[Emagazine] Hà Nội: Điểm sáng cả nước trong thúc đẩy sản xuất sạch, tiêu dùng xanh

Là trung tâm kinh tế, thương mại lớn của cả nước, Hà Nội đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong triển khai Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030.

Theo thống kê, hiện hơn 50% doanh nghiệp trong lĩnh vực phân phối trên địa bàn Hà Nội đã được hướng dẫn áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; tỷ lệ sử dụng bao bì khó phân hủy tại các chợ dân sinh, trung tâm thương mại và siêu thị giảm 65%. Cùng với đó, hơn 70% doanh nghiệp trong các khu, cụm công nghiệp đã đổi mới công nghệ theo hướng sạch, thân thiện với môi trường; khoảng 80% doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất, cung ứng nông sản, thực phẩm an toàn.

Những kết quả trên cho thấy sản xuất và tiêu dùng bền vững đang từng bước được mở rộng trong nhiều lĩnh vực sản xuất, kinh doanh của Thủ đô, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải và tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo Báo cáo của Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại (Sở Công Thương Hà Nội), trong năm 2025, thành phố tiếp tục triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững. Hơn 40 cơ sở sản xuất công nghiệp được hỗ trợ đánh giá hiện trạng, áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn, sử dụng hiệu quả nguyên vật liệu, năng lượng và tài nguyên; đồng thời khảo sát, đánh giá mạng lưới liên kết giữa nhà cung cấp nguyên liệu, nhà sản xuất, đơn vị phân phối và người tiêu dùng đối với nhiều nhóm ngành sản xuất chủ lực.

Không chỉ hỗ trợ đánh giá hiện trạng, Hà Nội còn xây dựng và phổ biến các công cụ quản lý phục vụ sản xuất sạch hơn; lựa chọn nhiều mô hình sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và tiết kiệm năng lượng để nhân rộng trong cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Thế Hiệp - Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết, thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030, từ năm 2021-2025, thành phố đã hỗ trợ kỹ thuật đánh giá sản xuất sạch hơn cho 150 cơ sở sản xuất công nghiệp, thương mại và dịch vụ. Thông qua đó, các doanh nghiệp được tư vấn, đề xuất nhiều giải pháp nhằm sử dụng hiệu quả nguyên vật liệu, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm.

Theo ông Nguyễn Thế Hiệp, Thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động từ tuyên truyền, tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật đến kết nối doanh nghiệp với người tiêu dùng, thúc đẩy sản xuất sạch hơn và tiêu dùng xanh. Qua đó, nhận thức của doanh nghiệp và người dân về phát triển bền vững từng bước được nâng lên, tạo chuyển biến tích cực trong hoạt động sản xuất và tiêu dùng.

Những kết quả đạt được của Hà Nội thời gian qua được tạo nên từ sự tham gia đồng bộ của các cấp chính quyền, doanh nghiệp, hệ thống phân phối và người tiêu dùng.

Trong lĩnh vực sản xuất, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đổi mới quy trình theo hướng tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Các sản phẩm sử dụng nguyên liệu tái chế, công nghệ thân thiện với môi trường ngày càng phổ biến trong các lĩnh vực bao bì, dệt may, thủ công mỹ nghệ, thực phẩm và đồ gia dụng. Nhiều doanh nghiệp đã đạt chứng nhận sản phẩm xanh, tham gia Chương trình sản xuất sạch hơn trong công nghiệp và thực hiện cam kết giảm thiểu rác thải nhựa.

Điển hình trong ngành dệt may là Tổng Công ty May 10. Doanh nghiệp này đang theo đuổi chiến lược phát triển bền vững gắn với định hướng "Số hóa - Xanh hóa - Tỏa sáng toàn cầu", tập trung phát triển các sản phẩm xanh - sạch - an toàn, tăng cường ứng dụng công nghệ trong thiết kế, sản xuất và quản lý chuỗi cung ứng, hướng tới mô hình sản xuất thông minh và kinh tế tuần hoàn. Cùng với đó, May 10 áp dụng đồng bộ các hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế như ISO 9001, ISO 14001, SA8000, WRAP; đồng thời hợp tác với nhiều tổ chức trong và ngoài nước để triển khai quản trị sản xuất tinh gọn, phát triển chuỗi cung ứng xanh và thực hiện chuyển đổi ESG.

Tại các làng nghề truyền thống như Phú Vinh, Bát Tràng, Đường Lâm, Tranh Khúc..., nhiều cơ sở sản xuất đã đầu tư công nghệ xử lý chất thải, tiết kiệm nhiên liệu, sử dụng vật liệu tự nhiên hoặc tái chế. Việc bảo tồn nghề truyền thống được gắn với mục tiêu phát triển bền vững, vừa tạo sinh kế cho người dân, vừa góp phần bảo vệ môi trường.

Xu hướng xanh hóa cũng lan tỏa sang các lĩnh vực dịch vụ, du lịch và thương mại. Nhiều khách sạn, nhà hàng từng bước thay thế sản phẩm nhựa dùng một lần bằng các sản phẩm thân thiện với môi trường; các khu đô thị mới ưu tiên phát triển không gian xanh và sử dụng năng lượng sạch.

Ở khâu phân phối, các hệ thống bán lẻ như GO!, WinMart, BRG Mart, Aeon... mở rộng khu vực trưng bày các sản phẩm xanh, sạch, hàng Việt có nguồn gốc hữu cơ và sản phẩm tiết kiệm năng lượng, tạo điều kiện để người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận các sản phẩm thân thiện với môi trường.

