Những dự án “động lực” định hình chu kỳ tăng trưởng mới của Hải Phòng

Năm 2025 đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong mô hình phát triển của Hải Phòng. Trên nền tảng hệ sinh thái công nghiệp tỷ đô với 1.353 dự án FDI còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký hơn 63,3 tỷ USD, thành phố đã hình thành năng lực sản xuất quy mô lớn, trong đó công nghiệp chế biến - chế tạo chiếm 44,4% GRDP và tỷ trọng sản phẩm công nghệ cao đạt 61,5%. Hệ thống cảng biển nước sâu, đặc biệt là cụm cảng Lạch Huyện và Cảng container quốc tế Tân Cảng với dấu mốc đón TEU thứ 1 triệu trong năm 2025, tiếp tục củng cố vị thế cửa ngõ xuất khẩu trực tiếp của miền Bắc.

Đáng chú ý hơn cả những con số tăng trưởng, là cách Hải Phòng đang chủ động mở rộng và tái thiết không gian phát triển thông qua loạt dự án mới bao gồm mở rộng khu công nghiệp ven biển, đầu tư trung tâm logistics chuyên biệt, khởi động siêu dự án điện khí LNG công suất 4.800 MW, đồng thời triển khai Khu Thương mại Tự do quy mô 6.292 ha. Những công trình này không chỉ gia tăng quy mô đầu tư, mà còn định hình lại nền tảng công nghiệp - thương mại - năng lượng của thành phố trong dài hạn.

Hệ thống cảng biển nước sâu, đặc biệt là cụm cảng Lạch Huyện và Cảng container quốc tế Tân Cảng tiếp tục củng cố vị thế cửa ngõ xuất khẩu trực tiếp của miền Bắc - Nguồn: Báo Hải Phòng

Trước khi bước vào chu kỳ mở rộng mới, Hải Phòng đã hình thành nền tảng phát triển dựa trên các đại dự án có quy mô lớn, vận hành ổn định và tạo giá trị thực chất cho tăng trưởng. Hệ sinh thái sản xuất công nghệ cao do các tập đoàn đa quốc gia dẫn dắt, trong đó tổ hợp LG (LG Electronics, LG Display, LG Innotek) trở thành cứ điểm sản xuất lớn nhất của tập đoàn tại Đông Nam Á, kéo theo hàng trăm doanh nghiệp vệ tinh trong chuỗi cung ứng. Cùng với Pegatron, Bridgestone và nhiều nhà đầu tư lớn khác, Hải Phòng đã tham gia sâu vào mạng lưới sản xuất toàn cầu, góp phần nâng tỷ trọng sản phẩm công nghệ cao trong công nghiệp chế biến - chế tạo lên 61,5%.

Song song với khu vực FDI, các dự án công nghiệp nội địa quy mô lớn như VinFast đã bổ sung thêm trụ cột quan trọng cho cơ cấu sản xuất của thành phố. Sự hiện diện của các tổ hợp sản xuất ô tô, linh kiện điện tử, lốp xe và vật liệu mới không chỉ đóng góp lớn vào giá trị xuất khẩu mà còn từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ tại chỗ, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu linh kiện trung gian.

Tổ hợp nhà máy VinFast Hải Phòng có quy mô và độ hiện đại hàng đầu thế giới; công suất thiết kế giai đoạn 1 là 250.000 xe/năm, giai đoạn 2 là 500.000 xe/năm - Nguồn: Vietnam +

Bên cạnh các tổ hợp công nghiệp công nghệ cao và sản xuất ô tô, lĩnh vực vật liệu cơ bản cũng ghi nhận bước tiến quan trọng với việc khánh thành Dự án Nhà máy cán thép Hải Phòng với công suất 500.000 tấn/năm của Công ty Cổ phần Thép Việt Ý (VIS). Việc đặt nhà máy cán liền kề khu luyện thép giúp doanh nghiệp loại bỏ khâu trung gian, tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành. Đây không chỉ là câu chuyện mở rộng công suất, mà là bước hoàn thiện chuỗi giá trị thép ngay tại Hải Phòng, góp phần tăng tính tự chủ vật liệu cho khu vực phía Bắc và bổ sung một mắt xích quan trọng vào cấu trúc công nghiệp tích hợp của thành phố.

