Những điểm sáng của kinh tế Việt Nam năm 2016

Những điểm sáng nổi bật

Đánh giá tổng quát về kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong năm 2016, tại buổi họp báo công bố số liệu thống kê kinh tế - xã hội năm 2016, ông Hà Quang Tuyến, Vụ trưởng Vụ Hệ thống tài khoản quốc gia, Tổng cục Thống kê cho rằng, kinh tế cả nước vẫn tăng trưởng tích cực với những điểm sáng nổi bật sau:

Thứ nhất, các nghị quyết của Chính phủ để giải ngân nền kinh tế và với Chính phủ kiến tạo, Chính phủ liêm chính đã tạo môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng tốt hơn. Cải cách thể chế tạo dựng môi trường đầu tư kinh doanh rất tốt. Nên trong năm 2016 và cũng là là năm đầu tiên phát triển doanh nghiệp và khách quốc tế đến Việt Nam đạt mức cao kỷ lục: đã có 110,1 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 16,2% so với năm 2015; có 26.689 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng tăng 24,1% so với năm trước; Khách du lịch đến Việt Nam ước đạt 10,01 triệu lượt người, tăng 26% so với năm trước (tăng hơn 2 triệu lượt khách), gấp 2 lần lượng khách đến năm 2010.Đồng thời, các hoạt động của các ngành dịch vụ tăng cao so với những năm trước.

Một số chỉ tiêu chủ yếu năm 2016 (tăng/giảm) so với năm 2015 (%)

Tổng sản phẩm trong nước

+6,21

Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thuỷ sản theo giá so sánh 2010

+1,44

Chỉ số sản xuất công nghiệp

+7,5

Tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng

+10,2

Tổng kim ngạch xuất khẩu

+8,6

Tổng kim ngạch nhập khẩu

+4,6

Khách quốc tế đến Việt Nam

+26,0

Vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách nhà nước

+15,1

Chỉ số giá tiêu dùng năm 2016 so với năm 2015

+2,66

Lạm phát cơ bản năm 2016 so với năm 2015

+1,83

Thứ hai, điều hành chính sách tiền tệ và tỷ giá có những điểm tích cực, ổn định. Chính vì vậy, dự trữ ngoại hối có mức cao kỷ lục trong nhiều năm qua; lạm phát được kiểm soát tốt. Trong điều kiện Việt Nam điều chỉnh tăng học phí giáo dục và phí dịch vụ y tế cũng như thường xuyên điều chỉnh giá xăng dầu cho phù hợp với giá cả thế giới thì công tác điều hành và quản lý đã đạt được những tích cực.

Thứ ba, xuất siêu hàng hóa quay trở lại. Năm nay xuất siêu hàng hóa 2,68 tỷ USD trong khi đó năm 2015 nhập siêu hàng hóa 3,6 tỷ USD. Trong bối cảnh thương mại quốc tế trầm lắng mà xuất siêu quay trở lại là cố gắng của nền kinh tế Việt Nam.

Thứ tư, lần đầu tiên tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đạt cao mà không phụ thuộc vào khai thác tài nguyên thiên nhiên. Đây là bài học để cho quá trình tái cơ cấu kinh tế cũng như đổi mới nguồn tăng trưởng trong thời gian tới.

Thứ năm, hầu hết các ngành kinh tế cấp I của Việt Nam trong năm 2016 đều có mức tăng cao hơn so với năm 2015. Năm 2016 có 15/21 ngành tăng cao hơn năm 2015; trong khi đó, năm 2015 chỉ có 7 ngành tăng cao so với năm 2014.

Chỉ số sản xuất công nghiệp giai đoạn 2012-2016 (%)

2012

2013

2014

2015

Ước 2016

Toàn ngành công nghiệp

105,8

105,9

107,6

109,8

107,5

Khai khoáng

105,0

99,4

102,4

107,1

94,1

Công nghiệp chế biến, chế tạo

105,5

107,6

108,7

110,5

111,2

Sản xuất và phân phối điện

111,5

108,4

112,5

111,4

111,5

Cung cấp nước và xử lý rác thải, nước thải

108,2

109,5

106,3

106,9

107,2

Thứ sáu, kinh tế tiếp tục có tăng trưởng. Thể hiện, tăng trưởng GDP quý sau cao hơn quý trước và có sự bứt phá từ quý 3 và quý 4.

Trong mức tăng GDP 6,21% của cả năm thì quý 4 có mức tăng trưởng 6,68%. Một số ngành có mức đóng góp cao vào mức tăng trưởng này: Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng trưởng 3,04%.  Công nghiệp chế biến chế tạo có mức tăng 13,6% và đóng góp 1,9 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung. Hoạt động xây dựng xuất phát từ nguồn lực về vốn của 6 tháng cuối năm được tăng cường, nên về cả đầu tư công cũng như tăng trưởng của tín dụng hơn 6% trong lúc đó 9 thàng chỉ tăng trưởng 12%. Nên ngành xây dựng tăng trưởng khá đạt 11,47% và đóng góp 1,81 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung. Hoạt động ngân hàng, 6 tháng cuối năm tín dụng tăng trưởng khá nên có tăng trưởng 8,4% và đóng góp 0,57 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung. Do có khách quốc tế đến Việt Nam nhiều nên hoạt động lưu trú và ăn uống trong quý 4 cũng tăng trưởng cao, đạt 8,79% và đóng góp 0,28 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung.

