[Emagazine] Công ty Cổ phần Sợi Thế Kỷ: Từ tiết kiệm từng kWh đến giảm phát thải

Thành lập năm 2000, Sợi Thế Kỷ hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh sợi tổng hợp, với các sản phẩm chủ yếu như sợi polyester DTY, FDY. Trong hoạt động sản xuất, doanh nghiệp xác định quản lý và kiểm soát định mức tiêu hao là nền tảng để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Thay vì chỉ tập trung vào các giải pháp đầu tư riêng lẻ, Sợi Thế Kỷ từng bước theo dõi, đo lường mức tiêu thụ để nhận diện những khu vực còn dư địa tiết kiệm và lựa chọn giải pháp phù hợp.

Yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng càng trở nên rõ nét khi các tiêu chí về môi trường và phát thải ngày càng đi sâu vào chuỗi cung ứng dệt may. Sợi Thế Kỷ cũng xác định xu hướng các thương hiệu ngày càng quan tâm tới giảm phát thải khí nhà kính, ESG và trách nhiệm môi trường; trong khi sản xuất hiệu quả, tiết kiệm năng lượng, nguyên vật liệu và sử dụng năng lượng tái tạo (điện mặt trời áp mái) ngày càng gắn với khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Trước những yêu cầu đó, Sợi Thế Kỷ lựa chọn bắt đầu từ chính cách quản lý và kiểm soát năng lượng trong hoạt động sản xuất. Thay vì chỉ tìm kiếm những giải pháp đầu tư riêng lẻ, doanh nghiệp từng bước xây dựng nền tảng theo dõi, đo lường và đánh giá mức tiêu hao để xác định đúng những khu vực còn dư địa tiết kiệm.

Trong sản xuất công nghiệp, đầu tư thiết bị mới là giải pháp dễ nhìn thấy để nâng hiệu quả năng lượng. Nhưng trước khi đầu tư, doanh nghiệp cần biết điện đang được sử dụng ở đâu, khu vực nào có mức tiêu hao bất hợp lý và nguyên nhân nằm ở khâu nào. Chỉ nhìn vào tổng lượng điện cuối tháng chưa đủ để trả lời những câu hỏi đó.

Tại Sợi Thế Kỷ, quản lý năng lượng không dừng ở việc theo dõi lượng điện tiêu thụ. Công ty bố trí người phụ trách quản lý năng lượng, thực hiện kiểm toán năng lượng vào các năm 2020, 2023 và 2024, đồng thời xây dựng kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả hằng năm và theo giai đoạn 5 năm.

Dữ liệu tiêu thụ được lưu trữ định kỳ, làm cơ sở nhận diện những khu vực có mức tiêu hao bất hợp lý, lựa chọn giải pháp và đánh giá lại hiệu quả sau cải tiến. Cách làm này giúp việc tiết kiệm năng lượng trở thành một quá trình liên tục thay vì những đợt xử lý riêng lẻ.

Từ tháng 6/2025, Sợi Thế Kỷ bắt đầu theo dõi định mức điện năng tiêu hao trên từng đơn vị sản phẩm theo tuần. Cách theo dõi này giúp doanh nghiệp không chỉ biết tổng lượng điện đã dùng mà còn nhìn rõ hơn mức điện cần để tạo ra một đơn vị sản phẩm, từ đó rà soát biến động và tìm nguyên nhân khi suất tiêu hao thay đổi.

Do mới triển khai, Sợi Thế Kỷ chưa có đủ dữ liệu để lượng hóa mức tiết kiệm sau áp dụng. Tuy vậy, đây là bước chuyển đáng chú ý từ theo dõi tổng tiêu thụ sang kiểm soát mức điện gắn trực tiếp với sản xuất.

Từ dữ liệu tiêu thụ, Sợi Thế Kỷ tiếp tục đi vào những hệ thống phụ trợ đang vận hành hằng ngày - nơi nhiều khoản điện năng có thể được tiết giảm mà không cần thay mới toàn bộ dây chuyền.

Bơm nước lạnh, bơm giải nhiệt, quạt hút, quạt thổi hay khí nén là những hệ thống phụ trợ có thể vận hành hàng nghìn giờ mỗi năm. Vì vậy, một động cơ chạy cao hơn nhu cầu, một cánh quạt chưa được hiệu chỉnh phù hợp hay một điểm rò khí nén kéo dài đều có thể làm tăng đáng kể lượng điện tiêu thụ.

Một trong những giải pháp mang lại mức tiết kiệm lớn được triển khai từ năm 2021 là lắp biến tần cho bơm nước lạnh và bơm giải nhiệt tại khu vực sản xuất DTY, POY ở Nhà máy Trảng Bàng. Mức điện tiết kiệm được tính toán khoảng 1.074.240 kWh/năm, tương ứng gần 1,776 tỷ đồng mỗi năm.

Hiệu quả của giải pháp đến từ việc điều chỉnh tốc độ động cơ theo nhu cầu tải thực tế, hạn chế tình trạng thiết bị vận hành ở mức cao hơn cần thiết. Qua đó, hệ thống bơm vẫn đáp ứng yêu cầu sản xuất nhưng giảm được phần điện năng tiêu hao không cần thiết.