Sự phát triển của hệ sinh thái sản xuất công nghệ cao tại Hải Phòng gắn với định hướng thúc đẩy công nghiệp chế biến - chế tạo và công nghiệp hỗ trợ theo đề án tái cơ cấu ngành Công Thương, trong đó Bộ Công Thương đóng vai trò xây dựng chính sách khuyến khích liên kết chuỗi và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.

Khởi công Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp Tiên Lãng 1 nằm trong Khu thương mại tự do thuộc Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng - Nguồn: Báo Đại biểu nhân dân

Sau hợp nhất, nền tảng này được mở rộng cả về quy mô và chiều sâu nhờ sự bổ sung của không gian công nghiệp Hải Dương (cũ) với hệ thống khu công nghiệp cơ khí, linh kiện, chế biến thực phẩm và công nghiệp hỗ trợ đã vận hành ổn định nhiều năm qua. Sự kết nối giữa khu vực sản xuất phía Tây với hệ thống cảng biển nước sâu phía Đông tạo thành hành lang công nghiệp - logistics liên hoàn, rút ngắn chuỗi cung ứng từ nhà máy đến cảng xuất khẩu và tối ưu hóa chi phí vận chuyển. Với diện tích 3.194,72 km² và dân số hơn 4,6 triệu người, không gian kinh tế mở rộng tạo thêm dư địa đáng kể về lao động, thị trường và quỹ đất phát triển.

Hạ tầng khu công nghiệp và khu kinh tế tiếp tục đóng vai trò nền móng. Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C với tổng vốn thu hút khoảng 5 tỷ USD, cùng KCN VSIP Hải Phòng và các KCN hiện hữu, đã tạo quỹ đất sản xuất tập trung, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và logistics, thu hút dòng vốn lớn, phản ánh mức độ hấp thụ đầu tư cao và tính ổn định của môi trường kinh doanh.

Hạ tầng giao thông đồng bộ gồm hệ thống cao tốc, cầu vượt biển và cảng nước sâu Lạch Huyện cùng hệ thống cung ứng điện ổn định tiếp tục là điểm tựa để Hải Phòng duy trì chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng trưởng 15,1% trong năm 2025. 

Nền tảng tích lũy này tạo “độ chín” cần thiết để thành phố bước vào chu kỳ đầu tư tiếp theo với quy mô và tham vọng lớn hơn.

Trọng tâm của chu kỳ mới là mở rộng quỹ đất công nghiệp và gia tăng năng lực logistics gắn với lợi thế kinh tế biển. Khu công nghiệp Tiên Lãng 1 với quy mô khoảng 600 ha và tổng vốn đầu tư hơn 13.000 tỷ đồng đánh dấu bước dịch chuyển không gian sản xuất về phía Nam, gắn với định hướng phát triển khu kinh tế ven biển và Khu Thương mại Tự do. Cùng với đó, KCN Sân bay Tiên Lãng (Khu B) và các cụm công nghiệp mới được thành lập trong năm 2025 cũng mở rộng cơ hội thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ.

Song song với mở rộng sản xuất là nâng cấp hạ tầng thương mại - logistics. Một trung tâm dịch vụ logistics - cảng xăng dầu - hàng hóa - kho xăng dầu - khu thương mại đã được khởi công giữa tháng 12/2025 với quy mô 37,17 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 1.989 tỷ đồng, không chỉ gia tăng năng lực trung chuyển mà còn hoàn thiện chuỗi cung ứng năng lượng và hàng hóa. Việc đầu tư đồng bộ vào các mắt xích logistics giúp Hải Phòng giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực.

