cấp đã mở ra "không gian chính sách" mang tính đột phá cho nhiều lĩnh vực, trong đó có các lĩnh vực văn hóa - xã hội. Đây là cơ sở pháp lý vững chắc để Hà Nội đổi mới tư duy quản trị, từ bảo tồn đơn thuần sang khai thác giá trị di sản gắn liền với kinh tế sáng tạo và chuyển đổi số.
Dấu ấn của ngành công nghiệp văn hóa Thủ đô trong nửa đầu năm 2026
Báo cáo kinh tế xã hội trong 6 tháng đầu năm 2026 của thành phố Hà Nội cho thấy những con số ấn tượng về sức sống của ngành công nghiệp văn hóa. Các đơn vị nghệ thuật của Thủ đô đã tổ chức trên 1.000 buổi diễn, phục vụ hơn 300.000 lượt khán giả với doanh thu đạt 29 tỷ đồng. Điểm sáng nhất là Nhà hát Múa rối Thăng Long với kỷ lục duy trì suất diễn thường xuyên 365 ngày/năm, mỗi ngày ít nhất 4 ca biểu diễn, khẳng định vị thế thương hiệu nghệ thuật gắn liền với du lịch hàng đầu cả nước.
Ngoài ra, Hà Nội đang quyết liệt hình thành các không gian sáng tạo và trung tâm công nghiệp văn hóa mới. Việc thành lập Trung tâm Công nghiệp văn hóa Cửa Nam, Trung tâm Công nghiệp văn hóa Đồng Xuân - Bắc Qua và hoàn thiện Đề án Trung tâm Công nghiệp văn hóa Hồ Văn là những bước đi cụ thể nhằm tạo ra các "hệ sinh thái" sáng tạo ngay trong lòng phố cổ. Ngoài ra, các mô hình không gian văn hóa sáng tạo tại Bát Tràng, Hương Sơn, đền Gióng và xã đảo Minh Châu đang được tích cực triển khai, hứa hẹn trở thành những điểm đến trải nghiệm đẳng cấp cho du khách.
Trong kỷ nguyên số, Thành phố đang khẩn trương xây dựng ứng dụng số "Văn hóa Hà Nội", dự kiến hoàn thành phiên bản web và demo vào cuối quý II/2026 để hình thành hệ sinh thái văn hóa số. Mục tiêu quan trọng được đặt ra trong năm 2026 là số hóa 100% di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt, dựa trên bộ trường thông tin cơ sở dữ liệu dùng chung đã hoàn thành.
Song song với công nghệ, công tác giáo dục di sản và nghệ thuật trong trường học đã đạt kết quả rõ nét. Với 101 buổi biểu diễn nghệ thuật thu hút hơn 85.000 học sinh, sinh viên, Thành phố đang bồi đắp tình yêu văn hóa dân tộc một cách thực chất cho thế hệ trẻ. Đồng thời, các hồ sơ trình UNESCO vinh danh "Phở", "Múa rối", "Áo dài Việt Nam", danh nhân văn hóa Tô Hiến Thành và Khu di tích Cổ Loa cũng đang được đẩy mạnh, nhằm quảng bá hình ảnh Thăng Long - Hà Nội ra thế giới.
Tạo sức bật mới cho kinh tế Thủ đô
Để đạt mục tiêu tăng trưởng 11% trở lên, ngành văn hóa Thủ đô xác định phải "bứt tốc" với các nhóm giải pháp mạnh mẽ.
Theo đó, đẩy mạnh khai thác phát triển văn hoá, đẩy nhanh tiến độ xây dựng hệ giá trị, chuẩn mực ứng xử của người Hà Nội; hoàn thiện Bộ tiêu chí người Hà Nội thanh lịch, văn minh và Bộ tiêu chí đánh giá Chỉ số hạnh phúc của người dân Thủ đô. Đồng thời, triển khai kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, nhất là tại cấp xã, phường, nhằm nâng cao năng lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển văn hóa từ cơ sở.
Để phát triển kinh tế đêm mang thương hiệu Hà Nội, Hà Nội sẽ tập trung hình thành 3-5 sản phẩm ban đêm biểu tượng như: tour đêm tại các di tích (Văn Miếu, Hoàng Thành, Hỏa Lò), chương trình nghệ thuật định kỳ, lễ hội ánh sáng và chợ đêm sáng tạo. Các tour này sẽ được mở rộng và bán qua hệ thống khách sạn cũng như nền tảng số để tối ưu hóa nguồn thu.
Chuẩn bị tốt các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, sáng tạo đã được xác định là sản phẩm thương hiệu trong Chương trình hành động số 08-CTr/TU Để tổ chức các sự kiện tầm cỡ quốc tế, Hà Nội đang chuẩn bị tốt cho Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội, Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII, Liên hoan Nhạc Jazz quốc tế và các giải thể thao lớn như Marathon đêm, đua xe đạp. Mục tiêu là biến mỗi sự kiện thành một đòn bẩy quảng bá hình ảnh và thu hút nguồn lực xã hội hóa.
