Năm 2005 ngành Dệt-May Việt Nam phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu 5,2 tỷ USD

PV: Thưa ông, ông có thể cho biết những kết quả nổi bật của TCTy DMVN trong 10 năm qua?
Ông Lê Quốc Ân: Sau 10 năm (từ 1995 đến 2005) TCTy DMVN đã đạt được một số kết quả như sau:
Thứ nhất, về tổ chức của TCTy: Theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, khi thành lập, lúc đầu từ chỗ lắp ghép cơ học các đơn vị Dệt May quốc doanh do trung ương quản lý, nay đã chuyển thành lắp ghép theo quan hệ về tài chính. Hiện nay, TCTy có những công cụ về kinh tế để gắn kết được các doanh nghiệp thành viên (DNTV) với TCTy không bằng mệnh lệnh hành chính. TCTy thành lập công ty tài chính (CTy TC) có vốn điều lệ 52 tỷ đồng. CTy TC sẽ huy động vốn để tài trợ cho các dự án, các hoạt động của các DNTV khoảng 200 tỷ. Thông qua CTy TC, một phần tài chính của các DN đã đan xen và được hỗ trợ.
Thứ 2, về hoạt động thương mại: TCTy hiện có 2 CTy xuất nhập khẩu (XNK) và 2 CTy chuyên kinh doanh tại thị trường nội địa. Các CTy này hiện nay chiếm bình quân từ 20%-30% doanh thu từ các hoạt động đầu vào và đầu ra đối với các DN. Như vậy, TCTy thực sự là một trong những địa chỉ cung ứng vật tư tập trung, bao gồm cả những vật tư chiến lược như: bông, sợi, đồng thời cũng là hộ tiêu thụ sản phẩm của các DN. Đó chính là sự  gắn kết về thương mại .
Thứ 3 là, TCTy đang nắm giữ những công cụ để yểm trợ cho các DN, mà 2 công cụ quan trong nhất là Viện nghiên cứu và các Trường  đào tạo. Hiện nay, TCTy có 3 Viện nghiên cứu là: Viện nghiên cứu cây bông, Viện nghiên cứu về dệt và Viện nghiên cứu về thời trang. TCTy chỉ đạo các Viện phối hợp với các DN để hỗ trợ đắc lực cho các DN trong việc đổi mới công nghệ và tăng sức cạnh tranh về công nghệ. TCTy hiện nay có các Trường đào tạo công nhân, đào tạo các bộ kỹ thuật, đặc biệt có Trung tâm đào tạo cán bộ quản lý, những hoạt động này hỗ trợ rất lớn cho các DN. Sau năm 2004, bên cạnh quản lý một số DNNN, TCTy đã chuyển đổi một số Công ty thành viên sang Công ty TNHH một thành viên, trong đó TCTy thực sự làm chủ về vốn. TCTy đã cổ phần hóa khoảng 20 DN và nắm cổ phần Nhà nước tại các DN này. TCTy thực sự là người chủ sở hữu tại các Cty Cổ phần và lúc này mối gắn kết không phải bằng những mệnh lệnh hành chính, mà là sự gắn kết bằng vốn. Đây là bước chuyển đổi quan trọng về chất trong mối quan hệ giữa TCTy với các đơn vị thành viên .

PV:TCTyDMVN có vai trò gì đối với ngành Dệt May địa phương thưa ông?
Ông Lê Quốc Ân: Hiện nay, TCTy là chỗ dựa của ngành Công nghiệp Dệt May ở các địa phương bởi.
Thứ nhất là, TCTy và các DNTV của TCTy đã liên kết đầu tư, liên kết thương mại với các địa phương và đã có trên 30 Công ty hoạt động ở địa phương, thu hút trên 50.000 công nhân.
Thứ 2 là, TCTy đã cùng các DN địa phương, các DN tư nhân và các DN đầu tư nước ngoài thành lập Hiệp hội DMVN. Đến nay đã có trên 600  DN hội viên, có hội viên là DN đầu tư nước ngoài, có hội viên là DN tư nhân, có hội viên là DN nhà nước, mà TCTy là hạt nhân.
Thứ 3 là, hoạt động SX-KD của TCTy trong 10 năm qua liên tục phát triển. Năm 2004 lần đầu tiên TCTy DMVN đạt kim ngạch XK 1tỷ USD, hiệu quả sản xuất kinh doanh được cải thiện. Năm 2004 TCTy DMVN lãi 112 tỷ đồng. Các DN khó khăn và thua lỗ được khoanh vùng và đã có phương án xử lý. 