Saigon Co.op chính thức khai trương Co.opmart Pro Vũ Yên tại Vincom Mega Mall Vũ Yên, Hải Phòng. Đây là mô hình siêu thị cao cấp đầu tiên trong hệ thống Co.opmart, được đầu tư 50 tỷ đồng trên diện tích 3.200m², tích hợp nhiều công nghệ hiện đại và dịch vụ tiện ích, hướng đến chuẩn mực bán lẻ quốc tế - Nguồn: Co.opmart Pro Vũ Yên

Lĩnh vực thương mại cũng không đứng ngoài cuộc đua. Tháng 10/2025, Vincom Mega Mall Royal Island chính thức khai trương tại đảo Vũ Yên, đánh dấu sự hình thành của một trung tâm thương mại quy mô lớn, định vị phân khúc cao cấp và gắn với không gian đô thị mới ven sông. Cũng trong tháng này, Co.opmart Pro Vũ Yên đi vào hoạt động tại Vincom Mega Mall Vũ Yên với tổng vốn đầu tư khoảng 50 tỷ đồng, trở thành mô hình siêu thị cao cấp đầu tiên của hệ thống Saigon Co.op, tích hợp máy tính tiền tự động và robot phục vụ. Các dự án phát triển về quy mô và nâng cấp về chất lượng dịch vụ, ứng dụng công nghệ cho thấy sự chuyển dịch đồng bộ công nghiệp - đô thị - dịch vụ tại Hải Phòng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hiện đại và hạ tầng thương mại cao cấp khi không gian sản xuất được mở rộng và lực lượng lao động chất lượng cao gia tăng.

Tháng 9/2025, Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Hải Phòng được khởi công tại khu công nghiệp Tân Trào, đánh dấu bước triển khai quan trọng trong định hướng phát triển hạ tầng năng lượng của thành phố. Với tổng vốn đầu tư hơn 178.000 tỷ đồng, diện tích gần 100 ha và công suất thiết kế 4.800 MW, đây là một trong những tổ hợp điện khí LNG quy mô lớn nhất theo Quy hoạch điện VIII mà Bộ Công Thương chủ trì xây dựng và triển khai thực hiện. Dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2030, nhà máy có thể cung cấp khoảng 9,6 tỷ kWh/năm ở giai đoạn đầu và lên tới 19,2 tỷ kWh/năm khi vận hành toàn bộ, bổ sung nguồn công suất đáng kể cho lưới điện quốc gia và phục vụ nhu cầu sản xuất trên địa bàn.

Ở góc độ địa phương, LNG Hải Phòng có ý nghĩa vượt ra ngoài một dự án điện thuần túy. Trong bối cảnh thành phố bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với định hướng công nghiệp công nghệ cao, logistics và kinh tế biển, một nguồn điện quy mô lớn, ổn định và linh hoạt là điều kiện hạ tầng cốt lõi. Dự án đồng thời tận dụng tối đa lợi thế cảng biển nước sâu, hệ thống logistics và vị trí cửa ngõ giao thương quốc tế của Hải Phòng, qua đó hình thành trung tâm năng lượng - logistics mới gắn với chuỗi cung ứng LNG, dịch vụ cảng, kỹ thuật và công nghiệp phụ trợ ven biển.

Đáng chú ý, dự án do liên danh Tập đoàn Vingroup và Công ty Cổ phần Năng lượng VinEnergo làm chủ đầu tư, cho thấy sự tham gia ngày càng sâu của khu vực tư nhân vào lĩnh vực hạ tầng năng lượng quy mô lớn, phản ánh bước tiến trong đa dạng hóa chủ thể đầu tư, phù hợp với định hướng hoàn thiện thị trường điện theo cơ chế cạnh tranh có điều tiết.

Thủ tướng Phạm Minh Chính và các đại biểu bấm nút khởi công dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng Khu Công nghiệp Tân Trào (giai đoạn 1) và dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Hải Phòng - Nguồn: Đàm Thanh

Song song với điện khí, các nhà đầu tư cũng đang đề xuất những dự án điện gió ngoài khơi với dự kiến tổng vốn lên đến hàng trăm nghìn tỷ đồng ngoài khơi vịnh Bắc Bộ thuộc vùng biển Hải Phòng, mở ra không gian năng lượng tái tạo quy mô lớn gắn với lợi thế kinh tế biển. 

