Sức mạnh nội sinh & Dấu ấn Thương hiệu Việt trên bản đồ thương mại toàn cầu

Những năm trở lại đây, hàng Việt Nam đã phủ sóng rộng khắp trên thị trường quốc tế, không chỉ dưới dạng nguyên liệu thô mà đã từng bước được nâng tầm thành những sản phẩm chế biến có giá trị cao. Đằng sau sự hiện diện ngày càng rõ nét ấy là nỗ lực bền bỉ của nhiều doanh nghiệp trong hành trình xây dựng vùng nguyên liệu, làm chủ công nghệ chế biến và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường thế giới.

Nafoods Group là một lát cắt tiêu biểu. Bắt đầu với sản phẩm dứa cô đặc tại một nhà máy nhỏ ở Nghệ An, Nafoods Group có lô hàng xuất khẩu thành công sang thị trường châu Âu vào năm 2001. Thế nhưng, do không làm chủ được vùng nguyên liệu cũng như quy trình sản xuất, thiếu thông tin về thị trường xuất khẩu và không có đủ lợi thế cạnh tranh, Nafoods Group rơi vào khủng hoảng.

Thừa nhận những điểm yếu, Nafoods rẽ hướng, quyết định lựa chọn chanh leo làm sản phẩm chiến lược, từ đây, Nafoods đã từng bước xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ giống cây, vùng trồng đến chế biến sâu và xuất khẩu. Thay vì chỉ thu mua và xuất khẩu nguyên liệu thô, Nafoods Group đã bắt đầu nghiên cứu giống cây phù hợp, phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, liên kết với nông dân đến đầu tư công nghệ chế biến sâu và mở rộng thị trường.

Nhờ sở hữu chuỗi giá trị sản xuất khép kín từ giống - vùng trồng liên kết - chế biến - thị trường, Nafoods Group nắm giữ vị thế Top 1 nhà xuất khẩu sản phẩm chanh leo ở châu Á, Top 3 xuất khẩu sản phẩm dịch chanh dây cô đặc ở Việt Nam, và chiếm 60% thị phần cây giống chanh leo. Hiện tại, Công ty đã xây dựng được chuỗi nhà máy phân bố đều khắp Việt Nam, bao gồm: tỉnh Nghệ An, tỉnh Long An, tỉnh Sơn La, tỉnh Gia Lai với tổng công suất 40.000 tấn sản phẩm mỗi năm. Riêng tại Gia Lai, Công ty hiện được phép mở rộng vùng nguyên liệu liên kết với nông dân lên tới 3.000 ha.

Các sản phẩm của Nafoods Group đã được xuất khẩu tới hơn 70 quốc gia. Đây là minh chứng rõ nét cho niềm tin “nếu biết mài sắc lợi thế thành mũi nhọn chiến lược, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể vươn tầm quốc tế”.

Câu chuyện của Nafoods Group là minh chứng rõ nét cho hành trình “vươn ra biển lớn” của hàng hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng. Từ một doanh nghiệp từng gặp nhiều khó khăn trong những bước đi đầu tiên trên thị tường xuất khẩu đã từng bước chuyển đổi mô hình phát triển, đầu tư vào chế biến sâu, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn và làm chủ chuỗi giá trị sản xuất. Điều này không chỉ giúp nâng tầm giá trị cho chanh leo Việt Nam mà còn phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của doanh nghiệp Việt Nam trong tư duy tiếp cận với thị trường thế giới.

Những năm gần đây, ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã khẳng định được vị thế trên trường quốc tế bằng những sản phẩm mang thương hiệu Việt. Từ nông sản, thực phẩm, đồ uống đến các sản phẩm dệt may, công nghệ, hay công nghiệp chế biến. Hàng Việt đang từng bước chuyển dịch từ xuất khẩu thô, gia công sang nâng cao hàm lượng chế biến xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), giá trị Thương hiệu Quốc gia Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, đạt 519,6 tỷ USD vào năm 2025, xếp thứ 32 trên thế giới. Nhiều doanh nghiệp Việt đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, với các đại diện tiêu biểu như Vietcombank, BIDV, VietinBank lọt vào Top 500 thương hiệu ngân hàng giá trị nhất thế giới, Vinamilk nằm trong Top 50 thương hiệu sữa hàng đầu và Viettel giữ vị trí dẫn đầu khu vực Đông Nam Á trong lĩnh vực viễn thông.

