Phát triển du lịch thông minh ứng dụng từ Internet vạn vật (IoT)

Tóm tắt

Trong kỷ nguyên công nghệ thông tin và truyền thông, du khách ngày càng phụ thuộc vào các hệ thống dịch vụ du lịch thông minh dựa trên nền tảng Internet vạn vật (IoT) để gia tăng sự thuận tiện trong việc di chuyển. Tuy nhiên, các giải pháp du lịch thông minh dựa trên IoT hiện nay vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Bài viết này cũng làm rõ tầm quan trọng IoT nhằm cải thiện thiết kế các hệ thống dịch vụ du lịch thông minh và phát triển nền tảng cho các dịch vụ du lịch thông minh. Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về du lịch thông minh, nhưng các tài liệu hiện có vẫn còn rời rạc. Cuối cùng, nghiên cứu này nhằm mục đích xem xét việc triển khai IoT tác động như thế nào đến sự phát triển của ngành du lịch và góp phần thu hút đông đảo du khách hơn đến vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Từ khoá:  IoT, đổi mới mô hình kinh doanh, du lịch thông minh

 1. Đặt vấn đề

Trước hết, Internet vạn vật (IoT) là một bước tiến công nghệ mang tính đột phá, đang dần thâm nhập vào các hệ sinh thái viễn thông không dây hiện đại. Một đặc điểm cốt lõi của mô hình IoT là khả năng tạo ra những thay đổi sâu sắc trong cả các hoạt động thường nhật lẫn hành vi của người dùng (Atzori và cộng sự, 2010). Trong lĩnh vực dịch vụ, IoT đang nhanh chóng trở thành một thành phần cơ sở hạ tầng thiết yếu, đặc biệt là đối với ngành du lịch, vốn được công nhận rộng rãi là động lực chính thúc đẩy việc sử dụng Internet trong nền kinh tế nói chung (Hjalager và cộng sự, 2002).

Thứ hai, ngành du lịch quy tụ nhiều bên liên quan và đóng góp đáng kể vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP); sự phát triển bền vững của ngành này được dự báo sẽ tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh đó, việc tích hợp IoT vào các hoạt động kinh doanh du lịch trở thành một lĩnh vực quan trọng cần được nghiên cứu chuyên sâu. Mặc dù các ứng dụng công nghệ này còn ở giai đoạn sơ khai, nhưng đã mang lại nhiều kết quả tích cực lẫn tiêu cực, đồng thời đặt ra hàng loạt thách thức mới (Verma & Shukla, 2019). Đáng chú ý, trong các lĩnh vực như dịch vụ lưu trú, vận tải và quản lý điểm đến, luôn có những nỗ lực không ngừng nhằm thiết lập sự kết nối liền mạch và xuyên suốt với du khách. Một ví dụ điển hình là nền tảng Hệ thống Du lịch Thông minh (STS) thể hiện qua các ứng dụng di động hoặc trang web du lịch thông minh. Nền tảng này hoạt động như một hệ sinh thái phần mềm, cho phép du khách tiếp cận các dịch vụ trong một môi trường thông minh thống nhất, từ đó nâng cao trải nghiệm người dùng thông qua việc cung cấp thông tin du lịch theo thời gian thực, chẳng hạn như thông tin về lộ trình và trạng thái chuyến đi (Choe & Fesenmaier, 2017). Bài viết nhằm mục đích xem xét vai trò của việc triển khai IoT trong việc nâng cao sức hấp dẫn của các điểm đến du lịch tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đồng thời, khẳng định việc áp dụng toàn diện cơ sở hạ tầng IoT là yêu cầu chiến lược then chốt đối với ngành du lịch của khu vực, đặc biệt là trong bối cảnh ngành này đang nỗ lực chuyển đổi hệ thống và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường ngày càng khốc liệt.