Với nhiệm vụ Bảo tồn và kỷ niệm các giá trị văn hiến, Hà Nội tập trung hoàn thiện Đề án bảo tồn, phát huy không gian văn hiến Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 1.000 năm Quốc Tử Giám và 950 năm thành lập trường đại học đầu tiên của Việt Nam.
Song song với đó, tiếp nhận và quản lý các nguồn lực lớn với việc phối hợp hoàn thành chuyển giao Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam và Khu liên hợp thể thao Mỹ Đình về UBND Thành phố quản lý để tạo thêm dư địa phát triển.
Từ bệ phóng pháp lý đến cơ chế khơi thông dòng vốn xã hội
Điều 2 của Luật cũng định vị rõ Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, mà phải là trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Luật Thủ đô 2026 đã ban hành những cơ chế đặc thù, phân quyền triệt để nhằm huy động tối đa các nguồn lực.
Cụ thể, HĐND thành phố được giao thẩm quyền quy định chính sách khuyến khích, huy động nguồn lực xã hội hóa kết hợp với sử dụng ngân sách nhà nước để bảo vệ, phát triển văn hóa; quy định tổ chức, hoạt động, cơ chế quản lý, chính sách ưu đãi và hỗ trợ phát triển các khu phát triển thương mại và văn hóa, trung tâm công nghiệp văn hóa, cùng các loại hình thiết chế văn hóa khác.
Đồng thời, Luật cũng trao quyền cho UBND thành phố quy định cơ chế hợp tác công - tư (PPP) trong quản lý, khai thác, sử dụng các công trình kiến trúc có giá trị. Đây chính là bước đi mang tính đột phá nhằm gỡ bỏ tư duy bao cấp cũ, cho phép dòng vốn năng động từ khu vực tư nhân hòa vào khu vực công để đánh thức các di sản.
Cụ thể, các làng nghề thủ công, không gian trưng bày nghệ thuật truyền thống và các thiết chế văn hóa ngoài công lập sẽ nhận được nguồn trợ lực to lớn về kinh phí mua sắm trang thiết bị, tài liệu và truyền thông quảng bá sản phẩm từ nguồn ngân sách thành phố kết hợp xã hội hóa.
Để trợ lực cho các doanh nghiệp, tổ chức ngoài công lập trực tiếp tổ chức hoạt động biểu diễn nghệ thuật truyền thống, Điều 7 của Nghị quyết số 31/2026/NQ-HĐND quy định cụ thể mức hỗ trợ kinh phí: “Hỗ trợ kinh phí tổ chức biểu diễn 15 buổi diễn/năm với mức kinh phí là 100 triệu đồng/buổi diễn đối với các loại hình Múa rối nước, chèo, tuồng, cải lương; 50 triệu đồng/buổi diễn đối với các loại hình ca trù, hát xẩm”.
Bên cạnh đó, đối với các thiết chế văn hóa, thể thao ngoài công lập hoạt động trên địa bàn các nhóm xã loại II, III, Điều 8 của Nghị quyết quy định rõ mức: “Hỗ trợ kinh phí tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao phục vụ cộng đồng tại thiết chế. Mức hỗ trợ tối đa 100 triệu đồng/thiết chế/năm từ ngân sách thành phố”, với “thời gian hỗ trợ tối đa 3 năm kể từ năm đầu tiên thiết chế đủ điều kiện được hưởng chính sách hỗ trợ”.
Đặc biệt, nhằm phát triển mạng lưới tri thức văn hóa, Điều 9 của Nghị quyết đã đưa ra gói hỗ trợ tài chính toàn diện cho việc thành lập và hoạt động của thư viện ngoài công lập gồm: “Hỗ trợ một lần kinh phí mua tài liệu, tối đa 100 triệu đồng/thư viện từ ngân sách thành phố; hỗ trợ một lần kinh phí mua sắm trang thiết bị (giá sách, kệ sách, bàn đọc sách, ghế ngồi, máy tính, quạt, điều hòa): tối đa 80 triệu đồng/thư viện”. Đồng thời, các đơn vị này còn được “Hỗ trợ tiền thuê mặt bằng trong 3 năm đầu hoạt động, tối đa 50% giá thuê thực tế theo hợp đồng thuê hợp pháp, nhưng không quá 100 triệu đồng/năm/thư viện từ ngân sách thành phố”. Các làng nghề thủ công, không gian trưng bày nghệ thuật truyền thống và các thiết chế văn hóa cũng nhận được nguồn trợ lực vô cùng thiết thực để bứt phá.
Có thể khẳng định, Luật Thủ đô năm 2026 đã tạo nên một làn gió mới về chính sách, chuyển hóa văn hóa thành một động lực nội sinh thúc đẩy kinh tế Thủ đô bứt phá. Khi các dòng vốn xã hội được đánh thức, kết hợp hài hòa với nguồn vốn ngân sách hợp lý, bức tranh công nghiệp văn hóa của Hà Nội được kì vọng bừng sáng văn minh, hiện đại, vừa gìn giữ chiều sâu trầm tích nghìn năm, vừa tự tin bước vào kỷ nguyên số.