Petrovietnam: Phát triển công nghệ chiến lược, mở rộng không gian tăng trưởng mới

Làm chủ công nghệ lõi, phát triển các sản phẩm năng lượng mới

Phát biểu tại Hội nghị, PGS.TS. Lê Văn Sỹ – Trưởng Ban Khoa học Công nghệ và Chuyển đổi số, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), cho biết thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Đảng ủy và Hội đồng thành viên Tập đoàn đã ban hành, đổi mới các quy định về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời xác định mục tiêu phát triển cho giai đoạn 2030–2050.

Petrovietnam đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng doanh thu ở mức hai con số, phấn đấu gia nhập Fortune Global 500 (danh sách 500 doanh nghiệp có doanh thu lớn nhất thế giới). Tập đoàn hướng tới tối thiểu 25% doanh thu hợp nhất đến từ các sản phẩm, dịch vụ mới và những cải tiến khoa học công nghệ; hiệu quả kinh tế từ khoa học công nghệ đạt gấp hai lần tổng kinh phí đầu tư, năng lực đổi mới sáng tạo của công ty mẹ đạt mức 5 - mức dẫn dắt.

Theo PGS.TS. Lê Văn Sỹ, sản lượng khai thác tại các mỏ dầu khí truyền thống đang suy giảm, trong khi một số nhà máy lọc hóa dầu và nhà máy đạm của Tập đoàn được chỉ đạo vận hành ở mức 115–125% công suất. Khi dư địa tăng trưởng theo mô hình cũ dần đạt giới hạn, Petrovietnam xác định đẩy mạnh làm chủ công nghệ lõi, mở rộng hoạt động sang các lĩnh vực mới như Hydro sạch, hóa chất xanh, vật liệu mới và kinh tế dữ liệu.

Để cụ thể hóa định hướng phát triển công nghệ chiến lược, Petrovietnam đã xác định 34 sản phẩm chiến lược, ưu tiên tiếp nhận công nghệ cao từ các quốc gia tiên tiến và mua bản quyền công nghệ từ một số tập đoàn lớn trên thế giới.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, các đơn vị thành viên đang đẩy mạnh xây dựng nhà máy thông minh, ứng dụng công nghệ bản sao số (Digital Twin) - mô hình số phản ánh hoạt động của thiết bị, dây chuyền hoặc hệ thống thực tế, hỗ trợ theo dõi và tối ưu hóa vận hành - tại các nhà máy lọc dầu và nhà máy đạm.

Song song với chuyển đổi số, Petrovietnam tập trung nghiên cứu nhiên liệu hàng không bền vững, nhiên liệu xanh và hóa chất xanh, trong đó có Bio-methanol (methanol được sản xuất từ nguyên liệu sinh học, có thể sử dụng làm nguyên liệu hóa chất hoặc nhiên liệu) và Green methanol (methanol xanh, được sản xuất theo những phương pháp nhằm giảm phát thải khí nhà kính, có thể sử dụng làm nhiên liệu thay thế trong một số lĩnh vực). Tập đoàn cũng nghiên cứu sử dụng sinh khối (biomass), bao gồm phụ phẩm nông nghiệp, làm nguồn nguyên liệu cho các sản phẩm này.

Trong lĩnh vực vật liệu tiên tiến, Petrovietnam nghiên cứu phát triển Nano graphene (vật liệu có cấu trúc carbon siêu mỏng, được ứng dụng để cải thiện một số đặc tính của dầu nhờn, sơn và các vật liệu khác). Theo PGS.TS.Lê Văn Sỹ, Tập đoàn đã thương mại hóa hai sản phẩm gồm dầu nhờn pha Nano graphene và sơn Graphene có độ bền cao.

Đối với hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí, Tập đoàn triển khai nghiên cứu nâng cao hệ số thu hồi dầu (EOR) nhằm tăng khả năng khai thác dầu từ các mỏ. Đáng chú ý, Petrovietnam đã chế tạo thành công thiết bị lặn tự hành dưới nước, phục vụ khảo sát và quan sát các công trình ngầm dưới biển AUV cỡ nhỏ, đồng thời dự kiến thiết kế, chế tạo và đưa ra thị trường khoảng 5 thiết bị trong năm 2026.

Bên cạnh đó, Petrovietnam đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu địa chất mỏ tại dự án Lô B và dự kiến triển khai công nghệ khoan thông minh tại dự án này trong thời gian tới.

Liên quan đến công nghệ in 3D, PGS.TS.Lê Văn Sỹ cho biết, trong chuyến thăm Liên bang Nga của Tổng Bí Thư Tô Lâm, Petrovietnam đã ký thỏa thuận chuyển giao công nghệ sản xuất mực in 3D phục vụ in vật liệu kim loại và công nghệ in 3D. Đây là công nghệ tạo ra các chi tiết, sản phẩm theo từng lớp vật liệu dựa trên thiết kế số, có thể ứng dụng trong chế tạo phụ tùng công nghiệp.

Trên cơ sở đó, Tập đoàn hướng tới xây dựng ngân hàng dữ liệu số về các chi tiết, phụ tùng thay thế tại các đơn vị thành viên, góp phần giảm chi phí dự trữ vật tư.