2. Cơ sở lý thuyết

2.1. Công nghệ IoT

Xét từ góc độ du khách, mạng xã hội đã thay đổi căn bản quy trình lên kế hoạch và lựa chọn điểm đến. Các nền tảng kỹ thuật số này cho phép du khách tạo và chia sẻ nội dung về trải nghiệm, từ đó định hình các quyết định liên quan đến du lịch của những người dùng khác (Noone và cộng sự, 2011). Mạng xã hội đã mở ra nhiều cơ hội trong lĩnh vực du lịch, từ việc viết blog du lịch đến việc khơi dậy động lực du lịch thông qua các mạng lưới kết nối giữa người dùng với nhau. Trong bối cảnh đó, mỗi nền tảng đóng một vai trò chức năng riêng biệt, cùng góp phần hình thành động lực và hành vi mua sắm của người tiêu dùng. Kết quả là, các doanh nghiệp du lịch ngày càng tận dụng mạng xã hội như một kênh chiến lược để tương tác với khách hàng, lan tỏa những trải nghiệm được chia sẻ tới người theo dõi và mạng lưới bạn bè, cũng như tạo ra giá trị kinh doanh thực tiễn từ các tương tác đó. Trong hệ sinh thái du lịch thông minh, các công nghệ này cung cấp cho cả du khách lẫn nhà cung cấp dịch vụ những thông tin hữu ích, khả năng hỗ trợ ra quyết định tốt hơn và các cải tiến dịch vụ, tất cả cùng góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm du lịch (Cimbaljević và cộng sự, 2019). Hơn nữa, các cảm biến và thiết bị di động vốn là cơ sở hạ tầng nền tảng của du lịch thông minh, tạo ra môi trường dữ liệu phong phú, cho phép dự đoán nhu cầu của du khách theo thời gian thực, qua đó nâng cao chất lượng trải nghiệm (Buhalis & Amaranggana, 2015).

2.2. Du lịch thông minh

Du lịch thông minh dựa trên công nghệ IoT. Hiện nay, sự phát triển của công nghệ Internet vạn vật (IoT) đã thúc đẩy quá trình nâng cấp và, ở một mức độ nhất định, quá trình thông minh hóa ngành du lịch. Thông qua nền tảng du lịch thông minh được xây dựng bằng công nghệ IoT, các nguồn tài nguyên du lịch có thể được tích hợp nhờ vào công nghệ. Ví dụ, việc sử dụng mạng di động để quảng bá và lan tỏa thông tin cho phép du khách tìm hiểu về các điểm tham quan mọi lúc mọi nơi trên thiết bị di động thông minh, cũng như xem các video quảng bá đặc sắc trên truyền hình tất cả đều nhờ vào sự hỗ trợ của công nghệ IoT. Đồng thời, du lịch thông minh dựa trên công nghệ Internet vạn vật (IoT) đã giúp công tác quản lý các điểm tham quan du lịch trở nên thông minh hơn.

Việc tập trung vào trải nghiệm cá nhân của du khách, du lịch thông minh nỗ lực tích hợp các dịch vụ chất lượng cao ở cấp độ ngành và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của du khách (Gretzel và cộng sự, 2015). Các nhà quản lý khu du lịch có thể ứng dụng công nghệ IoT để xây dựng một hệ thống toàn diện. Du lịch thông minh đề cập đến việc cung cấp các dịch vụ du lịch thông minh (STS) cho du khách thông qua các thiết bị di động có kết nối Internet, kết hợp với sự phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông (ICT), cũng như khả năng tiếp cận kịp thời thông tin du lịch và sự thuận tiện trong việc sử dụng các phương thức di chuyển đa dạng.

2.3. Mối quan hệ giữa IoT và phát triển du lịch

Trải nghiệm du lịch thông minh đặc biệt nhấn mạnh vào trải nghiệm được hỗ trợ bởi công nghệ, trong đó các nhà cung cấp dịch vụ cần cá nhân hóa dịch vụ bằng cách tích hợp dữ liệu nhận biết ngữ cảnh thu thập từ quá trình giám sát theo thời gian thực (Neuhofer và cộng sự, 2015).

Theo đó, công nghệ đóng vai trò là công cụ hiệu quả để kiến ​​tạo và củng cố trải nghiệm du lịch thông qua việc cung cấp các dịch vụ như thu thập thông tin, kết nối mọi lúc mọi nơi và đồng bộ hóa dữ liệu theo thời gian thực, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự tương tác với môi trường xung quanh. Du khách thông minh sử dụng các công nghệ, ví dụ như thiết bị di động chủ động quản lý trải nghiệm của mình một cách tích cực và đầy hứng khởi, quá trình này bao gồm cả việc tiếp nhận thông tin cập nhật lẫn việc đóng góp nội dung thông qua các hoạt động như đăng tải hình ảnh (Neuhofer và cộng sự, 2015).