Thách thức cho mục tiêu tăng trưởng 6,7% của năm 2017

Năm 2017, Quốc hội đã thông qua chỉ tiêu tăng trưởng GDP là đạt 6,7%. Theo ông Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, phát triển kinh tế của Việt Nam năm 2017 tuy có những yếu tố thuận lợi nhưng cũng có nhiều yếu tố thách thức để đạt được mục tiêu tăng trưởng.

Ông Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê chia sẻ: Mục tiêu tăng trưởng cao là cần thiết, bởi vì tăng trưởng gắn với giải quyết việc làm, gắn với đời sống dân cư, gắn với phát triển kinh tế xã hội, gắn với ổn định văn hóa xã hội. Nhưng để đạt được mục tiêu tăng trưởng, trong hoạt động của ngành Thống kê, vào những thời điểm phù hợp, Tổng cục Thống kê vẫn luôn đưa ra những kịch bản để báo cáo Chính phủ có những giải pháp chỉ đạo điều hành. Kinh tế thế giới có phục hồi nhưng chậm. Tất cả những tổ chức tài chính cũng như các tổ chức của thế giới đều đánh giá tình hình kinh tế năm 2017 sẽ không sáng sủa, tức là tăng trưởng không cao so với năm 2016. Tăng trưởng của toàn thế giới được IMF, WB đều dự báo tăng thấp hơn năm 2016. Và với kinh tế Việt Nam cũng vậy. ADB, WB đều dự kiến tăng trưởng của năm 2017 của Việt Nam sẽ thấp hơn năm 2016 - sẽ thấp hơn 0,1%. Phản ánh môi trường thế giới phục hồi chậm, chưa thuận lợi cho tăng trưởng. Mặt khác, hậu Brexit và đặc biệt là chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch của các nền kinh tế lớn cũng sẽ đe dọa đến tăng trưởng thương mại toàn cầu. Rất nhiều người chưa biết sau ngày 20/01/2017, Tổng thống Donald Trump điều hành đất nước sẽ có những chính sách như thế nào, nhưng hiện nay đã tuyên bố là bảo hộ mậu dịch. Và chủ nghĩa dân túy được rất nhiều chính phủ của các nước đang nảy nở, thì phần lớn sẽ bảo hộ trong nước.

Trong bối cảnh như vậy và với thực tế kinh tế Việt Nam có độ mở rất cao nên phụ thuộc rất nhiều vào thương mại thế giới, phụ thuộc vào nhu cầu của các nước đối tác của Việt Nam. Theo tính toán của Tổng cục Thống kê, độ mở của nền kinh tế Việt Nam trong cả giai đoạn 2011 - 2015 năm sau cao hơn năm trước. Cụ thể, độ mở được tính toán bằng tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu cộng nhập khẩu chia cho GDP thì năm 2011 độ mở là 163,8%; năm 2012 giảm xuống 156,0%; năm 2013 tăng lên 164%; năm 2014 tăng lên 169%; năm 2015 tăng lên 179,1% và năm 2016 là 180%. Theo đó, xuất nhập khẩu năm 2016 mặc dù xuất siêu 2,68 tỷ USD hàng hóa nhưng toàn bộ hàng hóa và dịch vụ lại nhập siêu, làm giảm GDP của Việt Nam trên 2 điểm phần trăm.

Mặt khác, năm 2016 Việt Nam chịu tác động rất mạnh mẽ từ thiên tai, biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn đến sản xuất và đời sống. Đây cũng là thách thức đối với phát triển nông nghiệp (nông nghiệp chiếm 17 - 18%). Như vậy, nông nghiệp vẫn là khu vực đóng góp rất mạnh vào nền kinh tế. Với thiên tai, biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn như năm nay thì phát triển nông nghiệp tụt xuống còn trên 16%.

Bên cạnh đó, vẫn có cảnh báo của ô nhiễm môi trường ảnh hưởng đến tăng trưởng hoạt động sản xuất và đời sống dân cư. Chính phủ phải có những trợ cấp để ổn định cuộc sống. Yếu tố biến đổi thời tiết cũng là yếu tố tác động rất mạnh đến kinh tế của Việt Nam, đặc biệt là khu vực nông ngiệp, thủy sản. Giá dầu thô vẫn chưa thể lên cao. Đặc biệt khai thác than, hiện đang tồn kho hơn chục triệu tấn. Do vậy, Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam không dám khai thác theo đúng kế hoạch.