Rò rỉ khí nén là một dạng thất thoát khó nhận biết vì dây chuyền vẫn có thể vận hành bình thường. Nhưng nếu kéo dài qua hàng nghìn giờ vận hành, những điểm rò nhỏ cũng có thể trở thành một khoản tiêu hao điện năng đáng kể. Năm 2023, Sợi Thế Kỷ xử lý các điểm rò rỉ trên hệ thống khí nén, dạng thất thoát dễ bị bỏ qua vì dây chuyền vẫn có thể vận hành bình thường. Sau khi khắc phục, lượng điện tiết kiệm đạt khoảng 313.850 kWh/năm, tương ứng 534,8 triệu đồng. Năm 2024, Công ty tiếp tục khai thác dư địa tiết kiệm ở hệ thống quạt bằng cách hiệu chỉnh cánh quạt và giảm số quạt vận hành khi không cần thiết.

Tại Nhà máy Trảng Bàng 3, việc hiệu chỉnh cánh quạt thổi và giảm bớt số quạt vận hành tại AC1, AC2, AC3 giúp tiết kiệm khoảng 534.516 kWh, tương ứng hơn 1,044 tỷ đồng. Tại Nhà máy Trảng Bàng 2, giải pháp tương tự tại AC1, AC2, AC3, AC6 giúp tiết kiệm khoảng 644.236 kWh, tương ứng gần 1,26 tỷ đồng.

Các giải pháp tại Công ty CP Sợi Thế Kỷ không theo một công thức duy nhất, nhưng cùng chung một cách làm: theo dõi mức tiêu hao, rà soát vận hành, điều chỉnh và đo lại hiệu quả. Riêng năm 2024, các giải pháp giúp doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 1,677 triệu kWh; lũy kế đến hết năm 2025 đạt hơn 4,43 triệu kWh.

Từ rò rỉ khí nén, động cơ, cánh quạt đến hệ thống bơm, mỗi vị trí đều có thể trở thành một điểm tiết kiệm nếu được rà soát đúng cách. Những điều chỉnh tưởng nhỏ, khi được thực hiện liên tục, có thể tạo ra mức tiết giảm đáng kể cho cả nhà máy. Từ bài toán tiết giảm điện năng, Sợi Thế Kỷ tiếp tục mở rộng mục tiêu sang giảm phát thải, trước hết từ chính nguồn điện sử dụng trong sản xuất.

Tại Sợi Thế Kỷ, cùng với việc tiết giảm điện năng trong sản xuất, doanh nghiệp cũng tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo để từng bước giảm phát thải từ hoạt động sản xuất. Từ năm 2020, doanh nghiệp phát triển hệ thống điện mặt trời áp mái tại các nhà máy Củ Chi và Trảng Bàng với tổng công suất khoảng 7,4 MWp. Tỷ trọng điện mặt trời trong tổng điện sử dụng của Công ty đạt khoảng 4% năm 2021, 5% năm 2022 và tiếp tục tăng. Đến năm 2025, lượng điện sử dụng từ dự án điện mặt trời đạt khoảng 6.105 MWh, chiếm khoảng 6% tổng lượng điện tiêu thụ. Tính từ năm 2021 đến 2025, việc sử dụng năng lượng mặt trời đã giúp giảm lượng phát thải tương đương khoảng 21.064  tấn CO₂.

Từ quản lý năng lượng, Sợi Thế Kỷ đang tiếp tục mở rộng sang quản trị carbon. Đầu năm 2025, Sợi Thế Kỷ phối hợp với đơn vị tư vấn kiểm kê khí nhà kính tại hai nhà máy Trảng Bàng và Củ Chi. Đây là cơ sở để Công ty xác định rõ hơn nguồn phát thải và những khu vực còn khả năng cắt giảm.

Tại Nhà máy Trảng Bàng, Sợi Thế Kỷ đã ký cam kết SBTi với một nhãn hàng thương hiệu đặt mục tiêu cắt giảm 29,4% khí thải nhà kính trong giai đoạn 2023-2027.

Sự chuyển dịch từ kWh sang carbon cũng phản ánh những thay đổi trong yêu cầu của thị trường. Sợi Thế Kỷ nhìn nhận việc đáp ứng tốt các tiêu chí ESG có thể mở thêm cơ hội trở thành đối tác cung ứng chiến lược của các thương hiệu, trong đó sản xuất hiệu quả, tiết kiệm năng lượng, nguyên vật liệu và sử dụng điện mặt trời ngày càng gắn với khả năng đáp ứng các yêu cầu của chuỗi cung ứng.

Những bước đi này cũng gắn với yêu cầu ngày càng cao của các thương hiệu đối với chuỗi cung ứng.

Tại Sợi Thế Kỷ, định hướng đó đang được cụ thể hóa bằng sản xuất hiệu quả, tiết kiệm năng lượng và nguyên vật liệu, sử dụng điện mặt trời, đồng thời từng bước kiểm kê và kiểm soát phát thải. Vì vậy, hiệu quả năng lượng không chỉ dừng ở hóa đơn điện mà ngày càng gắn với năng lực đáp ứng các yêu cầu xanh của thị trường.

Từ những điều chỉnh nhỏ trong vận hành đến sử dụng năng lượng tái tạo và kiểm soát phát thải, Sợi Thế Kỷ cho thấy tiết kiệm năng lượng có thể bắt đầu từ chính những gì đang diễn ra mỗi ngày trong nhà máy.

Không chờ một dự án lớn mới bắt đầu tiết kiệm năng lượng.