Hệ sinh thái doanh nghiệp thông minh ứng dụng IoT với quyền truy cập vào mạng truyền thông để cung cấp các dịch vụ thông minh. Hệ thống này bao gồm một mạng lưới liên kết với nhau các bên liên quan tương tác linh hoạt với nhau theo điểm đến của hành trình. Sự tiến bộ trong công nghệ đã số hóa cốt lõi quá trình kinh doanh nhằm giúp đỡ khu vực công và khu vực tư nhân cạnh tranh và cộng tác trên các nguồn lực sẵn có, đồng sáng tạo và cùng nhau thích ứng với những gián đoạn bên ngoài (Buzeta và cộng sự, 2020). Trong du lịch, hệ sinh thái kinh doanh thông minh tạo ra giá trị thông qua quá trình đồng sáng tạo bằng cách áp dụng thông minh các công cụ du lịch, chẳng hạn như nền tảng, thiết bị và phương tiện truyền thông xã hội trực tuyến. Trí tuệ nhân tạo hoạt động như một công nghệ đột phá mà các nhà cung cấp dịch vụ không thể bỏ qua. Do đó, hệ sinh thái du lịch thông minh cần kết nối với các ứng dụng thông minh về du lịch, công nghệ và điểm đến (Gretzel và cộng sự, 2015). Bằng cách này, trải nghiệm du lịch được tùy chỉnh dịch vụ có thể được cung cấp thông qua luồng thông tin khắp nơi. Đồng sáng tạo giá trị cũng có thể thực hiện được khi trực tiếp sự tương tác xảy ra giữa nhà cung cấp dịch vụ và khách du lịch.

3. Phương pháp nghiên cứu

Bài viết này sử dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp tổng quan tài liệu, phương pháp này được lựa chọn vì mục tiêu của nghiên cứu là tổng hợp, phân tích và đánh giá các công trình nghiên cứu trước đây về ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong du lịch thông minh, từ đó xác định các khoảng trống nghiên cứu và đề xuất hướng phát triển cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Dữ liệu được tìm kiếm trên 4 cơ sở dữ liệu học thuật uy tín, bao gồm: Google Scholar, Scopus, ScienceDirect và Web of Science thông qua để khám phá về tác động nội dung liên quan đến IoT và du lịch thông minh thu hẹp khoảng cách giữa các nghiên cứu liên quan về mục tiêu phát triển du lịch tại địa phương. Mục tiêu là phân tích và hiểu các khía cạnh của về nội dung du lịch thông minh, các lý thuyết liên quan chưa được khám phá trong việc ứng dụng IoT. Do đó, các phương tổng quan tài liệu sẽ cho phép tác giả tiếp cận gần hơn và đánh giá cao những trải nghiệm của du khách. Cuối cùng, nghiên cứu này tập trung lấp đầy khoảng trống nghiên cứu về tác động của ứng dụng IoT có sức ảnh hưởng, cụ thể là tác động đến với hành vi của người tiêu dùng lựa chọn điểm đến du lịch.

4. Thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho rằng, xét về hiện trạng ứng dụng IoT tại các điểm đến Đồng bằng sông Cửu Long còn phân tán, chỉ tập trung ở các cơ sở lưu trú cao cấp. Phát hiện này đồng nhất với kết luận của Verma và Shukla (2019) về giai đoạn sơ khai của ứng dụng IoT trong du lịch. Thứ hai, rào cản chính là hạ tầng kết nối và chi phí đầu tư điều mà Buhalis và Amaranggana (2015) chưa đề cập trong bối cảnh các nước đang phát triển. Thứ ba, du khách sẵn sàng chi trả cao hơn cho trải nghiệm có hỗ trợ IoT, mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp SME. Về mặt lý thuyết, nghiên cứu này mở rộng khung lý thuyết du lịch thông minh của Gretzel và cộng sự (2015) bằng cách bổ sung yếu tố đặc thù vùng ĐBSCL. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu đề xuất lộ trình ứng dụng IoT theo từng giai đoạn cho doanh nghiệp du lịch nhỏ và vừa. Mặc dù bài viết đã có sự phân tích và đóng góp nhất định vào giá trị nghiên cứu nhưng vẫn không tránh khỏi những hạn chế. Do vậy, kết quả chưa mang tính bao quát vùng. Từ những hạn chế trên của nghiên cứu trên, tác giả có những đề xuất cho hướng nghiên cứu tiếp theo, mở rộng phạm vi nghiên cứu sang những điểm đến cụ thể.

