Tập trung toàn lực đẩy sớm lộ trình xăng E10

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, yêu cầu giảm phụ thuộc vào xăng khoáng đã trở nên cấp bách. Ngoài ý nghĩa về bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế - xã hội, việc sử dụng xăng sinh học E5, E10 sẽ làm giảm ngay khoảng 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng, vừa giảm áp lực nhập khẩu xăng khoáng đang rất khó khăn hiện nay, vừa giảm áp lực về giá.

Bộ Công Thương và các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu, doanh nghiệp sản xuất ethanol đang nỗ lực và thể hiện quyết tâm cao nhất nhằm đưa xăng E10 vào sử dụng ngay trong tháng 4/2025, sớm hơn lộ trình dự kiến, thời điểm chuyển đổi hoàn toàn sang xăng sinh học là ngày 1/6/2026 theo Thông tư 50/2025/TT-BCT.

Tại Hội nghị triển khai Chỉ thị 09/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, tập trung đánh giá khả năng sẵn sàng của hệ thống xăng dầu quốc gia cho việc chuyển đổi sang xăng sinh học E10 ngay từ tháng 4/2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh tính cấp bách của việc chuyển đổi, đồng thời đề nghị các đơn vị tập trung làm rõ khả năng hạ tầng, nguồn cung, năng lực phối trộn, giá cả và các vướng mắc cần tháo gỡ. Việc Bộ Công Thương lấy ý kiến triển khai xăng sinh học E10 ngay trong tháng 4/2026 cho thấy quyết tâm đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh và bền vững.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, hiện có 12/26 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu đã đầu tư hệ thống phối trộn xăng sinh học, trong đó, có 9 doanh nghiệp chiếm thị phần lớn, tổng cộng hơn 1 triệu m3/tháng, đáp ứng vượt mức tiêu thụ xăng của thị trường (trung bình khoảng 1 triệu m3/tháng). Ngoài ra, Nhà máy Lọc dầu Bình Sơn cũng có thể thực hiện phối trộn xăng E5, E10 khi có yêu cầu và một số doanh nghiệp cũng đang có kế hoạch lắp đặt trạm phối trộn. Điều này cho thấy về mặt hạ tầng, việc triển khai E10 không phải là vấn đề lớn.

Trong đó, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) - đơn vị chiếm thị phần lớn nhất cho biết đã hoàn tất các điều kiện pháp lý và nâng cấp hạ tầng phối trộn. Với nhu cầu khoảng 45.000-50.000 m3 ethanol mỗi tháng, Petrolimex đã chủ động phương án nhập khẩu để bù đắp cho phần thiếu hụt từ nguồn nội địa. Tại Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), sau giai đoạn kinh doanh thử nghiệm thành công tại 4 thành phố lớn với gần 100 cửa hàng, PVOIL cho biết có thể triển khai diện rộng từ trung tuần đến cuối tháng 4/2026. Đơn vị này cũng đang nâng công suất phối trộn tại 13 địa điểm lên mức 350.000-380.000 m3/tháng. Saigon Petro và Anh Phát Petro cũng cam kết sẽ đưa xăng E10 vào hệ thống phân phối trực thuộc ngay từ giữa tháng 4/2026, đồng thời sẵn sàng cung ứng cho các đối tác bán lẻ khác.

Việc các doanh nghiệp chủ động đầu tư vào hệ thống súc rửa bể chứa, nâng cấp trạm bơm và mở rộng kho bãi chứa ethanol cho thấy một tinh thần trách nhiệm cao đối với chỉ đạo của Chính phủ.

Tại Hội nghị, ông Trịnh Quang Khanh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho biết, tất cả hội viên Hiệp hội đã thống nhất chủ trương triển khai tích cực Thông tư số 50/2025/TT-BCT và coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của năm 2026. “Với năng lực phối trộn của các doanh nghiệp trong và ngoài Hiệp hội, tổng công suất hiện đạt khoảng 965.000 m3, đủ khả năng đáp ứng nhu cầu phối trộn và cung ứng xăng sinh học trên phạm vi toàn quốc theo lộ trình. Các doanh nghiệp đang đồng loạt đầu tư, hoàn thiện hạ tầng, tổ chức pha chế và tăng sức chứa ethanol để sẵn sàng triển khai”. Tuy nhiên, ông Khanh cũng lưu ý, vấn đề không chỉ ở năng lực mà ở “điểm rơi” triển khai. Thời điểm chuyển đổi, đặc biệt từ 1/6, khi xăng khoáng dần được thay thế bằng xăng sinh học, có thể phát sinh độ trễ trong pha chế và xuất hàng.