Sự hiện diện ngày càng rõ nét của các thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế cũng phản ánh hiệu quả của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế mà Việt Nam đã kiên định theo đuổi trong nhiều năm qua. Thông qua hàng loạt Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, doanh nghiệp Việt Nam ngày càng có nhiều cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu, tiếp cận sâu hơn với chuỗi cung ứng toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trải qua 40 năm miệt mài, những thành tựu mà những thương hiệu Việt Nam đạt được không thể phủ nhận. Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân “Thương hiệu Quốc gia không còn đơn thuần là câu chuyện quảng bá hình ảnh hay xúc tiến thương mại theo nghĩa truyền thống, mà phải được nhìn nhận như một tài sản chiến lược, phản ánh năng lực cạnh tranh tổng thể và uy tín của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc nâng cao vị thế của hàng hóa, dịch vụ Việt Nam trên thị trường quốc tế.”

 

Câu chuyện lịch sử: Từ nhập khẩu bo bo đến xuất khẩu những lô gạo đầu tiên

Những năm 1975-1985 đất nước gặp muôn vàn khó khăn cả về khôi phục kinh tế, giữ gìn an ninh trật tự và bảo vệ tổ quốc. Miền Nam không còn viện trợ của các nước tư bản; ở miền Bắc, nhiều nước xã hội chủ nghĩa cũng cắt giảm viện trợ, đặc biệt những mặt hàng vô cùng cần thiết đối với một nước vừa bước ra khỏi cuộc chiến tranh như lương thực, sắt thép, xăng dầu, phân bón, thuốc trừ sâu…

Theo nguyên Thứ trưởng Bộ Thương mại (nay là Bộ Công Thương) Trần Đức Minh, đầu những năm 1980 của thế kỷ trước, nền kinh tế nước ta gặp nhiều vấn đề nan giải, nhất là thiếu lương thực. Phó Chủ tịch HĐBT Phạm Hùng và Thứ trưởng Bộ Ngoại Thương Nguyễn Nhật Tân đã giao cho Đoàn Đại diện các Tổng công ty xuất nhập khẩu Việt Nam tại Hồng Kông nhập khẩu tấm, bo bo từ Đài Loan (Trung Quốc) về bổ sung cho thiếu hụt lương thực trong nước.

Trước tình hình đó, Đảng, Nhà nước ta đã tập hợp trí tuệ các bộ, ngành, địa phương, nhất là khu vực phía Nam tìm cách tháo gỡ. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI năm 1986 đã quyết định thực hiện chính sách Đổi mới, trong đó có đề xuất của các bộ quản lý ngành Công Thương và Bộ Nông nghiệp xóa bỏ tình trạng ngăn sông cấm chợ. Gạo và lương thực của các tỉnh sản xuất ra được tffi do luân chuyển, trao đổi trên thị trường cả nước.

Nhờ chính sách Đổi mới này, năng suất và sản lượng gạo, lương thực tăng mạnh. Khoảng năm 1986-1987, Phó Chủ tịch HĐBT Phạm Hùng và Thứ trưởng Bộ Ngoại Thương Nguyễn Nhật Tân lại điện sang Hồng Kông, giao cho Đoàn Đại diện các Tổng công ty xuất nhập khẩu Việt Nam tại Hồng Kông bán 500.000 tấn gạo 5% tấm; và năm sau giao xuất khẩu tiếp 500.000 tấn gạo 5% tấm.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Thương mại Trần Đức Minh cho biết: Chúng tôi học hỏi kinh nghiệm của các thương nhân kinh doanh gạo và đã hoàn thành nhiệm vụ. Từ chỗ xuất khẩu những lô hàng ban đầu này, chúng tôi đã giúp các địa phương, nhất là phía Nam, xuất khẩu gạo, mở ra một giai đoạn thịnh vượng mới để nước ta sau này trở thành cường quốc về xuất khẩu gạo.