5. Kết luận

Nghiên cứu này cho thấy du lịch thông minh ứng dụng công nghệ IoT được đề cập trong bài viết này là một lĩnh vực mới nổi, được hình thành từ quá trình nâng cấp công nghiệp và phát triển công nghệ hiện nay, đồng thời cũng là bước nâng cấp của du lịch truyền thống, góp phần đảm bảo sự phát triển lành mạnh và bền vững của ngành du lịch. Hiện nay, sự phát triển nhanh chóng của du lịch thông minh đã mang lại lợi ích kinh tế to lớn và cung cấp các dịch vụ thuận tiện hơn cho du khách, nhờ đó mô hình này được đánh giá cao và đón nhận rộng rãi. Tuy nhiên, song hành với tốc độ phát triển nhanh chóng đó là sự xuất hiện của một số vấn đề, dẫn đến tình trạng phát triển thiếu cân đối. Do đó, để định hướng cho sự phát triển của du lịch thông minh trong tương lai, việc ứng dụng công nghệ Internet vạn vật (IoT) là cần thiết, nhằm điều phối và thúc đẩy sự phát triển cân bằng hơn.

Với sự hỗ trợ về nguồn vốn và chính sách, du lịch thông minh đang phát triển mạnh mẽ; trong tương lai, mô hình này sẽ ngày càng hoàn thiện và bền vững hơn, đạt được sự cân bằng hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Bài viết này chưa thể phân tích một cách toàn diện về thực trạng phát triển hiện tại của du lịch thông minh. Hy vọng rằng các nghiên cứu trong tương lai sẽ mang lại những phân tích sâu sắc và toàn diện hơn, qua đó thúc đẩy sự phát triển lành mạnh và ổn định của ngành du lịch thông minh.

Tài liệu tham khảo:

Atzori, L., Iera, A., & Morabito, G. (2010). The internet of things: A survey. Computer networks, 54(15), 2787-2805

Buhalis D, Amaranggana A (2015) Smart tourism destinations enhancing tourism experience through personalization of services. In: Tussyadiah I, Inversini A (eds) Information and communication technologies in tourism 2015. Springer, Cham, pp. 377-389

Buzeta, C., De Pelsmacker, P., & Dens, N. (2020). Motivations to use different social media types and their impact on consumers’ online brand-related activities (COBRAs). Journal of interactive marketing, 52(1), 79-98.

Choe, Y., Fesenmaier, D. R., & Vogt, C. (2017). Twenty-five years past Vogt: assessing the changing information needs of American travellers. In Information and Communication Technologies in Tourism 2017: Proceedings of the International Conference in Rome, Italy, January 24-26, 2017 (pp. 489-502). Cham: Springer International Publishing.

Cimbaljević, M., Stankov, U., & Pavluković, V. (2019). Going beyond the traditional destination competitiveness-reflections on a smart destination in the current research. Current Issues in Tourism, 22(20), 2472-2477.

Gretzel U, Werthner H, Koo C, Lamsfus C (2015) Conceptual foundations for understanding smart tourism ecosystems. Comput Hum Behav 50:558-563

Hjalager, A. M., & Richards, G. (Eds.). (2002). Tourism and gastronomy (Vol. 11). London: Routledge.

Neuhofer, B., Buhalis, D., & Ladkin, A. (2015). Smart technologies for personalized experiences: A case study in the hospitality domain. Electronic Markets, 25(3), 243-254.

Noone, B.M., McGuire, K.A. and Rohlfs, K.V. (2011), “Social media meets hotel revenue management: opportunities, issues and unanswered questions”, Journal of Revenue and Pricing Management, Vol. 10 No. 4, pp. 293-305.

Verma, M. K., & Shukla, R. (2019). Mapping the Research Trends on Information Literacy of Selected Countries during 2008 2017 a scientometric analysis. DESIDOC Journal of Library & Information Technology, 39(3), 125-130.

Xiao G, Cheng Q, Zhang C. (2019). Detecting travel modes using rule-based clas sification system and Gaussian process classifier IEEE Access 7:116741-116752.

Developing smart tourism using Internet of Things (IoT) applications

Nguyen Tran Ngoc Linh

Van Hien University

Abstract:

In an era of rapid advances in information and communication technology, travelers increasingly rely on Internet of Things (IoT)-based smart tourism services to make travel more convenient. However, current IoT-based solutions still face certain limitations. This study highlights the importance of IoT in improving the design of smart tourism service systems and developing platforms for these services. Although smart tourism has attracted considerable research attention, the existing literature remains fragmented. The study therefore examines how IoT implementation may influence tourism development and help attract more visitors to the Mekong Delta.

Keywords: IoT, business model innovation, smart tourism.

[Tạp chí Công Thương - Các kết quả nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ, số 25 năm 2026]