Bên cạnh đó, việc triển khai Khu Thương mại Tự do với các cơ chế thí điểm về hải quan, thuế quan và quản lý đầu tư tạo dư địa thể chế mới cho Hải Phòng trong thu hút các ngành công nghiệp và dịch vụ năng lượng. 

Những chuyển động mạnh mẽ của các dự án không phải là sự bứt phá mang tính ngẫu nhiên. Tại các buổi làm việc giữa Bộ Công Thương và lãnh đạo thành phố trong thời gian qua, lãnh đạo Bộ nhiều lần khẳng định Hải Phòng sở hữu những điều kiện thuận lợi hiếm có để phát triển cả năng lượng tái tạo lẫn năng lượng truyền thống quy mô lớn. Với lợi thế cảng biển nước sâu, hệ thống logistics hoàn chỉnh, quỹ đất công nghiệp dồi dào và vị trí cửa ngõ giao thương quốc tế, Hải Phòng được nhìn nhận không chỉ là trung tâm công nghiệp, mà còn có thể trở thành trung tâm năng lượng của khu vực phía Bắc. Và Bộ Công Thương sẵn sàng đồng hành trong quá trình này.

Việc Bộ Công Thương hỗ trợ địa phương triển khai Quy hoạch điện VIII, tháo gỡ khó khăn cho các dự án LNG và điện gió ngoài khơi, đồng thời thúc đẩy lộ trình xanh hóa khu công nghiệp cho thấy sự phối hợp chặt chẽ giữa trung ương và địa phương. Chính sự đồng bộ giữa quy hoạch ngành và phát triển không gian kinh tế địa phương đang tạo nền tảng thể chế vững chắc để Hải Phòng từng bước hình thành trung tâm năng lượng hiện đại gắn với kinh tế biển và logistics. 

Nhìn tổng thể, chuyển động ở các dự án đầu tư cho thấy Hải Phòng không còn tăng trưởng theo mô hình mở rộng tuyến tính, mà đang từng bước hoàn thiện một cấu trúc phát triển tích hợp và có chiều sâu. Nền tảng được củng cố bởi hệ sinh thái công nghiệp tỷ đô và hạ tầng cảng biển vận hành ổn định; không gian sản xuất, logistics và thương mại được mở rộng và tái phân bổ đồng bộ; trong khi động lực dài hạn được đặt trên những trụ cột mới như năng lượng sạch, đổi mới sáng tạo.

Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C cùng KCN VSIP Hải Phòng và các KCN hiện hữu đã tạo quỹ đất sản xuất tập trung, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và logistics, thu hút dòng vốn lớn

Sự đan xen giữa các dự án công nghiệp quy mô lớn, trung tâm logistics chuyên biệt, thương mại hiện đại, cùng siêu dự án điện khí LNG và định hướng điện gió ngoài khơi, cho thấy thành phố đang dịch chuyển từ vai trò “trung tâm công nghiệp - cảng biển” sang mô hình cực tăng trưởng đa chức năng: sản xuất công nghệ cao, logistics quốc tế, năng lượng chuyển đổi và dịch vụ đô thị cao cấp. 

Hành lang công nghiệp - logistics liên hoàn từ khu vực nội địa phía Tây ra cụm cảng nước sâu phía Đông, được bảo đảm bởi nền tảng năng lượng quy mô lớn và cơ chế thí điểm tại Khu Thương mại Tự do, đang tạo ra lợi thế cạnh tranh mới cho thành phố trong khu vực phía Bắc. 

Trong đó, vai trò điều phối và kiến tạo chính sách của Bộ Công Thương góp phần bảo đảm sự đồng bộ giữa định hướng ngành và động lực địa phương, giúp các dự án chiến lược được triển khai trong một cấu trúc phát triển nhất quán. Sự kết nối giữa chiến lược ngành và không gian phát triển địa phương vì vậy trở thành yếu tố then chốt để Hải Phòng nâng cấp chất lượng tăng trưởng và từng bước định vị như một cực tăng trưởng công nghiệp - thương mại - năng lượng của khu vực phía Bắc.