Theo Nguyễn Văn - TCCT

 

Đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, Bộ Công Thương thời gian qua đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, tận dụng ưu đãi từ các FTA thúc đẩy xúc tiến thương mại và phát triển thương hiệu quốc gia, điển hình như Chương trình Xúc tiến thương mại cấp quốc gia; Chương Thương hiệu quốc gia Việt Nam; Chương trình hành động thực hiện Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030; Xây dựng Hệ sinh thái xúc tiến thương mại số quốc gia; Đề án “Chuỗi sự kiện Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế - Viet Nam International Sourcing”; cùng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các FTA thế hệ mới… Gần đây nhất, Bộ Công Thương đã tham mưu, trình Chính phủ phê duyệt Chương trình vươn ra thị trường thế giới giai đoạn 2026 - 2030 (Chương trình Go Global). Chương trình được kỳ vọng sẽ trở thành “bệ đỡ” giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, từng bước xây dựng thương hiệu Việt Nam có vị thế tại khu vực và trên thế giới.

Chương trình nằm trong khuôn khổ thực hiện nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao để triển khai Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Chương trình đặt kinh tế tư nhân vào vị trí dẫn dắt, mở đường cho Việt Nam bước vào kỷ nguyên hội nhập toàn cầu một cách chủ động, toàn diện, thực chất, định hình một “chợ sôi động” và đáng tin cậy trên bản đồ thương mại thế giới.

Hướng tới mục tiêu dài hạn, Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương đã đề xuất xây dựng Chiến lược Thương hiệu Quốc gia Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn 2045 với lộ trình rõ ràng. Giai đoạn 2026-2030 được xác định là giai đoạn đặt nền tảng và chuyển đổi căn bản, trong đó trọng tâm là hoàn thiện hệ thống tiêu chí Thương hiệu Quốc gia theo hướng thực chất hơn, đồng thời hướng tới mục tiêu có 1.000 sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh số hóa, đưa gian hàng thương hiệu quốc gia lên các nền tảng số toàn cầu và tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại trực tuyến quy mô lớn cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Giai đoạn 2030-2035 sẽ tập trung vào việc hình thành đội ngũ doanh nghiệp có thương hiệu mạnh ở cấp khu vực và quốc tế. Mục tiêu cụ thể là có từ 5 đến 10 thương hiệu doanh nghiệp Việt Nam lọt vào Top 500 thế giới, đồng thời nâng giá trị Thương hiệu Quốc gia Việt Nam lên Top 25 toàn cầu. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng và vị thế thương hiệu.

Ở tầm nhìn xa hơn đến năm 2045, Thương hiệu Quốc gia Việt Nam được kỳ vọng sẽ phản ánh rõ hình ảnh một nền kinh tế hiện đại, sáng tạo và có trách nhiệm. Khi đó, sản phẩm Việt Nam không chỉ đơn thuần là hàng hóa xuất khẩu mà còn mang theo giá trị văn hóa, tư duy thiết kế và các chuẩn mực phát triển bền vững. Đây chính là nền tảng để Việt Nam khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, không chỉ bằng giá cả mà bằng chất lượng và uy tín.

Trước bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, việc hàng hóa Việt Nam hiện diện tại các thị trường quốc tế không còn chỉ được đo bằng kim ngạch xuất khẩu, mà còn bằng khả năng xây dựng thương hiệu, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng toàn cầu.

Hành trình này chắc chắn vẫn còn nhiều thách thức, từ áp lực cạnh tranh, rào cản kỹ thuật đến yêu cầu ngày càng cao về phát triển xanh và bền vững. Tuy nhiên, với sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp cùng những chính sách đồng hành từ Chính phủ và Bộ Công Thương, hàng hóa Việt Nam đang có thêm cơ hội để không chỉ mở rộng thị trường xuất khẩu, mà còn từng bước khẳng định vị thế và dấu ấn riêng trên bản đồ thương mại toàn cầu.