Hàng rào kỹ thuật thương mại là "một loại ngôn ngữ quốc tế thống nhất về tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa", là những biện pháp kỹ thuật cần thiết để bảo vệ người tiêu dùng trong nước, lợi ích quốc gia, bảo hộ sản xuất trong nước.  Rào cản kỹ thuật thương mại rõ ràng là một thách thức lớn đối với những nước xuất khẩu như Việt Nam. Không những thế, việc "nâng cấp" và "thay đổi chiến thuật" về rào cản kỹ thuật ở các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật, EU… vẫn diễn ra từng ngày. Tuy nhiên, xét ở một góc độ khác, rào cản kỹ thuật cũng mang lại nhiều lợi ích cho các nước xuất khẩu.

Thực tế, để đối phó với các rào cản thương mại, với những quy định mới khắt khe hơn, đặc biệt là các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, vụ kiện chống bán phá giá và chống trợ cấp, nhiều doanh nghiệp đã tự “cứu mình” bằng cách buộc phải nâng cao chất lượng và tiêu chuẩn thêm một “nấc” nữa.


Hoạt động kiểm tra hoa nhập khẩu vào Pháp (Ảnh minh họa)

Như vậy, mặc dù về cơ bản những yêu cầu cao về vấn đề này có thể gây khó khăn cho Việt Nam (đặc biệt là chi phí tổ chức thực hiện của Nhà nước và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp), nhưng xét một cách kỹ lưỡng, một số tiêu chuẩn trong đó (ví dụ về môi trường) sẽ là cơ hội tốt để Việt Nam làm tốt hơn vấn đề bảo vệ môi trường (đặc biệt trong đầu tư từ các nước đối tác TPP) và bảo vệ người lao động nội địa.

Mặt khác, các thị trường "khó tính" cũng đồng thời là một môi trường kinh doanh cạnh tranh "khốc liệt", mang lại dịch vụ giá rẻ hơn, chất lượng tốt hơn cho người tiêu dùng, những công nghệ và phương thức quản lý mới cho đối tác Việt Nam và một sức ép để cải tổ và để tiến bộ hơn cho các đơn vị dịch vụ nội địa.

Ông Hans Farnhammer - Bí thư thứ nhất phụ trách các hoạt động trợ giúp thương mại của Phái đoàn EU tại Việt Nam lại khẳng định, việc dựng lên các rào cản và tiêu chuẩn kỹ thuật của EU sẽ không gây khó khăn cho các nhà xuất khẩu Việt Nam, mà ngược lại còn nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Tiêu chuẩn kỹ thuật đưa ra ngày càng nhiều và khắt khe hơn, song hàng hóa của Việt Nam xuất khẩu vào EU liên tục tăng cao, từ mức 2,3 tỷ euro (năm 2003) lên 7,7 tỷ euro (vào năm 2009) và 2 tháng đầu năm 2010 đã đạt trên 1,4 tỷ euro.