Công ty Điện lực Thanh Hóa: Kiến tạo hệ sinh thái số trên nền tảng tự động hóa lưới điện

Không chỉ dừng ở việc đưa công nghệ vào vận hành lưới điện, Công ty Điện lực Thanh Hóa đang từng bước hình thành một hệ sinh thái quản trị và cung cấp dịch vụ trên nền tảng số. Từ Trung tâm điều khiển, hệ thống đo xa, số hóa dữ liệu, quy trình nghiệp vụ đến trí tuệ nhân tạo (AI) và “Bình dân học vụ số”, quá trình này đang tạo ra những thay đổi rõ nét trong phương thức vận hành, quản trị và phục vụ khách hàng. Đằng sau bước chuyển ấy là yêu cầu không ngừng nâng cao năng lực thích ứng của người lao động, xây dựng văn hóa làm việc dựa trên dữ liệu và lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo.

Trong ngành Điện, chuyển đổi số trước hết phải tạo ra thay đổi thực chất trong phương thức vận hành. Tại Công ty Điện lực Thanh Hóa, điều này được thể hiện rõ qua mức độ tự động hóa ngày càng cao của lưới điện.

Đến nay, Công ty đã hoàn thành và đưa vào vận hành hệ thống điều khiển xa đối với 32/32 trạm biến áp 110kV không người trực, đồng thời kết nối 633 thiết bị đóng cắt trung áp Recloser/LBS/RMU về Trung tâm điều khiển.

Đây là bước chuyển từ phương thức vận hành phụ thuộc nhiều vào thao tác trực tiếp tại hiện trường sang mô hình giám sát, điều khiển tập trung và xử lý thông tin theo thời gian thực. Khi trạng thái thiết bị được truyền về Trung tâm điều khiển, người vận hành có thể nhanh chóng nhận diện tình trạng lưới, khoanh vùng sự cố và lựa chọn phương án thao tác phù hợp.

Cùng với đó, 11 mạch vòng theo mô hình DMS/DAS đã được triển khai và đưa vào vận hành hiệu quả, từng bước tối ưu cấu trúc lưới điện trung áp. Giá trị của DMS/DAS không chỉ nằm ở khả năng tự động hóa thao tác, mà còn ở việc hỗ trợ rút ngắn thời gian xử lý sự cố, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện và hạn chế phạm vi ảnh hưởng đến khách hàng.

Khối lượng dữ liệu này tạo nền tảng quan trọng cho quản lý phụ tải, giám sát điện năng, phát hiện bất thường và nâng cao chất lượng kinh doanh điện năng. Quan trọng hơn, dữ liệu từ lưới điện và khách hàng đang từng bước chuyển từ nguồn thông tin phục vụ ghi chỉ số thành cơ sở cho quản trị, phân tích và ra quyết định.

Một điểm đáng chú ý là chuyển đổi số tại Công ty Điện lực Thanh Hóa không được triển khai riêng trong lĩnh vực công nghệ thông tin mà đã đi vào toàn bộ chuỗi hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản trị.

Công ty Điện lực Thanh Hóa đã hoàn thành số hóa các loại hồ sơ, tài liệu và dữ liệu quản lý, từ hồ sơ nghiệp vụ, lý lịch thiết bị, hồ sơ khách hàng, dữ liệu thanh toán đến thông tin nhân sự và kế hoạch sản xuất kinh doanh.

Sau khi số hóa, dữ liệu được tích hợp và khai thác trên các phần mềm dùng chung của Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Tổng công ty Điện lực miền Bắc như CMIS, IMIS, ERP, PMIS, HRMS...

Khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, việc tìm kiếm, khai thác thông tin không còn phụ thuộc nhiều vào hồ sơ giấy hoặc tổng hợp thủ công. Đây cũng là điều kiện để nâng cao chất lượng tham mưu, điều hành, từng bước chuyển từ quản trị dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu.

Ở góc độ quản trị doanh nghiệp, đây là thay đổi có tính nền tảng. Bởi nếu dữ liệu không đầy đủ, chính xác và có khả năng truy xuất, các ứng dụng số dù hiện đại đến đâu cũng khó phát huy đầy đủ hiệu quả.

Nếu số hóa dữ liệu là quá trình đưa thông tin lên môi trường số thì số hóa quy trình là bước thay đổi phương thức vận hành của bộ máy.

Công ty Điện lực Thanh Hóa đã triển khai và đưa vào vận hành chính thức 15 nhóm quy trình số hóa giai đoạn 1, gồm 6 quy trình thuộc lĩnh vực tài chính - kế toán, 4 quy trình kinh doanh - dịch vụ khách hàng và 5 quy trình kỹ thuật - an toàn.

Việc chuyển các quy trình lên môi trường số giúp thống nhất phương thức xử lý, tăng tính minh bạch, rút ngắn thời gian luân chuyển hồ sơ, đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát và giám sát giữa các đơn vị.