PV: Sau 10 hoạt động, ông thấy tâm đắc điều gì nhất.
Ông Lê Quốc Ân: Điều mà tôi tâm đắc nhất là, nhờ hoạt động liên kết giữa các DN trong TCTy đã tạo nên sức mạnh tổng hợp. Nếu 51 DN của TCTy hoạt động riêng lẻ thì hình ảnh của ngành DM trung ương không khác gì ngành DM địa phương. Chúng ta biết, trước đây ở TP HCM ngành Dệt rất mạnh, có khoảng 30 DN dệt, đến nay ngành Dệt quốc doanh của TP HCM chỉ còn lại một vài DN, ngành DM các địa phương khác cũng không trụ nổi trước cơ chế thị trường. Nhưng các DN của TCTyDMVN vẫn tiếp tục phát triển, mặc dù còn rất nhiều khó khăn, nhưng các DN này vẫn khẳng định được vị trí và tiếng nói của mình trên thị trường. Tôi cho rằng, yếu tố quan trọng nhất ở đây là có sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống.
Sức mạnh này được thể hiện ở chỗ: Một là, thị trường nội bộ giữa các DN của TCTy. Hiện nay, thị trường nội bộ đối với ngành Bông là khoảng 60% ,giữa kéo sợi và dệt khoảng 50-60%, giữa dệt với may khoảng 30-40%. Chính thị trường nội bộ này, đã tạo nên sức mạnh của hệ thống. Hai là, chính các DN nằm trong TCTy, nên sức mạnh này đã được tập trung giải những bài toán khó. Trong 3 năm (1995- 1996-1997) nếu không có TCTy thì Cty Dệt Nam Định, Cty Dệt 8/3 và Cty Dệt Hòa Thọ đã bị phá sản. Nhờ có TCTy DMVN, các Cty Dệt Nam Định tiếp tục phát triển và đã có hiệu quả. Dệt Hòa Thọ năm 2004 đã được thưởng cờ Luân lưu  của Chính phủ đơn vị xuất sắc của TCTy DMVN. Công ty Dệt 8/3 hiện nay tuy còn khó khăn nhưng vẫn tiếp tục đứng vững và tiếp tục đổi mới. Tương tự như vậy, nhiều đơn vị trong TCTy đang vươn lên đạt doanh thu trên 1000 tỷ đồng như: Dệt Phong Phú, Dệt May Hà Nội, May Nhà Bè, riêng CTy May Việt Tiến đạt doanh thu năm 2004 lên tới trên 1500 tỷ.v.v.

PV: Điều gì ông cảm thấy còn trăn trở, đã làm ảnh hưởng đến quá trình điều hành và phát triển của TCTy DMVN .
Ông Lê Quốc Ân: Cái trăn trở, theo tôi nghĩ TCTy phải tìm cách giải quyết cho bằng được công tác cán bộ (CB). Mặc dù hiện nay TCTy có 3 Trường và một Trung tâm đào tạo, hiện đang tổ chức rất nhiều lớp đào tạo CB về quản lý kinh doanh, về quản trị kinh doanh chuyên ngành, nhưng dường như CB của TCTy vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu trước cơ chế thị trường.
Theo tôi, có hai nguyên nhân. Một là, công tác đào tạo, quy chế thưởng phạt của TCTy đối với CB của mình vẫn chưa đủ mạnh. Hai là, cơ chế sử dụng CB trong DN Nhà nước còn rất nặng tính tập thể, dựa vào tập thể mà không phải dựa vào năng lực của cá nhân, làm cho CB không có điều kiện phát triển. Nhiều CB trong DN NN hoạt động chưa tốt, nhưng khi chuyển ra làm tư nhân thì lại làm rất tốt. Điều này không thể nói người ta thiếu năng lực mà do cơ chế của mình chưa tạo cho người ta thể hiện được trách nhiệm và năng lực cá nhân. Đấy là cái trăn trở rất lớn mà hiện nay chúng tôi đang báo cáo và đang cùng các cơ quan cấp trên giải quyết. Theo tôi, làm tốt công tác CB thì ngành DM sẽ phát triển tốt hơn nữa.