Triển khai nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược ngành Công Thương, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 2159/QĐ-BCT ngày 4/9/2026 về Kế hoạch triển khai Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 6/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Theo đó, Petrovietnam được giao 35 sản phẩm chi tiết. Các nhiệm vụ này phù hợp với định hướng phát triển 34 sản phẩm chiến lược mà Tập đoàn đã xác định trước đó.

Trong thời gian tới, Petrovietnam tập trung phát triển nền tảng bản sao số; ứng dụng AI tối ưu hóa vận hành mỏ và nhà máy lọc hóa dầu; nghiên cứu chuỗi công nghệ sản xuất, vận hành và phối trộn Hydro xanh; phát triển nhiên liệu hàng không bền vững; chế tạo kết cấu móng và trạm biến áp.

Tháo gỡ vướng mắc trong chuyển giao và phát triển công nghệ

Bên cạnh những kết quả đạt được, PGS.TS.Lê Văn Sỹ cũng đề cập các khó khăn trong quá trình triển khai nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Petrovietnam.

Theo đại diện Tập đoàn, một trong những vướng mắc hiện nay là thiếu khung pháp lý về thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) - cơ chế cho phép thử nghiệm công nghệ, sản phẩm hoặc mô hình mới trong phạm vi và điều kiện được xác định.

Hoạt động mua bán, chuyển giao công nghệ cũng gặp trở ngại trong việc định giá tài sản trí tuệ và đánh giá bí quyết công nghệ. Theo PGS.TS.Lê Văn Sỹ, quá trình mua bí quyết hoặc bản quyền công nghệ phải đáp ứng các yêu cầu đánh giá về công nghệ và chi phí, trong khi Petrovietnam gặp khó khăn do thiếu tổ chức độc lập trong nước đủ năng lực thẩm định các công nghệ chuyên sâu.

Cùng với đó, việc phân định giữa chuyển giao bí quyết công nghệ và mua bản quyền công nghệ còn vướng mắc trong quá trình áp dụng quy định, ảnh hưởng đến việc lựa chọn hình thức triển khai phù hợp.

Petrovietnam cũng phản ánh những khó khăn liên quan đến cơ chế thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm trong doanh nghiệp nhà nước, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, chứng chỉ nguồn gốc và cơ chế hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm xanh.

Từ thực tế trên, Tập đoàn kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành sớm ban hành chủ trương, lộ trình bắt buộc chuyển đổi, từng bước thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng năng lượng và nhiên liệu xanh trong những ngành cần giảm phát thải.

Đồng thời, Tập đoàn đề xuất cơ chế đặc thù cho phép thành lập, vận hành quỹ đầu tư mạo hiểm trong doanh nghiệp nhà nước; công bố danh mục các tổ chức thẩm định công nghệ quốc tế có uy tín được thừa nhận tại Việt Nam và hướng dẫn cụ thể tiêu chí phân biệt giữa chuyển giao bí quyết công nghệ với mua bản quyền công nghệ.

Khẳng định trách nhiệm trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, PGS.TS.Lê Văn Sỹ cho biết Petrovietnam sẵn sàng tập trung nguồn lực, đồng hành cùng Bộ Công Thương triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, đồng thời mong muốn tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học trong thời gian tới.

Năm 2022, Petrovietnam có 6 cụm công trình được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 6. Trong đó, 3 cụm công trình nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh gồm: “Nghiên cứu, phát triển công nghệ để khai thác các mỏ khí - condensate với điều kiện đặc biệt phức tạp thềm lục địa Việt Nam”; “Hệ thống trạm đo carota tổng hợp xách tay TBM-02 và bộ quy trình minh giải tài liệu địa vật lý LOGINTER 2.0”; “Nghiên cứu phát triển công nghệ thiết kế, thi công, lắp đặt các công trình dầu khí biển siêu trường, siêu trọng phù hợp với điều kiện Việt Nam”.

Ba cụm công trình được trao Giải thưởng Nhà nước gồm: “Nghiên cứu ứng dụng các giải pháp công nghệ trong thu gom, xử lý và sử dụng khí đồng hành ở các mỏ của Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro và các mỏ lân cận (phần ngoài khơi)”; “Các giải pháp ứng dụng khoa học công nghệ tối ưu hóa quá trình sản xuất của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của BSR”; “Nghiên cứu thiết kế cơ sở, chi tiết, công nghệ chế tạo, tích hợp giàn khoan tự nâng 400 ft phù hợp với điều kiện Việt Nam và nghiên cứu phát triển, hoán cải giàn khoan dầu khí di động phục vụ phát triển kinh tế biển, an ninh quốc phòng”.

Trong đợt xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ lần thứ 7 năm 2026, 2 công trình của các đơn vị thuộc Petrovietnam được đề nghị xét tặng, gồm: Công trình nghiên cứu nâng cao hiệu quả thăm dò, khai thác mỏ Đại Hùng của Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) và Công trình nghiên cứu công nghệ sản xuất nhiên liệu đặc chủng phục vụ quốc phòng, an ninh tại Nhà máy lọc dầu Dung Quất của Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR).