Quản lý tài chính tại Tập đoàn Hòa Phát: thực trạng và giải pháp

Tóm tắt:

Bài viết tập trung nghiên cứu và đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Hòa Phát, bao gồm công tác lập kế hoạch tài chính, công tác tổ chức thực hiện kế hoạch tài chính  và công tác kiểm tra, giám sát tài chính. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại Tập đoàn Hòa Phát, góp phần khắc phục khó khăn và giúp Tập đoàn phát triển bền vững.

Từ khóa: quản lý tài chính doanh nghiệp, Tập đoàn Hòa Phát.

1. Đặt vấn đề

Với mục tiêu giữ vững vị thế là nhà sản xuất thép số 1 Việt Nam, Tập đoàn Hòa Phát đã chú trọng hơn đến công tác quản lý tài chính doanh nghiệp (DN). Thời gian qua, Tập đoàn cũng đã thu được những kết quả đáng kể trong hoạt động sản xuất - kinh doanh (SXKD) của mình, song trong bối cảnh hiện nay, việc hoàn thiện công tác quản lý tài chính phù hợp với sự biến động của thị trường là một thách thức rất lớn. Việc này đòi hỏi các khâu quản lý tài chính của Tập đoàn phải phối hợp đồng bộ thành một hệ thống quản lý linh hoạt, phù hợp với đặc thù của Việt Nam hiện nay.

2. Thực trạng quản lý tài chính tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Hòa Phát

Trong những năm qua, công tác quản lý tài chính tại Tập đoàn Hòa Phát đã có những kết quả tương đối khả quan, phản ánh sự quan tâm ngày càng cao của ban lãnh đạo Tập đoàn cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban của nhóm công ty thành viên.

2.1. Về công tác quản lý lập kế hoạch tài chính

Từ việc nghiên cứu môi trường kinh doanh, phân tích tình hình tài chính DN và dự báo ảnh hưởng của biến động kinh tế - xã hội đến hoạt động SXKD, Ban Quản trị Tập đoàn đưa ra mục tiêu phát triển DN để xây dựng kế hoạch quản lý tài chính. Kế hoạch tài chính cùng với kế hoạch SXKD năm sau được lập vào cuối năm trước làm cơ sở triển khai.

Năm 2024, thị trường thép tiếp tục diễn ra trong bối cảnh dự báo kinh tế thế giới tăng trưởng yếu, nhưng theo dự báo của Hiệp hội Thép Thế giới (WSA), nhu cầu thép toàn cầu dự kiến tăng 1,9% đạt 1.849,1 triệu tấn. Trong đó nhu cầu tiêu thụ thép của khu vực ASEAN tăng trưởng 5,2%, khu vực Châu Âu tăng trưởng 5,7%. Theo đánh giá của Hiệp hội Thép Việt Nam, lượng tiêu thụ thép năm 2024 được dự báo sẽ tăng trưởng 7% so với năm 2023. Ngành Thép Việt Nam tiếp nối xu hướng sản xuất và sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường trong chiến lược phát triển bền vững toàn cầu, đặc biệt với cam kết của Chính phủ Việt Nam tại COP26 về phát thải ròng carbon bằng 0 vào năm 2050.

Từ phân tích và dự báo trên, Tập đoàn Hòa Phát dự báo sản lượng và chất lượng thép đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ thép nội địa và xuất khẩu đến nhiều quốc gia, từ đó dẫn đến cơ hội ngành Thép sẽ tăng trưởng vào năm 2024-2025. Kết hợp phân tích tình hình tài chính và định hướng phát triển của Tập đoàn trong giai đoạn 2021-2025, Ban lãnh đạo Tập đoàn đã thống nhất về hai mục tiêu chính trong năm 2024 như sau: doanh thu thuần (DTT) năm 2024 đạt mức 132.038 tỷ đồng; lợi nhuận sau thuế (LNST) năm 2024 đạt mức 9.248 tỷ đồng.

