{Emagazine} PVFCCo - Phú Mỹ: Từ ứng dụng công nghệ đến tăng trưởng bằng công nghệ

Từ một nền tảng công nghệ đã được tích lũy qua nhiều năm, Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí - CTCP (PVFCCo - Phú Mỹ) đang chuyển những yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW thành cơ chế đầu tư, chương trình hành động và các dự án cụ thể. Dữ liệu được xác lập là tài sản cốt lõi, đổi mới sáng tạo gắn với hiệu quả sản xuất, còn chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cùng mở ra những không gian tăng trưởng mới cho doanh nghiệp đến năm 2030.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí đột phá quan trọng hàng đầu, trong đó doanh nghiệp là trung tâm của quá trình ứng dụng và tạo ra giá trị. Với một doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn như PVFCCo - Phú Mỹ, yêu cầu ấy không chỉ là đầu tư thiết bị hay phần mềm, mà còn là tổ chức lại phương thức quản trị, kết nối dữ liệu với sản xuất, hình thành năng lực nghiên cứu, tạo sản phẩm mới, nâng năng suất và giảm phát thải.

Ngày 3/1/2025, Đảng ủy Petrovietnam ban hành Nghị quyết số 951-NQ/ĐU để quán triệt Nghị quyết 57 trong toàn Tập đoàn. Bảy nhóm giải pháp được xác định, gồm đổi mới nhận thức; hoàn thiện tổ chức và quản trị đổi mới; nâng cao năng suất; phát triển hạ tầng; đào tạo nhân lực chất lượng cao; nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở. Trên cơ sở đó, Đảng ủy PVFCCo ban hành kế hoạch thực hiện Nghị quyết 951, hướng đến đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng mới vào năm 2030.

Tăng cường hợp tác, tìm kiếm đối tác chiến lược, khuyến khích khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Petrovietnam với trong nước và quốc tế.

Nền tảng cho quá trình chuyển đổi này đã được Bước chuyển quan trọng nhất là PVFCCo - Phú Mỹ đã phê duyệt Chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 chuẩn bị từ khá sớm. Ngày 19/4/2022, Đảng ủy Tổng công ty ban hành Nghị quyết số 289-NQ/ĐU về chuyển đổi số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Từ đó, các hệ thống quản trị, cơ sở dữ liệu cùng kinh nghiệm cải tiến từng bước được hình thành và tích lũy, tạo tiền đề để PVFCCo tăng tốc khi Nghị quyết 57 đặt ra những yêu cầu mới về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tại Đại hội Đảng bộ PVFCCo - Phú Mỹ lần thứ V, nhiệm kỳ 2025-2030, Nghị quyết 57 tiếp tục được xác định là một trong những định hướng chiến lược cần cụ thể hóa thành chương trình hành động hằng năm và triển khai đến từng đơn vị trong toàn Tổng công ty.

Bước chuyển quan trọng nhất là PVFCCo - Phú Mỹ đã phê duyệt Chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; đồng thời đặt mức đầu tư hằng năm tối thiểu bằng 2% doanh thu hợp nhất hoặc 10% lợi nhuận hợp nhất cho lĩnh vực này. Hội đồng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được kiện toàn, còn nhiệm vụ nghiên cứu, sáng kiến và hợp lý hóa sản xuất được gắn với hiệu quả kinh tế. Khi có nguồn lực, bộ máy điều phối và chỉ tiêu đánh giá, Nghị quyết 57 đã từng bước đi vào vận hành.

