Ngày 1/7/2011, Luật An toàn thực phẩm có hiệu lực, theo đó quy định trách nhiệm quản lý của Bộ Công Thương trong việc quản lý xuyên suốt 06 nhóm ngành hàng thực phẩm từ khâu sản xuất đến khâu lưu thông. Lực lượng Quản lý thị trường có chức năng chính là kiểm tra, kiểm soát, xử lý hành chính đối với các mặt hàng lưu thông trên thị trường, trong đó có mặt hàng thực phẩm. Do đó, với gần 6.000 cán bộ, công chức được tổ chức thống nhất từ trung ương đến địa phương, hoạt động chuyên trách trên phạm vi cả nước, lực lượng Quản lý thị trường đã và đang trở thành lực lượng chủ chốt trong công tác kiểm tra, kiểm soát, đấu tranh chống các hành vi, vi phạm pháp luật đối với hàng hóa lương thực, thực phẩm trên thị trường nội địa, góp phần bảo vệ và thúc đẩy sản xuất phát triển, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Lực lượng Quản lý thị trường tại các địa phương luôn chủ động, phối hợp tham gia tích cực trong công tác phòng chống dịch cúm gia cầm, dịch lở mồm long móng ở gia súc, đặc biệt là việc ngăn chặn hiệu quả gia cầm, gia súc nhập lậu qua biên giới, kiểm tra, thu giữ nhiều vụ vận chuyển và kinh doanh gia cầm nhập lậu qua các tỉnh biên giới với số lượng lớn. Trong năm 2011, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 117.381 vụ, xử lý 62.018 vụ vi phạm, trong đó có 6.864 vụ hàng giả, hàng kém chất lượng không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Riêng trong công tác phòng chống dịch cúm gia cầm, dịch lở mồm long móng năm 2011, lực lượng Quản lý thị trường các địa phương đã tham gia 450.137 ngày công; xử lý 22.308 vụ vi phạm, xử phạt 1,859 tỷ đồng; tịch thu và tiêu hủy 1.958.390 con gia cầm, 399.878 kg thịt và phụ phẩm gia cầm, 7.284.780 quả trứng gia cầm, 18.459 gia súc. Hoạt động của lực lượng Quản lý thị trường đã góp phần tích cực vào việc ngăn chặn gia súc, gia cầm và sản phẩm gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch, nhiễm bệnh, không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, ngăn chặn dịch lây lan, được các Bộ, ngành, các địa phương đánh giá cao. Trong các đợt cao điểm như Tháng hành động vì chất lượng ATVSTP, tháng Trung Thu, tết Nguyên đán, thực hiện chỉ đạo của Cục Quản lý thị trường, Chi cục Quản lý thị trường các tỉnh, thành phố khẩn trương huy động lực lượng phối hợp các ban ngành chức năng tại địa phương kiểm tra ATVSTP tại các cơ sở kinh doanh thực phẩm, nước uống, nước đá, hải sản, mắm tôm, bếp ăn tập thể, đồng thời tuyên truyền, nhắc nhở các cơ sở sản xuất kinh doanh không kinh doanh các loại thực phẩm có nguy cơ nhiễm bệnh cao, như: mắm tôm, gỏi, thức ăn chưa chín, rau sống. Trong 6 tháng cuối năm 2011, một số vụ vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm khá nghiêm trọng đã bị phát hiện, xử lý điển hình, như: Đội Kiểm tra liên ngành số 2 (TP. Hồ Chí Minh) sau khi kiểm tra, phát hiện xe tải vận chuyển 360 thùng chân gà không giấy chứng nhận kiểm dịch, Đội đã chuyển giao cho Trạm thú y huyện Bình Chánh tiêu hủy; Đội Quản lý thị trường số 15 (Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội) phối hợp các cơ quan chức năng kiểm tra kho hàng trứng gia cầm của cửa hàng ông Nguyễn Doãn Hải (SN 1975), địa chỉ tại số 18 đường Lĩnh Nam (phường Mai Động, quận Hoàng Mai, Hà Nội), phát hiện 8.000 quả trứng vịt muối Bắc Thảo, 11.000 quả trứng gà thường, chủ hàng đã không trình được hóa đơn chứng từ, giấy kiểm dịch, trong đó rất nhiều quả đã chuyển sang màu đen, có mùi hôi thối, nhiều khả năng số trứng muối này sẽ được chủ hàng đem nhập cho những cơ sở sản xuất bánh kẹo, để làm nhân bánh Trung thu bán ra thị trường. Trước đó, lực lượng chức năng tại TP. Hà Nội đã phát hiện và bắt giữ một ô tô chở 2 tấn nhân bánh trung thu và 50.000 lòng đỏ trứng gia cầm muối nhập lậu từ Trung Quốc, trị giá gần 300 triệu đồng… 