PV: Bên cạnh công tác CB, theo ông còn cần giải pháp gì để đưa TCTy DMVN trở thành tập đoàn kinh tế mạnh, xứng đáng là đơn vị mũi nhọn của ngành DMVN.
Ông Lê Quốc Ân:Tôi nghĩ, bài toán về thị trường nội bộ, thị trường nội địa là hai bài toán rất lớn, đây cũng là trọng tâm mà TCTy đang thực hiện. Làm thế nào để tăng được giá trị gia tăng của sản phẩm cũng như tăng được tỷ lệ nội địa hóa trong sản phẩm XK. Hiện nay XK của ngành DM chủ yếu là ngành may mặc, nhưng muốn cạnh tranh được, làm tốt hơn nữa và đem lại  hiệu quả cao hơn thì ngành may mặc phải giải được bài toán XK sản phẩm dưới dạng FOB, thay bằng gia công, tỷ lệ cao như hiện nay. Đồng thời, từng bước nâng cấp sản phẩm FOB từ những sản phẩm có chất lượng trung bình đến sản phẩm có chất lượng cao, có thương hiệu tốt, có thiết kế tốt và mẫu mã đẹp, đáp ứng được thị hiếu của nước nhập khẩu. Đây là vấn đề lớn mà TCTy đang tập trung giải quyết. Để làm được vấn đề này, TCTy, Bộ Công nghiệp, Hiệp hội DMVN đang khẩn trương làm một số việc lớn. Một là, làm thế nào để đạo tạo được đội ngũ thiết kế thời trang, đẩy mạnh việc sản xuất nguyên phụ liệu trong nước.Hai là, trong điều kiện nguyên phụ liệu trong nước sản xuất chưa nhiều thì phải tạo điều kiện để các nhà cung ứng hàng nước ngoài mang hàng vào VN, giao dịch tại Trung tâm tập trung. Các DN may cần đến đó là có đủ thông tin và mẫu mã để làm hàng FOB. Đó là các vấn đề rất lớn TCTy đang làm.  
 

PV: Hiên nay TCTy DMVN đang phát triển theo hướng tập đoàn kinh tế mạnh, đồng thời cũng đang đẩy mạnh Cổ phần hóa. Điều này có mâu thuẫn không thưa ông?
Ông Lê Quốc Ân: Không có gì mâu thuẩn cả. TCTy DMVN đang hướng tới để trở thành một Tập đoàn đa sở hữu trong ngành DM. TCTy đã đề xuất lên Bộ CN, Chính phủ và đã được chấp thuận. Hoạt động chính là ngành DM, đồng thời có hoạt động ở một số lĩnh vực khác và trở thành một Tập đoàn có năng lực cạnh tranh lớn ở khu vực Đông Nam á. Điều này tôi nghĩ có thể đạt được mà không có gì mâu thuẫn với tiến trình CPH.
Thứ nhất là một tập đoàn đa sở hữu mới tạo được sức mạnh, mà chúng tôi đang dự kiến sẽ mời những nhà sản xuất, những nhà thương mại, những nhà bán lẻ có thương hiệu mạnh, họ đến đây mua cổ phần, liên doanh liên kết làm ăn với chúng ta, có như vậy sức mạnh của chúng ta mới được nhân lên. Có đa sở hữu thì mới tạo được sức mạnh.
Thứ 2 là, tập đoàn DMVN mà Công ty mẹ là Vinatex sẽ là tập đoàn hàng đầu trong khu vực Đông Nam á vì hiện tại qui mô của nó đã nằm trong Top Ten, với kim ngạch XK một năm đạt 1 tỷ USD là rất lớn. Chúng tôi dự kiến, đến năm 2010 sẽ XK 2 tỷ USD, và trở thành một trong những Tập đoàn có qui mô rất lớn ở khu vực Đông Nam á. Về năng lực cạnh tranh hiên nay chúng tôi đã có những DN có năng lực cạnh tranh nhất nhì trong Khu vực. Vấn đề làm thế nào để nhân các đơn vị này lên. Chúng tôi đang có hướng để làm những điều đó. Tôi nghĩ rằng, tầm nhìn và những mục tiêu mà TCTyDMVN sẽ hướng về Tập đoàn mạnh kinh tế và trên con đường xây dựng Tập đoàn đa sở hữu, thì tiến trình CPH chỉ tăng thêm sức mạnh chứ không có gì cản trở.