Chuyển đổi số là lĩnh vực thể hiện rõ nhất sự thay đổi trong quản trị tại PVFCCo - Phú Mỹ. Từ ngày 1/1/2025, hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) Oracle E-Business Suite (Oracle EBS) và hệ thống quản lý kế hoạch (HPM) được vận hành đồng bộ. Cùng với đó là hệ thống quản lý phân phối (DMS), hệ thống quản lý vận tải (TMS), văn phòng số, đào tạo trực tuyến, công nghệ nhận dạng bằng tần số vô tuyến (RFID), mã QR, ứng dụng chăm sóc khách hàng và nhiều phần mềm chuyên ngành phục vụ sản xuất, bảo dưỡng, an toàn. Đến năm 2026, khoảng 72% quy trình cốt lõi đã được số hóa, chỉ số trưởng thành số DBI đạt 3,0 trên thang 5,0.

Tuy nhiên, giá trị của chuyển đổi số không nằm ở số lượng phần mềm, mà ở khả năng tạo một dòng dữ liệu thống nhất và đủ tin cậy cho điều hành. Nền tảng quản lý và khai thác dữ liệu tập trung (Data Lakehouse) được xây dựng như một nền tảng dữ liệu chiến lược, kết nối dữ liệu sản xuất, kinh doanh, tài chính, kế hoạch với ERP, hệ thống nhân sự, DMS và báo cáo vận hành. Nền tảng Microsoft Fabric cùng công cụ Power BI giúp chuẩn hóa thông tin từ nhiều nguồn. Thay vì mỗi phòng ban lưu giữ một bộ số liệu riêng, các cấp quản lý có thể tiếp cận cùng một nguồn dữ liệu để theo dõi, cảnh báo và lựa chọn phương án.

Tại Nhà máy Đạm Phú Mỹ, lộ trình sản xuất thông minh được thiết kế trên ba trụ cột Công nghệ, Tổ chức và Dữ liệu. Kết quả đánh giá theo Chỉ số sẵn sàng cho công nghiệp thông minh SIRI đạt 2,3; phần lớn tiêu chí ở mức trung bình thế giới và nhiều tiêu chí bằng hoặc cao hơn mức trung bình ngành hóa chất. Lộ trình gồm ba giai đoạn: hoàn thiện nền tảng dữ liệu và kết nối công nghệ thông tin với công nghệ vận hành; tăng mức tích hợp, tự động hóa; sau đó ứng dụng dữ liệu lớn và AI để tối ưu, từng bước tiến tới vận hành tự chủ.

Digital Twin (bản sao số) là một dấu mốc của lộ trình này. Hệ thống được triển khai từ giữa tháng 6/2026 và hoàn thành bàn giao trong tháng 8/2026, bao phủ các phân xưởng amonia, urea, NPK, CO₂, UFC, hệ thống phụ trợ và kho. Mô hình số liên kết không gian nhà máy, thiết bị, tài liệu kỹ thuật và dữ liệu thời gian thực, phục vụ vận hành, bảo dưỡng, an toàn, đào tạo và phân tích sự cố. PVFCCo - Phú Mỹ đồng thời khai thác Nhà máy 360 độ, giám sát tình trạng máy móc, quản lý kiểm định dựa trên rủi ro, ứng dụng an toàn 45K1 và các tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI). Khi được kết nối trên cùng kiến trúc dữ liệu, những giải pháp này tạo nền tảng cho nhà máy thông minh thay vì tồn tại như các “ốc đảo” công nghệ.

Nếu chuyển đổi số làm thay đổi cách quản trị, hoạt động nghiên cứu và sáng kiến đang tác động trực tiếp đến năng suất và chi phí. Năm 2025, PVFCCo - Phú Mỹ ghi nhận 43 sáng kiến được công nhận, 130 giải pháp hợp lý hóa sản xuất và 462 ý tưởng; riêng các sáng kiến mang lại giá trị làm lợi hơn 100 tỷ đồng. Cũng trong năm này, Tổng công ty triển khai 08 nhiệm vụ nghiên cứu, trong đó có thử nghiệm sản xuất alumin độ tinh khiết 4N phục vụ ngành bán dẫn; nghiên cứu các dòng ure, NPK mới, chế phẩm sinh học, sản phẩm bảo vệ cây trồng, gel giữ nước, thay thế nhiên liệu và nâng hiệu quả năng lượng.

