Nhiều năm trở lại đây, cứ vào những tháng sát Tết, nhiều công ty chuyên chế biến thực phẩm, hoa quả sấy khô trong nước lại tưng bừng vào cuộc với những lô hàng xuất khẩu chất lượng cao, đậm đà hương vị Tết cổ truyền phục vụ nhu cầu đón Tết và quà biếu của đồng bào Việt kiều đang sinh sống ở nước ngoài. Tuy nhiên, điểm đến của sản phẩm đều là những thị trường khó tính với những quy định khắt khe nên ngoài việc chế biến sản phẩm; các doanh nghiệp xuất khẩu đã có những động thái chủ động về nguồn nguyên liệu và đầu tư công nghệ hiện đại để giữ uy tín với nước nhập khẩu và Việt kiều.

Đa dạng thực đơn Tết

Ông Nguyễn Lâm Viên, Tổng Giám đốc Công ty Vinamit (TP.HCM) cho biết, lô hàng hơn chục tấn trái cây sấy khô phục vụ cho Tết Quý Tỵ 2013 của công ty đã xuất cảng để kịp đến với kiều bào ở nước ngoài. Bên cạnh những mít, chuối, dứa sấy như mọi năm, năm nay Vinamit xuất khẩu thêm hộp ngũ quả gồm: mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, thơm sấy và kẹo đậu phộng đi các thị trường Mỹ, Úc, Trung Quốc… Ông Viên đánh giá sức mua dịp Tết chủ yếu là của kiều bào các nước trên sẽ không thay đổi nhiều so với năm trước. Bên cạnh đó, vì chủ yếu sản phẩm để phục vụ số đông người tiêu dùng có mức thu nhập trung bình, có nhu cầu mua làm quà biếu trong dịp Tết nên Vinamit không tăng giá sản phẩm nhiều, mặc dù nhiều loại nguyên liệu đầu vào đã tăng gấp ba so với năm trước. Cơ sở bánh chưng Trần Gia tại Đồng Nai từ năm 2005 đến nay, đã đều đặn cung cấp bánh chưng, bánh tét cho Việt kiều ở nhiều nước. Ông Trần Thanh Toàn, chủ cơ sở Trần Gia cho biết, dịp Tết này sẽ xuất 30 tấn bánh chưng và 4 tấn lá dong sang một số nước tại châu Âu và Mỹ. "Mặc dù doanh thu từ những thị trường này không lớn, nhưng chúng tôi rất chú trọng từ hình thức đến chất lượng chiếc bánh nhằm đem đến cho bà con Việt kiều đúng hương vị Tết cổ truyền. Chúng tôi xác định giá rẻ hơn trước từ 10-20% và chất lượng cao hơn so với bánh chưng của Thái Lan".

Ông Nguyễn Xuân Luân, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Kinh Đô (TP.HCM) cũng cho biết, trong kế hoạch Tết Quý Tỵ, tập đoàn xuất khoảng 50 container các loại bánh kẹo, trị giá 1 triệu đô la Mỹ. Thị trường và đối tượng tiêu thụ chủ yếu là Việt kiều và người tiêu dùng tại Campuchia, Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan… Điểm khác biệt năm nay là nắm bắt nhu cầu tặng quà Tết của kiều bào ở nước ngoài, Kinh Đô đầu tư vào hai dòng bánh cao cấp là cookies thượng hạng Korento và hộp quà cao cấp Hương Xuân.

Ở thị trường Pháp nhiều năm qua, cộng đồng người Việt là khách hàng truyền thống của Công ty Hương Cảnh (TP.HCM). Năm nay, công ty mở thêm một thị trường mới cho sản phẩm của mình tại Nhật Bản. Theo ông Nguyễn Văn Rành, Phó Giám đốc Công ty Hương Cảnh, đầu năm 2013 sẽ xuất khẩu hai container kiệu muối chua sang Nhật Bản theo hợp đồng ký kết với một công ty Nhật để đáp ứng nhu cầu thưởng thức hương vị Tết của bà con Việt kiều. "Chúng tôi sẽ đẩy mạnh những mặt hàng của công ty vào thị trường này nhiều hơn", ông Rành khẳng định.

Lo ngoài, tính trong

Xác định xuất khẩu đặc sản tuy số lượng ít, nhưng ổn định nên nhiều doanh nghiệp quyết tâm bám sát thị trường. Năm nay, Công ty TNHH Long Uyên (Mỹ Tho) đã đầu tư trên 3 tỉ đồng để nhập thiết bị, máy móc của Đức chế biến, bảo quản các mặt hàng mang tính truyền thống như: ớt, gừng, khoai, rau củ, trái cây các loại và còn sản xuất bánh bò, bánh da lợn, bánh ít... đóng hộp hoặc đông lạnh xuất khẩu với tổng khối lượng gần 7 tấn sang Hàn Quốc, Úc, Malaysia, Singapore. 


Xuất khẩu các mặt hàng đặc sản số lượng tuy ít, nhưng ổn định, nên nhiều doanh nghiệp quyết tâm bám sát thị trường 

Do xuất khẩu sang các thị trường khó tính như các nước tại châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản nên các doanh nghiệp sản xuất hàng Tết càng phải tuân thủ gắt gao các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm. Ở cơ sở Trần Gia, tất cả các nguyên liệu để làm bánh chưng đều được sản xuất theo một quy trình khép kín từ chăn nuôi, trồng trọt đến khâu gói bánh. Hiện tại, cơ sở đang liên kết với nhiều trang trại nuôi lợn để có thịt chất lượng cao dùng gói bánh chưng. Trần Gia cũng áp dụng kỹ thuật hút chân không ngay sau khi bánh chưng, bánh tét vừa nấu xong và dán tem công bố chất lượng. Với kỹ thuật mới này, các loại bánh xuất khẩu của Trần Gia có thể bảo quản trong 6 tháng. Đối với nếp, đậu xanh, lá dong, cơ sở cũng kí hợp đồng bao tiêu với người sản xuất ở một số nơi tại miền Tây và Đông Nam Bộ để có được nguồn nguyên liệu chất lượng cao cho những chiếc bánh.

Theo yêu cầu của khách hàng, Công ty TNHH Long Uyên đóng gói nhãn theo quy cách 3,5kg/gói và thùng 12kg, còn xoài và bưởi đóng gói túi lưới thuận tiện cho kiều bào mua làm quà tặng trong dịp Tết cũng như bài trí tại nhà. Các loại trái cây này được xử lý an toàn, đạt tiêu chuẩn HACCP và những quy định khắt khe về vệ sinh an toàn thực phẩm của Cơ quan Quản lý thực phẩm và Dược phẩm Mỹ.

Theo ông Nguyễn Văn Long, Giám đốc Công ty Hương Cảnh, để xuất khẩu được các loại rau củ quả sang Nhật, phải xây dựng vùng trồng kiệu theo tiêu chuẩn VietGAP, quá trình xử lý sản phẩm phải chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn của Nhật Bản và truy xuất được nguồn gốc.

Mặc dù các doanh nghiệp đều cho rằng, thị trường thời vụ này chưa đủ lớn, nhưng nếu chất lượng hàng của doanh nghiệp đáp ứng được những yêu cầu khắt khe của nước ngoài sẽ giúp doanh nghiệp tự tin vào chất lượng và yên tâm tính bài toán chinh phục thị trường trong nước.