Cùng với đó, nhận thức của người dân Thủ đô về tiêu dùng bền vững cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Việc sử dụng túi vải, chai thủy tinh khi mua sắm, hạn chế túi ni-lông dùng một lần ngày càng trở nên phổ biến. Khảo sát cho thấy phần lớn người tiêu dùng trẻ sẵn sàng chi trả cao hơn để lựa chọn các sản phẩm có chứng nhận an toàn, thân thiện với môi trường và có nguồn gốc rõ ràng.

Sự chuyển đổi đồng bộ từ sản xuất đến phân phối và tiêu dùng đang hình thành chuỗi liên kết ngày càng bền vững, tạo nền tảng để Hà Nội tiếp tục mở rộng các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thực hiện hiệu quả các mục tiêu của Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030.

Song hành với việc hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình sản xuất, Hà Nội chú trọng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, hoàn thiện cơ chế, chính sách và xây dựng mạng lưới kết nối sản xuất - tiêu dùng bền vững.

Trong năm 2025, thành phố đã tổ chức 10 lớp tập huấn và 5 hội nghị tuyên truyền, phổ biến kiến thức cho hơn 2.000 lượt cán bộ quản lý nhà nước và cán bộ kỹ thuật tại các cơ sở sản xuất công nghiệp. Nội dung tập trung vào các quy định, chính sách mới; giải pháp sản xuất sạch hơn; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; các mô hình sản xuất bền vững. Đồng thời, nhiều hoạt động truyền thông cũng được triển khai trên các phương tiện thông tin đại chúng, thông qua tài liệu hướng dẫn và các sản phẩm truyền thông nhằm lan tỏa lối sống xanh, tiêu dùng xanh trong cộng đồng.

Cùng với công tác tuyên truyền, Hà Nội tiếp tục xây dựng mạng lưới kết nối giữa doanh nghiệp sản xuất, hệ thống phân phối và người tiêu dùng. Hội chợ "Hàng hóa, sản phẩm xanh vì người tiêu dùng" do Sở Công Thương Hà Nội tổ chức với sự tham gia của hơn 100 doanh nghiệp và 160 gian hàng đã trở thành cầu nối quảng bá các sản phẩm thân thiện với môi trường, góp phần thúc đẩy tiêu dùng xanh và mở rộng thị trường cho hàng Việt Nam chất lượng cao.

Để tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi bền vững, thành phố cũng chủ động hoàn thiện cơ chế, chính sách. Theo Nghị quyết số 22/2025/NQ-HĐND, từ ngày 1/1/2026, các chợ, cửa hàng tiện lợi không cung cấp miễn phí túi ni-lông khó phân hủy sinh học; khách sạn, khu du lịch không lưu hành nhiều sản phẩm nhựa dùng một lần. Các đơn vị bán hàng trực tuyến có trách nhiệm giảm sử dụng bao bì nhựa và thu hồi bao bì sau sử dụng nhằm hạn chế chất thải ra môi trường.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 23/2025/NQ-HĐND quy định nhiều cơ chế ưu đãi, hỗ trợ hoạt động tái chế chất thải, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư sản xuất sản phẩm tái chế và các sản phẩm thay thế nhựa dùng một lần, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Phát huy những kết quả đạt được, Hà Nội đang tiếp tục triển khai Kế hoạch số 353/KH-UBND về thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững năm 2026, với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng áp dụng các giải pháp đổi mới sáng tạo trong sản xuất, kinh doanh; sử dụng hiệu quả tài nguyên, nguyên liệu; giảm phát sinh chất thải; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Theo đó, thành phố tiếp tục thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững theo phương pháp tiếp cận vòng đời sản phẩm; tăng cường liên kết giữa các khâu từ khai thác nguyên liệu, sản xuất, phân phối đến tiêu dùng, tái sử dụng và tái chế; khuyến khích đổi mới công nghệ, cải tiến thiết bị và quy trình quản lý nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đến hết năm 2026, Hà Nội đặt mục tiêu giảm từ 7-7,5% mức tiêu hao nguyên, nhiên vật liệu tại các ngành sản xuất trọng điểm; 100% xã, phường tổ chức tuyên truyền về lối sống và tiêu dùng bền vững; 100% khu, cụm công nghiệp và 75% làng nghề được phổ biến kiến thức về sản xuất và tiêu dùng bền vững. Thành phố cũng tiếp tục phấn đấu có từ 70-80% chợ truyền thống và 100% siêu thị, trung tâm thương mại không sử dụng túi ni-lông khó phân hủy sinh học, từng bước thay thế bằng các loại bao bì thân thiện với môi trường.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Hà Nội sẽ tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu về mạng lưới kết nối sản xuất và tiêu dùng bền vững; hỗ trợ kỹ thuật đánh giá sản xuất sạch hơn cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh; xây dựng và phổ biến các công cụ quản lý phục vụ sản xuất sạch hơn; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các mô hình tái chế, tái sử dụng nguyên, nhiên liệu nhằm giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Có thể thấy, việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao nhận thức đến hoàn thiện cơ chế, chính sách đã tạo động lực quan trọng để Hà Nội thúc đẩy sản xuất sạch hơn và tiêu dùng xanh. Với sự đồng hành của các cấp chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, Thủ đô đang từng bước hiện thực hóa các mục tiêu của Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030, đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng bền vững.