Năng lực ấy được hình thành từ một quá trình dài. Trong nhiệm kỳ 2020-2025, PVFCCo - Phú Mỹ ghi nhận 656 sáng kiến, giải pháp hợp lý hóa và 1.589 ý tưởng, làm lợi khoảng 284 tỷ đồng. Cụm công trình cải thiện hiệu quả Nhà máy Đạm Phú Mỹ, được trao Giải thưởng Khoa học và Công nghệ Dầu khí Việt Nam vào tháng 5/2026, tổng hợp hơn 2.000 giải pháp kỹ thuật trong hơn 20 năm, với giá trị làm lợi ước tính 3.157 tỷ đồng. Các giải pháp giúp nâng công suất phân xưởng amonia khoảng 20% và đưa công suất ure lên khoảng 2.500-2.534 tấn/ngày.

Những kết quả tích lũy trước năm 2025 cho thấy PVFCCo - Phú Mỹ đã có “vốn công nghệ” để tiếp nhận yêu cầu mới. Điểm khác biệt hiện nay là hoạt động sáng tạo được tổ chức có chiến lược hơn, có nguồn kinh phí và kết nối với dữ liệu sản xuất. Tính đến ngày 21/9/2026, cổng đổi mới sáng tạo của Công đoàn Petrovietnam ghi nhận PVFCCo đứng đầu về số sản phẩm sáng tạo đăng ký với 171 sản phẩm; giá trị làm lợi được cập nhật hơn 106,2 tỷ đồng.

Đổi mới còn mở rộng từ nhà máy ra thị trường. Từ ba công thức ban đầu, PVFCCo - Phú Mỹ đã phát triển gần 30 công thức NPK. Năm 2025, Phú Mỹ Organic được đưa ra thị trường, hoàn thiện bộ sản phẩm dinh dưỡng vô cơ, hữu cơ và sinh học; DEF Phú Mỹ Xanh được thương mại hóa, góp phần xử lý khí thải động cơ diesel. Trong nông nghiệp số, PVFCCo - Phú Mỹ hợp tác với Enfarm, tích hợp thiết bị đo bảy chỉ tiêu đất vào ứng dụng Phú Mỹ. Đợt đầu, 50 trong số 100 thiết bị được chuyển giao cho khách hàng, giúp việc khuyến nghị dinh dưỡng từng bước dựa trên dữ liệu thay vì chủ yếu dựa vào kinh nghiệm.

Chuyển đổi xanh cũng được đặt trong cùng bài toán hiệu quả. Năm 2025, tổng giá trị tiết giảm chi phí đạt 317 tỷ đồng, bằng 129% kế hoạch; khoảng 179 tỷ đồng đến từ tiết kiệm nhiên liệu và năng lượng. Lượng năng lượng tiết kiệm đạt khoảng 542.203 MMBTU. Cuối năm 2025, PVFCCo - Phú Mỹ phê duyệt chiến lược ứng phó và giảm phát thải khí nhà kính, với các hướng như hơi nước từ sinh khối, năng lượng tái tạo, DEF, thu hồi và sử dụng carbon, trồng rừng và thị trường carbon. Tháng 7/2026, Nhà máy Đạm Phú Mỹ được cấp chứng nhận ISO 14064-1:2018 cho hoạt động kiểm kê khí nhà kính.

Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng con người. Trong năm 2025, PVFCCo - Phú Mỹ tổ chức đào tạo AI, GenAI, Microsoft 365 và công nghệ số cho ít nhất 1.107 lượt cán bộ, người lao động; phát triển E-learning, khung chuyên gia và phối hợp đào tạo nhân lực chuyên sâu. Tổng công ty còn xây dựng ba phòng STEM tại Lâm Đồng với kinh phí 10,5 tỷ đồng và triển khai chương trình Phú Mỹ Innovation - Không gian số cho em, trị giá 5 tỷ đồng, trang bị máy tính cho 27 trường tại Cần Thơ.