Trong quản trị nội bộ, Công ty Điện lực Thanh Hóa đã số hóa 100% nghiệp vụ ký số. Hoạt động chỉ đạo, điều hành và xử lý công việc được thực hiện tập trung trên hệ thống quản lý văn bản và điều hành DOffice.

Ở lĩnh vực kỹ thuật - an toàn, chức năng ký số liên đơn vị trên nền tảng SmartEVN được ứng dụng trong lập, thẩm định và phê duyệt phương án tổ chức thi công, biện pháp an toàn. Những công việc vốn đòi hỏi nhiều bước phối hợp giữa các bộ phận, đơn vị nay được xử lý trên môi trường điện tử, góp phần rút ngắn thời gian nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu kiểm soát và xác thực.

Một hướng đi mới cũng đang được đẩy mạnh là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong soạn thảo văn bản, tổng hợp và phân tích dữ liệu, xây dựng quy trình nghiệp vụ, kế hoạch sản xuất kinh doanh. Đây là bước phát triển từ “số hóa” sang “thông minh hóa”, khi công nghệ không chỉ hỗ trợ lưu trữ, truyền tải thông tin mà bắt đầu tham gia vào quá trình xử lý và tham mưu.

Một hệ thống điện hiện đại không chỉ được đánh giá bằng mức độ tự động hóa của thiết bị mà còn ở khả năng cung cấp dịch vụ thuận tiện, minh bạch và nhanh chóng cho khách hàng.

Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, liên kết với ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán tiếp tục được đẩy mạnh. Cùng với đó, các kênh dịch vụ số như App EVN, EVNNPC CSKH, website và cổng dịch vụ điện trực tuyến được khai thác để khách hàng tra cứu thông tin, theo dõi sử dụng điện, thanh toán và đăng ký dịch vụ mà không bị giới hạn bởi không gian, thời gian.

Tổng đài chăm sóc khách hàng 24/7 gồm 19006769 của Tổng công ty Điện lực miền Bắc và 1558 dùng chung của EVN, cùng chatbot và các hình thức trả lời tự động trên các hệ thống thông tin của đơn vị, được vận hành nhằm giảm thời gian chờ, tăng tốc độ tiếp nhận và xử lý yêu cầu.

Đằng sau những tiện ích tưởng như đơn giản ấy là sự thay đổi trong cách ngành Điện tương tác với khách hàng: từ giao dịch trực tiếp sang mô hình dịch vụ số, trong đó người sử dụng điện có thể chủ động tiếp cận thông tin và thực hiện phần lớn nhu cầu trên môi trường điện tử.

Để các nền tảng số hoạt động ổn định, phía sau phải là hạ tầng viễn thông và công nghệ thông tin đủ mạnh, có khả năng đáp ứng đồng thời yêu cầu sản xuất, kinh doanh và điều khiển lưới điện.

Công ty Điện lực Thanh Hóa hiện quản lý 2.068 km cáp quang, cung cấp đường truyền dữ liệu phục vụ sản xuất kinh doanh và điều khiển lưới điện cho 31 đơn vị trực thuộc và 32 trạm biến áp 110kV.

Về hạ tầng công nghệ thông tin, Công ty có 1.204 máy tính và 19 máy chủ vật lý, phục vụ các hệ thống như SCADA, đo xa, hội nghị truyền hình.

Đặc biệt, trong môi trường số, an toàn thông tin ngày càng trở thành cấu phần không thể tách rời của quá trình hiện đại hóa. Đơn vị chú trọng giám sát, phát hiện và ngăn chặn nguy cơ tấn công mạng; phân vùng, kiểm soát truy cập; triển khai các giải pháp bảo mật tập trung, sao lưu dữ liệu và cập nhật bản vá an toàn định kỳ.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành Điện, bởi hạ tầng công nghệ thông tin không chỉ phục vụ công tác văn phòng mà còn gắn trực tiếp với hoạt động điều khiển, giám sát và vận hành hệ thống điện. Một nền tảng số chỉ thực sự phát huy giá trị khi bảo đảm đồng thời ba yêu cầu: liên tục, chính xác và an toàn.

Một điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Công ty Điện lực Thanh Hóa là mở rộng phạm vi chuyển đổi số từ nội bộ doanh nghiệp tới cộng đồng.

Công ty Điện lực Thanh Hóa xác định bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định, liên tục là nền tảng để người dân, nhất là tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, có điều kiện tiếp cận và sử dụng hiệu quả các dịch vụ số.

Song song với quản lý, vận hành lưới điện, đơn vị phối hợp, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp viễn thông như Viettel, VNPT, MobiFone, FPT, VTVcab... sử dụng hạ tầng cột điện, hành lang an toàn lưới điện theo quy định để phát triển hạ tầng viễn thông và truyền dẫn. Qua đó góp phần mở rộng vùng phủ sóng, nâng cao chất lượng kết nối và đưa dịch vụ số đến gần hơn với người dân.

Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai theo hướng lấy khách hàng, người dân làm trung tâm. Thay vì chỉ cung cấp một dịch vụ điện tử, ngành Điện hướng dẫn người dân hình thành kỹ năng sử dụng các tiện ích số ngay trong quá trình giao dịch điện năng.

Thông qua App EVN, EVNNPC CSKH, website, tổng đài chăm sóc khách hàng và Cổng dịch vụ công ngành Điện, người dân được hướng dẫn tra cứu thông tin, theo dõi sản lượng điện, sử dụng hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và đăng ký dịch vụ điện trực tuyến.

Hình thức tuyên truyền cũng được đa dạng hóa bằng video hướng dẫn ngắn, infographic, mạng xã hội, SMS và Zalo. Cách làm này phù hợp với đặc điểm tiếp nhận thông tin của từng nhóm khách hàng, nhất là những người chưa quen với nền tảng dịch vụ số.

Ở góc độ rộng hơn, “Bình dân học vụ số” trong ngành Điện không chỉ là hướng dẫn khách hàng sử dụng một ứng dụng. Đó còn là quá trình thu hẹp khoảng cách số thông qua những nhu cầu thiết yếu, gần gũi với đời sống.

Nhìn tổng thể, những kết quả tại Công ty Điện lực Thanh Hóa cho thấy quá trình hiện đại hóa đang chuyển từ việc triển khai các ứng dụng riêng lẻ sang hình thành một hệ thống tương đối đồng bộ: lưới điện được tự động hóa; dữ liệu được số hóa; quy trình được chuyển lên môi trường điện tử; giao dịch với khách hàng được thực hiện qua các kênh số; quản trị nội bộ được điều hành trên nền tảng điện tử; hạ tầng viễn thông - công nghệ thông tin được củng cố; AI bắt đầu được đưa vào hỗ trợ nghiệp vụ.

Đáng chú ý, hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến kết nối Công ty với 31 điểm cầu tại các đơn vị trực thuộc đang được khai thác trong họp giao ban, chỉ đạo sản xuất kinh doanh, đào tạo, tập huấn và triển khai nhiệm vụ chuyên môn. Mô hình này không chỉ tiết giảm thời gian, chi phí đi lại mà còn tạo phương thức điều hành linh hoạt hơn đối với một doanh nghiệp có địa bàn hoạt động rộng.

Một thiết bị đóng cắt được điều khiển từ xa giúp người thợ giảm thời gian tiếp cận hiện trường. Một công tơ đo xa giúp dữ liệu tiêu thụ điện được cập nhật nhanh hơn. Một quy trình được số hóa giúp hồ sơ luân chuyển thuận lợi hơn giữa các bộ phận. Một cơ sở dữ liệu liên thông cung cấp thêm căn cứ cho công tác điều hành. Một ứng dụng chăm sóc khách hàng giúp người dân chủ động hơn trong giao dịch.

Khi những thay đổi ấy được kết nối thành một chỉnh thể, chuyển đổi số không còn là chương trình công nghệ đơn thuần mà trở thành phương thức quản trị mới của doanh nghiệp điện lực.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các doanh nghiệp hạ tầng thiết yếu như ngành Điện. Không chỉ bảo đảm điện năng cho nền kinh tế số, ngành Điện còn phải chủ động hiện đại hóa để nâng cao hiệu quả chính hoạt động của mình.

Với Công ty Điện lực Thanh Hóa, nền tảng cho chặng đường tiếp theo đã được hình thành từ tự động hóa lưới điện, dữ liệu đo xa, số hóa hồ sơ, quy trình điện tử, quản trị số và hạ tầng viễn thông - công nghệ thông tin.

Thách thức trong giai đoạn tới không chỉ là “đưa thêm bao nhiêu thiết bị lên mạng” hay “số hóa thêm bao nhiêu quy trình”, mà là làm thế nào khai thác sâu hơn các nguồn dữ liệu, tăng khả năng liên thông giữa các hệ thống và đưa AI thực sự tạo ra giá trị trong vận hành, kinh doanh, chăm sóc khách hàng và quản trị doanh nghiệp.

Đó là bước chuyển từ số hóa sang thông minh hóa, từ xây dựng các công cụ số sang hình thành năng lực vận hành dựa trên dữ liệu.

Với đặc thù là doanh nghiệp trực tiếp bảo đảm nguồn điện cho một địa bàn có quy mô kinh tế - xã hội lớn, mỗi bước tiến trong quá trình hiện đại hóa của Công ty Điện lực Thanh Hóa không chỉ có ý nghĩa đối với hiệu quả sản xuất kinh doanh. Quan trọng hơn, đó là một phần trong quá trình hiện đại hóa hạ tầng năng lượng, nâng cao chất lượng dịch vụ công ích và tạo nền tảng hạ tầng thiết yếu cho phát triển kinh tế số, xã hội số trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.