Những tín hiệu khả quan

            Năm 2009, nhiều chuyên gia kinh tế đã có nhận định, ngành Thép sẽ gặp khó khăn hơn rất nhiều do doanh nghiệp sản xuất thép còn tồn kho với số lượng lớn phôi thép, thép phế giá cao. Đặc biệt, trong những tháng 1-2/2009 tiêu thụ rất thấp, giá bán  thấp hơn giá thành, thép cuộn  6 - 8 ở mức từ 9,4 - 10,2 triệu/tấn, thép cây 6 - 8 ở mức từ 10,2 - 10,6 triệu/tấn đã làm cho nhiều doanh nghiệp lao đao, có nơi ngừng sản xuất kéo dài... Tuy nhiên, trong năm 2009, gói kích cầu của Chính phủ đã thực sự phát huy tác dụng. Ngành Thép được Chính phủ, các bộ, ngành quan tâm và đã có một số biện pháp điều chỉnh cơ chế chính sách, tháo gỡ khó khăn như: Tăng thuế nhập khẩu phôi thép từ 5% lên 8%, thép xây dựng từ 12% lên 15%; thép cuộn cán nguội từ 7% lên 8%; thuế nhập khẩu thép hợp kim chứa Bo dùng làm thép xây dựng tăng từ 0% lên 10%, cáp thép tăng từ 0% lên 3%... Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước đã có biện pháp kịp thời ổn định tỷ giá USD/VND, điều chỉnh chính sách ưu tiên nguồn đô la Mỹ để nhập khẩu phôi thép, thép phế liệu và một số vật tư nguyên liệu phục vụ sản xuất trong nước. Từ những biện pháp thiết thực và kịp thời đó, thị trường thép đã có chuyển biến tích cực từ cuối tháng 3/2009 và các tháng tiếp theo. Tính đến hết tháng 7/2009, sản lượng thép tiêu thụ tăng gần 10% so với cùng kỳ năm 2008 và đang có những dấu hiệu lạc quan trong những tháng còn lại cuối năm.

Đánh giá về kết quả của toàn Ngành trong thời gian qua, ông Phạm Chí Cường, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho rằng: Ngành Thép đã duy trì được mức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, vượt qua được thời kỳ khó khăn. Đến nay, chưa có doanh nghiệp sản xuất thép nào phải đóng cửa hoặc phá sản. Tuy nhiên, mức độ khó khăn còn khác nhau, các công ty thép vẫn phải tiếp tục tìm giải pháp khắc phục vượt qua. Một số công ty như Thép Việt, Hoà Phát, HPS, Đình Vũ, VnSteel... vẫn tiếp tục đầu tư, mở rộng sản xuất. Đây cũng chính là thành công lớn của ngành Thép!

            Cũng theo VSA, năm 2010, ngành Thép sẽ tiếp tục có sự tăng trưởng, do tác động tích cực của các biện pháp kích cầu của Chính phủ từ trong năm 2009, nhưng cũng phải đương đầu với một số khó khăn mới như giá cả nguyên liệu như: quặng, than, dầu, phôi thép, thép phế... Sản xuất và tiêu thụ thép xây dựng và các sản phẩm thép tăng từ 10- 12% so với năm 2009. Cung ứng phôi thép vuông cho sản xuất thép xây dựng sẽ đáp ứng khoảng 60% nhu cầu trong nước.

         Tìm kiếm thị trường xuất khẩu

            7 tháng đầu năm nay, tổng lượng xuất khẩu thép mới đạt 150.510 tấn. Dự kiến cả năm 2009, xuất khẩu thép sẽ giảm mạnh, chỉ đạt con số khiêm tốn là 269.523 tấn, giảm gần 15% so với năm 2008. Riêng Tổng công ty Thép dự tính năm nay chỉ xuất khẩu được 55 triệu USD, giảm gần 10% so với năm 2008.

            Năm 2010, Việt Nam sẽ không còn được hưởng ưu đãi cao về chính sách thuế. Nhiều dự án mới của Ngành đi vào sản xuất càng làm cho sự mất cân đối giữa nguồn cung và mức tiêu thụ của thị trường cách xa thêm, dẫn đến cạnh tranh quyết liệt giữa các thành phần kinh tế, nhất là đối với sản phẩm thép xây dựng, thép cuộn cán nguội, ống thép hàn, tôn mạ kim loại, sơn phủ màu,… Kế hoạch 5 năm của Ngành chưa tính đến các doanh nghiệp FDI mà công suất dự kiến đã gần 20 triệu tấn, nhưng lượng tiêu thụ chỉ khoảng 15-17 triệu tấn. Trong khi đó, Trung Quốc và một số nước ASEAN có nhiều chính sách ưu đãi cho xuất khẩu thép, như giảm thuế suất thuế xuất khẩu bằng 0%, hoàn thuế giá trị gia tăng thì thuế xuất khẩu thép của Việt Nam vẫn thực hiện từ 0 đến 5%... Điều đó sẽ khiến các doanh nghiệp Việt Nam khó có điều kiện vươn ra thị trường nước ngoài. Hiện nay, thị trường xuất khẩu của Ngành vẫn còn hạn chế (chỉ mới xuất khẩu sang Cămpuchia). Vì vậy, ngay từ bây giờ, ngành Thép cần nhanh chóng tìm kiếm, mở rộng thị trường xuất khẩu, tránh để rơi vào tình trạng bị động khi thị trường còn nhiều diễn biến khó lường.

            Tại cuộc họp, Thứ trưởng Lê Dương Quang nhấn mạnh, Hiệp hội Thép Việt Nam và Tổng công ty Thép Việt Nam cần nghiên cứu, phân tích sâu hơn nữa để xây dựng kế hoạch xuất khẩu cho những năm tiếp theo; tiếp tục nâng cao năng lực sản xuất, giảm chi phí giá thành, đẩy mạnh việc xúc tiến, tìm kiếm thị trường mới như Hoa Kỳ, Úc… Bên cạnh đó, trong những năm tới, để thực hiện mức tăng trưởng 10%/năm, cần tập trung xử lý tốt vướng mắc của các dự án, nhất là các dự án lớn, có hiệu quả, tạo đầu ra cho sản phẩm, đồng thời, cần kiểm soát chặt chẽ các dự án đầu tư mới, các thủ tục cấp giấy phép, nhất là các dự án đầu tư nằm ngoài quy hoạch, để bảo đảm cân đối cung - cầu hợp lý.