Những kết quả bước đầu cho thấy quá trình thực hiện Nghị quyết 57 đã bắt đầu tạo ra giá trị. 6 tháng đầu năm 2026, PVFCCo - Phú Mỹ sản xuất 551.500 tấn sản phẩm, tiêu thụ 972.300 tấn; ure đạt 434.300 tấn, bằng 106% kế hoạch, còn NPK đạt 111.200 tấn, bằng 126% kế hoạch. Doanh nghiệp tiết giảm khoảng 90 tỷ đồng thông qua tối ưu nhiên liệu, năng lượng và sáng kiến.

Từ nay đến năm 2030, PVFCCo - Phú Mỹ đặt mục tiêu nâng chỉ số trưởng thành số DBI lên 4,0, hoàn thiện nhà máy thông minh và tiến đến vận hành tự chủ trên cơ sở dữ liệu lớn và AI. Các dự án MES, kết nối IT - OT, bảo dưỡng dự báo, quản trị tài sản, Digital Twin và Data Lakehouse sẽ phải được tích hợp trên một kiến trúc thống nhất. Cùng với công nghệ, chất lượng dữ liệu, an ninh mạng và năng lực sử dụng dữ liệu của người lao động là những điều kiện quyết định để chuyển từ số hóa quy trình sang tối ưu toàn hệ thống.

Dư địa tăng trưởng tiếp theo nằm ở sự dịch chuyển cơ cấu sản phẩm. PVFCCo - Phú Mỹ đang thúc đẩy các dự án hydrogen peroxide (H₂O₂) , thu hồi off-gas, nâng cấp sản phẩm ure và CO₂, nghiên cứu tổ hợp axit sulfuric H₂SO₄ và amonia tại Nghi Sơn cùng các sản phẩm phục vụ giảm phát thải. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỷ trọng doanh thu hóa chất lên khoảng 30%. Trong nông nghiệp công nghệ cao, PVFCCo và tỉnh Đắk Lắk đã ký biên bản hợp tác nghiên cứu thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo nông nghiệp công nghệ cao, quy mô dự kiến khoảng 700 tỷ đồng. Dự án hiện ở giai đoạn khảo sát, chuẩn bị đầu tư, hướng đến kết nối nghiên cứu, dữ liệu, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ.

PVFCCo - Phú Mỹ đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt doanh thu trên 30.000 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân trên 14%/năm và tiến tới quy mô doanh nghiệp tỷ USD. Để mục tiêu thành hiện thực, công nghệ cần tạo được ba chuyển dịch: từ vận hành theo kinh nghiệm sang vận hành dựa trên dữ liệu; từ cải tiến riêng lẻ sang hệ sinh thái đổi mới; từ sản xuất khối lượng lớn sang sản phẩm, dịch vụ và giải pháp có giá trị gia tăng cao hơn.

Nghị quyết 57 vì vậy không phải một chương trình ngắn hạn, mà là khuôn khổ để PVFCCo - Phú Mỹ tổ chức lại nguồn lực phát triển. Mức đầu tư tối thiểu cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần đi kèm danh mục nhiệm vụ ưu tiên, thước đo hiệu quả và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Khi dữ liệu trở thành tài sản, sáng kiến được lượng hóa bằng giá trị, nhà máy tiến gần hơn đến vận hành thông minh và sản phẩm đi sâu hơn vào nhu cầu của nông nghiệp xanh, PVFCCo - Phú Mỹ đang chuyển từ “ứng dụng công nghệ” sang “tăng trưởng bằng công nghệ”. Đó sẽ là năng lực quyết định vị thế của doanh nghiệp trong một ngành phân bón và hóa chất đang thay đổi nhanh dưới sức ép cạnh tranh và phát triển bền vững.