PV: Để đẩy nhanh quá trình CPH cũng như tiến tới Tập đoàn kinh tế mạnh, đủ sức cạnh tranh với các nước trong Khu vực, theo ông điều gì còn vuớng mắc mà cần có cơ chế, để giúp cho TCTy DMVN cũng như ngành DMVN có điều kiện phát triển nhanh hơn .
Ông Lê Quốc Ân: chúng ta biết, ngành May VN đang phát triển rất mạnh mẽ và ngành May có sự đóng góp rất lớn vào XK, 90%  XK ngành DM chủ là ngành May. Ngành May có đầy đủ sức cạnh tranh, nhưng ngành May VN cần phải tăng về chất, tăng hiệu quả, cần phải tăng phần thu hồi cho Nhà nước nhiều hơn trong kim ngạch XK , thay vì chúng ta XK 4-5 tỷ USD , chúng ta lấy về 40-50% như hiện nay thì ngành May phải lấy về 60-70%. Để làm được điều đó ngành Dệt phải phát triển. Ngành Dệt hiện nay đang phải cạnh tranh rất lớn. Muốn ngành Dệt phát triển thì Chính phủ, các Bộ, Ngành phải là bà đỡ, hỗ trợ. Đối với ngành Dệt, hiện nay chúng tôi không xin tiền mà chỉ xin cơ chế. Ngành Dệt quốc doanh đang xin cơ chế là di dời các nhà máy trong nội thành ở TPHCM, Hà Nội, TP Nam Định và TP Đà Nẵng, ra ngoại thành và xin được dùng nguồn quĩ đất để hiện đại hóa. Chúng tôi xin cơ chế đó vì, nếu để xưởng dệt nằm trong TP thì nó vẫn là xưởng dệt. Khi di dời ra nơi khác để chỗ đó xây dựng các Trung tâm Thương mại , Trung tâm dân cư đẹp, hiện đại thì TP cũng rất có lợi, mà ngành Dệt cũng có lợi .
Vấn đề thứ 2, là thuế VAT. Ngành Dệt đã kiến nghị nhiều lần, phải xem xét lại từ bông đến dệt, bước đầu phải có chính sách ưu đãi về thuế suất thấp hơn mặt bằng chung để cho ngành Dệt phát triển. Đặc biệt là cơ chế khuyến khích ngành Dệt sản xuất vải để cung cấp cho ngành May XK. Hiện nay chúng tôi đã được Thủ tướng chấp thuận đối với những vải sản xuất trong nước mà cung cấp cho ngành May XK thì không phải tính thuế VAT và coi như là sản phẩm XK. Thủ tướng đã đồng ý rồi nhưng  Bộ Tài chính hiện nay vẫn chưa triển khai được. Đấy là những điều mà chúng tôi cho là bức xúc nhất mà hướng giải quyết nằm trong tầm tay các Bộ, Ngành chức năng.

PV: Chúng ta đang trong quá trình hội nhập Khu vực và thế giới, đồng thời đang hoàn tất thủ tục gia nhập WTO. Theo ông, các DN DMVN phải làm như thế nào để có thể cạnh tranh được ở sân chơi bình đẳng này.
Ông Lê Quốc Ân: Hiệp Hội xác định, sẽ hỗ trợ các DN trên các lĩnh vực: Thứ nhất là, cung cấp thông tin chiến lược, tập hợp những thông tin, phân tích thông tin. Hai là, xây dựng hình ảnh ngành DMVN để khách hàng nước ngoài khi đến VN không phải đến với một hai DN mà đến với ngành DMVN. Ba là, sẽ tạo cầu nối để môi giới giữa các DN trong nước và các Nhà đầu tư nước ngoài, với các tổ chức nước ngoài để xúc tiến làm ăn mua bán. Bốn là, Hiệp hội đại diện cho các DN đề xuất cơ chế chính sách đối với các cơ quan Nhà nước để tháo gỡ những khó khăn cho DN.
 Năm 2005, ngành DM phấn đấu đạt kim ngạch XK 5,2 tỷ USD, trong đó TCTyDMVN  đạt 1,2 tỷ USD. Quí 1 toàn Ngành đạt kim ngạch XK trên 900tỷ USD, tăng3,5% so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó TCTyDMVN tăng trưởng 16% và XK tăng 18%.
PV:Xin cảm ơn ông.