Ban lãnh đạo Tập đoàn sau khi đánh giá và lựa chọn phương án tài chính tối ưu, đã cụ thể hóa thành các văn bản hành chính, tiến hành lên kế hoạch tài chính để làm căn cứ thực hiện cho năm sau. Kế hoạch tài chính được lập trên cơ sở doanh thu, chi phí của năm và tỷ lệ tăng trưởng mục tiêu dựa trên dự toán về tình hình biến động kinh tế. Nhiệm vụ này Tập đoàn giao cho Phòng Tài chính kế toán đảm nhiệm.

2.2. Về công tác tổ chức thực hiện kế hoạch tài chính

Việc triển khai kế hoạch tài chính hàng năm được Tập đoàn Hòa Phát thực hiện rất sát sao và thu được kết quả khả quan. Trong giai đoạn 2022-2024, Tập đoàn Hòa Phát đã có những hoạt động đầu tư cơ sở vật chất đáp ứng tốt nhu cầu SXKD. Tổng tài sản có xu hướng tăng, cụ thể cuối năm 2023 đạt 187.783 tỷ đồng, tăng 17.447 tỷ đồng (10%) so với cuối năm 2022; tổng tài sản cuối năm 2024 đạt 224.490 tỷ đồng, tăng 36.707 tỷ đồng (19,5%) so với cuối năm 2023. Về cơ cấu tỷ trọng tài sản, tài sản dài hạn chiếm tỷ trọng lớn hơn trong tổng tài sản và đang có xu hướng tăng dần qua từng năm, cụ thể lần lượt trong giai đoạn 2022-2024 là 53%; 56%; 61,2%. Điều này cho thấy, khả năng thanh khoản về tài sản của Tập đoàn khá cao, dòng tiền khá mạnh để chi tiêu cho các kế hoạch trong thời gian dài hạn. Vòng quay tài sản dài hạn, tài sản ngắn hạn đều ở mức lớn hơn 1, thể hiện hiệu suất sử dụng tài sản cao.

Tỷ trọng vốn chủ sở hữu (VCSH) luôn cao hơn nợ phải trả (NPT) nhưng có xu hướng giảm dần. Trong giai đoạn 2022-2024 VCSH lần lượt chiếm tỷ trọng là 56%, 54,8%, 51,1% và NPT lần lượt là 44%, 45,2%, 48,9%. Như vậy, Tập đoàn Hòa Phát đang tăng cường sức mạnh của đòn bẩy tài chính nhằm gia tăng lợi nhuận. Hiệu suất sử dụng VCSH và NPT đều ở mức lớn hơn 1 cho thấy hiệu suất sử dụng nguồn vốn của Tập đoàn khá ổn. Tuy nhiên, các chỉ tiêu về hiệu suất sử dụng vốn lại có dấu hiệu giảm trong những năm gần đây, do tổng nguồn vốn tăng mạnh nhưng doanh thu thuần lại tăng chưa đồng đều, vì vậy cần có giải pháp đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm hơn nữa.

Kết quả thực hiện công tác quản lý doanh thu chi phí năm 2024 khá khả quan với chỉ tiêu DTT năm 2024 vượt 5,2% so với kế hoạch đề ra và LNST đạt mức tăng thực tế là 36% so với kế hoạch. Như vậy, với kết quả đạt được tại năm 2024 cho thấy Tập đoàn không những đã hoàn thành chỉ tiêu đề ra, mà còn vượt mức mong đợi. Tuy nhiên, xét cả trong giai đoạn 2022-2024, kết quả SXKD của Tập đoàn có sự biến động mạnh, DTT và LNST năm 2023 đều giảm so với năm 2022 với mức giảm lần lượt là 15,9% và 19,5%. Điều này là do sự sụt giảm của nhu cầu thị trường thép trong nước và quốc tế, dẫn đến giá thép giảm sâu. Bên cạnh đó, tỷ lệ các khoản chi phí trên doanh thu lại gia tăng, cho thấy hiệu quả quản lý doanh thu chi phí chưa tốt. Đến năm 2024, Tập đoàn đã có sự hồi phục về doanh thu và tăng mạnh về LNST (tăng 5.220 tỷ đồng tương ứng 76,8% so với năm 2023) nhưng tỷ lệ chi phí quản lý DN trên doanh thu năm 2024 vẫn tăng 0,39% so với năm 2022 cho thấy Tập đoàn vẫn cần phải có biện pháp quản lý chi phí tối ưu hơn trong thời gian tới.   

Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời ROE, ROA, ROS của Tập đoàn trong giai đoạn 2022-2024 đều đang ở mức lớn hơn 5% cho thấy Tập đoàn có tình hình kinh doanh khá tốt. Các hệ số thanh toán tổng quát, hệ số thanh toán hiện hành đều ở mức trên 1, hệ số thanh toán nhanh luôn ở mức 0,5-1 và hệ số thanh toán lãi vay luôn ở mức lớn hơn 2 cho thấy khả năng thanh khoản được Tập đoàn duy trì ổn định trong các năm gần đây. Tỷ suất sinh lời từ chi phí bán hàng, tổng chi phí đều có sự tăng trưởng qua các năm, điều này thể hiện Tập đoàn đã sử dụng chi phí để sinh lời tương đối hiệu quả. Như vậy, công tác quản lý dòng tiền của Tập đoàn khá tốt.

2.3. Về công tác kiểm tra giám sát việc thực hiện kế hoạch tài chính

Công tác kiểm tra, giám sát thực hiện kế hoạch tài chính đã phần nào được chú trọng. Tập đoàn Hòa Phát đã có tổ chức kiểm tra việc thực hiện các quy định về công tác tài chính, kịp thời phát hiện sai sót, sai phạm xảy ra và khắc phục xử lý kịp thời theo đúng quy định của pháp luật; thường xuyên tổ chức các hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm toán nội bộ; thực hiện tốt nguyên tắc, chế độ, chính sách kiểm tra, kiểm toán của Tập đoàn. Cụ thể, tiến độ kiểm tra giám sát trong các năm tăng đều từ 1 lần năm 2022 lên 2 lần năm 2023 và 3 lần vào năm 2024. Kiểm tra tiến độ huy động vốn tăng từ 3 lần năm 2022 lên 4 lần năm 2023 và 5 lần vào 2024. Kiểm tra tiến độ thu hồi nợ giữ vững ở mức 3 lần. Bên cạnh đó là số lần sai sót trong kỳ đã có sự giảm chỉ còn 1 lần sai sót khâu huy động vốn vào năm 2024 và  tỷ lệ sửa sai của Tập đoàn luôn đạt mức 100% ngay lập tức và nhanh chóng. Điều này cho thấy, Tập đoàn đang dần tăng cường công tác kiểm tra, tiến trình có sự chặt chẽ và ít sai sót hơn và luôn đảm bảo sửa chữa kịp thời những sai sót trong các khâu của Tập đoàn.

Nhận diện một số hạn chế

Công tác lập kế hoạch tài chính hiện nay của Tập đoàn được lập trên cơ sở kế hoạch SXKD cả năm và chưa được lập cụ thể chi tiết cho từng tháng trong năm.

Công tác quản lý doanh thu có cải thiện nhưng chưa thực sự tốt, việc quản lý chi phí của Tập đoàn Hòa Phát cũng còn hiện tượng lãng phí, chưa hiệu quả. Giá vốn hàng bán tăng lên quá cao so với năm trước làm cho lợi nhuận chưa được tối ưu. Hơn nữa, chi phí quản lý DN cũng như chi phí bán hàng cũng có chiều hướng tăng làm cho lợi nhuận kém đi. Bên cạnh đó là việc hàng tồn kho tăng, nhưng vòng quay tổng tài sản lại giảm cho thấy tình trạng ứ đọng hàng tồn kho.

Việc quản lý và điều hành công ty cổ phần tập đoàn rất phức tạp do số lượng cổ đông rất lớn, nhiều cổ đông có thể không quen biết nhau và có thể có sự phân hóa thành các nhóm cổ đông trong công ty đối kháng nhau về lợi ích. Kỹ năng quản trị DN của bộ máy quản lý chưa thực sự tốt khi tốc độ tăng tưởng phát triển của Tập đoàn ngày càng cao.

3. Một số giải pháp đề xuất

Ban lãnh đạo Tập đoàn cần thiết lập các mục tiêu tăng trưởng và xây dựng kế hoạch cụ thể theo từng tháng, từng quý một cách chi tiết và chính xác.

Chú trọng phát triển ý tưởng sáng tạo, bí quyết kinh doanh. Tập đoàn cần tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ hiện đại như thương mại điện tử, trí tuệ nhân tạo, cơ sở dữ liệu lớn, chuyển đổi số, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 để xây dựng chiến lược trên cơ sở hướng tới quản trị có vận dụng công nghệ trong phân tích và kiểm soát dữ liệu, quản trị theo quy trình và các hoạt động vận hành.

Xây dựng kế hoạch doanh thu bài bản dựa trên dữ liệu thực tiễn và phối hợp giữa các phòng ban; hoàn thiện chính sách giá, tối ưu hóa kênh phân phối và điều chỉnh danh mục sản phẩm dựa trên phân tích hiệu quả kinh doanh nhằm gia tăng doanh thu bền vững.

Chủ động lựa chọn hình thức tổ chức SXKD, giảm thiểu chi phí quản lý DN và chi phí bán hàng cũng như là kiểm soát chi phí đầu ra đầu vào đi kèm với chất lượng hàng hóa. Nâng cao năng lực tham gia đấu thầu, chú trọng những dự án trọng điểm phù hợp với năng lực, kinh nghiệm, phân tích giá thầu một cách khoa học, hợp lý đảm bảo nguyên tắc cạnh tranh và có lợi nhuận. Tập trung đôn đốc các đơn vị phòng ban làm hồ sơ thanh toán, quyết toán và thu hồi công nợ kịp thời, chuẩn chỉ đúng quy định để tiết kiệm chi phí tài chính.

Xây dựng các chính sách tín dụng thương mại phù hợp cho từng đối tượng khách hàng và xử lý hàng tồn kho chậm luân chuyển, lỗi thời bằng các chương trình khuyến mại, giảm giá. Sắp xếp hệ thống kho hàng hợp lý, vừa tiện cho SXKD vừa đảm bảo an toàn vật tư hàng hóa.

Để nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý tài chính cần xây dựng tiêu chuẩn cán bộ, tiêu chuẩn nghiệp vụ đối với đội ngũ cán bộ quản lý tài chính, từ đó làm căn cứ để tuyển dụng cán bộ mới; tạo điều kiện cho các nhân lực trẻ để phát huy sức trẻ, tận dụng khả năng học hỏi, ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý; thường xuyên cử cán bộ làm công tác tài chính tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, chính sách mới về quản lý tài chính và kỹ năng mềm, giúp cập nhật kiến thức, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Josette Peyard (1994), Quản lý tài chính doanh nghiệp, NXB Thống kê, Hà Nội.

2. Phùng Đức Trưởng (2022), Luận văn thạc sỹ “Quản lý tài chính tại Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư mỏ và công nghiệp - Vinacomin”, Trường Đại học Ngoại thương.

3. Tập đoàn Hòa Phát (2022, 2023, 2024), Báo cáo tài chính 2022-2024.

Financial management at Hoa Phat Group: Current situation and solutions

PHAM THI DIEU PHUC

Faculty of Finance - Banking and Insurance, University of Economics - Technology for Industries

Abstract:

This study examines and evaluates the current state of financial management at Hoa Phat Group Joint Stock Company, with particular attention to financial planning, the implementation of financial plans, and financial inspection and supervision. Through this analysis, the study assesses the effectiveness of existing financial management practices and identifies key areas for improvement. The findings provide a basis for enhancing financial management performance, contributing to the Hoa Phat Group’s ability to address operational challenges and pursue sustainable development.

Keywords: corporate financial management, Hoa Phat Group.

[Tạp chí Công Thương - Các kết quả nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ, Số 2 năm 2026]