Về nguồn cung ethanol, theo tính toán, với mức tiêu thụ xăng khoảng 1 triệu m2/tháng, nhu cầu ethanol để phối trộn E5 và E10 vào khoảng 92.000-100.000 m3/tháng. Trong khi đó, năng lực sản xuất trong nước của Nhà máy Cồn Đồng Nai và Quảng Nam là 14.000 m3/tháng; Nhà máy Cồn Dung Quất theo kế hoạch đến cuối tháng 3/2026 chạy đủ công suất khoảng 8.000 m3/tháng. Như vậy, sản xuất trong nước trong tháng 4/2026 đạt 22.000 m3/tháng. Do đó, E100 cần nhập khẩu để đáp ứng phối trộn xăng E5, E10 khoảng 80.000 m3/tháng.

Ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, cho biết: “Khả năng cung cấp ngay lập tức chỉ khoảng 25-27% nhu cầu, tối đa cũng chỉ đạt khoảng 41%. Như vậy, chúng ta vẫn cần khoảng 60-75% ethanol phải nhập khẩu”. Ông Tuấn phân tích, nguồn ethanol trên thế giới hiện chủ yếu đến từ Mỹ và Brazil. Dù phụ thuộc nhập khẩu, nhưng nguồn này có lợi thế khi không đi qua các tuyến vận tải chịu ảnh hưởng của xung đột Trung Đông, đồng thời giá tương đối ổn định so với xăng dầu. Tuy nhiên, ông Tuấn cảnh báo, khi thời điểm triển khai đang đến gần: “Nếu không có kế hoạch mua sớm, nguy cơ thiếu nguồn hoặc phải mua với giá cao là rất rõ”.

Tại Hội nghị, đại diện các bộ, ngành, hiệp hội, doanh nghiệp chia sẻ các vướng mắc hiện nay tập trung vào nhóm vấn đề chính là quy chuẩn, điều kiện kỹ thuật và tài chính. Cụ thể: quy định hàm lượng ôxy trong xăng E10 hiện nay đang gặp khó khăn trong bối cảnh nguồn cung xăng dầu trên thế giới để pha chế xăng E10, thương nhân chưa có phòng thử nghiệm theo quy định để được cấp phép phối trộn xăng E10; thủ tục cấp phép các trạm phối trộn chậm; các chính sách về giá, thuế, phí hiện hành gây khó khăn chi phí cho doanh nghiệp… Theo đánh giá, đây đều là những vấn đề có thể tháo gỡ trong ngắn hạn nếu có cơ chế linh hoạt và sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành và doanh nghiệp.

Với quyết tâm cao độ “không chờ đến cột mốc cố định, mà phải triển khai sớm nhất có thể”, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân thống nhất, lộ trình từ ngày 01/6/2026, xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải phối trộn, pha chế thành xăng sinh học E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc là bắt buộc, không có chuyện điều chỉnh hay dịch chuyển. Việc đẩy sớm này phụ thuộc rất lớn vào mức độ chuẩn bị của doanh nghiệp.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đề nghị tất cả các doanh nghiệp cần có văn bản chính thức, báo cáo và khẳng định rõ năng lực của mình. Doanh nghiệp cần nói rõ có thể cung cấp bao nhiêu ethanol, trong thời gian nào, bằng nguồn nào, với điều kiện gì. Đây là cơ sở để tổng hợp, đánh giá và báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định.

Về phần mình, Bộ Công Thương sẽ trình Chính phủ cho phép doanh nghiệp đầu mối được thuê phòng thí nghiệm thay vì bắt buộc đầu tư, phù hợp với dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu sửa đổi. Đây được xem là giải pháp quan trọng để các doanh nghiệp sớm được cấp phép phối trộn, tham gia cung ứng xăng E10 ngay trong tháng 4 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Đồng thời, Bộ cũng sẽ tổng hợp các ý kiến liên quan đến cấp phép và chứng nhận hợp quy, đề nghị sớm ban hành Nghị định thay thế Nghị định 83/2014/ NĐ-CP và sửa đổi các quy định liên quan nhằm tháo gỡ đồng bộ các “nút thắt” hiện nay.

Việc rút ngắn lộ trình xăng sinh học E10 là thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng một nền kinh tế Xanh, tự chủ và bền vững. Với sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, sự vào cuộc ráo riết của Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan, cùng quyết tâm mạnh mẽ của các doanh nghiệp góp phần hiện thực hóa mục tiêu: Đưa lộ trình xăng sinh học đi vào thực chất, tạo chuyển biến rõ rệt trong thời gian sớm nhất.