Tuy nhiên, theo Cục Quản lý thị trường, thực tế hiện nay, tình trạng kiểm soát ATVSTP còn nhiều bất cập, nhiều vụ việc rất khó xử lý. Chẳng hạn: Các cơ sở thực hiện ghi nhãn không đúng với tên sản phẩm trên hồ sơ công bố tiêu chuẩn sản phẩm. Song, các nhãn sản phẩm này đã được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, công bố tiêu chuẩn sản phẩm thực phẩm và xác nhận cho phép sử dụng. Vì vậy, mặc dù bị phát hiện vi phạm nhưng cơ quan chức năng không thể xử lý được. Bên cạnh đó, việc chấp hành các quy định, điều kiện về ATVSTP tại các cơ sở thực phẩm chưa cao. Các nội dung vi phạm chủ yếu là điều kiện về con người không đạt (không khám sức khỏe và không tập huấn kiến thức ATVSTP cho nhân viên); một số cơ sở sản xuất, chế biến chưa kiểm tra định kỳ nguồn nước và sản phẩm theo quy định, nguyên liệu, phụ gia chế biến thực phẩm không rõ xuất xứ nguồn gốc… Nổi bật nhất là vấn đề chấp hành các quyết định của đoàn kiểm tra vẫn chưa nghiêm. Nhiều cơ sở sản xuất và kinh doanh thực phẩm không khắc phục các lỗi về ATVSTP do các đoàn kiểm tra phát hiện. Việc lấy mẫu tại các cơ sở của các đoàn thanh tra, kiểm tra còn hạn chế, thấp hơn so với thực tế. Nhiều cơ sở được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP, nhưng trong quá trình sản xuất, không duy trì, đảm bảo điều kiện như khi thẩm định. Một bất cập nữa là, hiện nay, nhận thức về ATVSTP của người tiêu dùng chưa cao, nhất là ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vẫn còn nhiều tập quán ăn uống theo kiểu truyền thống, dễ gây ngộ độc thực phẩm và các bệnh lây truyền. Việc kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, chưa qua kiểm dịch vẫn còn nhiều, nhất là đối với thực phẩm tươi sống. Đó là mối nguy hiểm tiềm ẩn đe dọa sức khỏe và tính mạng người tiêu dùng. 

Năm 2012, để quản lý tốt vấn đề ATVSTP (đặc biệt là 6 nhóm ngành hàng do Bộ Công Thương quản lý), Cục Quản lý thị trường cho rằng, có 2 vấn đề cần được đặt ra. Thứ nhất, trong công tác quản lý, Chính phủ sớm ban hành Nghi định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm và Nghị định hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm. Chính phủ, các bộ, ngành liên quan cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật, biên chế và kinh phí phục vụ công tác quản lý, kiểm tra VSATTP tại các địa phương, cho phép sử dụng một phần hoặc toàn bộ tiền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP để đầu tư trang thiết bị, giám sát, thanh tra, hậu kiểm công tác này. Đối với Bộ Công Thương, triển khai tiếp nhận và có thông tư hướng dẫn các Sở Công Thương tiếp nhận hồ sơ công bố tiêu chuẩn sản phẩm với các nhóm hàng thuộc trách nhiệm quản lý theo Luật An toàn thực phẩm. Đồng thời ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn đối với các nhóm hàng thuộc trách nhiệm quản lý, để các lực lượng chức năng căn cứ thực hiện việc thanh tra, kiểm tra và xử lý. Bên cạnh đó, Bộ cần sớm ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật An toàn thực phẩm; liên kết các lớp đào tạo thanh tra chuyên ngành VSATTP cho một số đơn vị chức năng và cán bộ chi cục Quản lý thị trường địa phương; xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra sâu đối với 6 nhóm ngành hàng do Bộ quản lý; tổ chức chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường địa phương tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, đảm bảo chất lượng VSATTP đối với thực phẩm lưu thông trên thị trường, nhất là vào những đợt cao điểm; triển khai thực hiện tốt Chương trình mục tiêu quốc gia ATVSTP năm 2012. 

Thứ hai, Chính phủ cần quy định việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức về VSATTP là nhiệm vụ chính trị và coi đây là nhiệm vụ trọng yếu song hành trong công tác kiểm tra, kiểm soát của lực lượng chức năng. Thời gian tới, các lực lượng chức năng phải có sự phối hợp chặt chẽ và quyết liệt, kiểm soát chặt từ biên giới đến thị trường nội địa và từng cơ sở sản xuất, để thực phẩm “bẩn” không còn “đất sống”. Để làm được việc này, vai trò của người tiêu dùng rất quan trọng. Không thể bắt người tiêu dùng ai cũng “thông thái” nhưng mọi người phải có kiến thức cơ bản trước sự lựa chọn, tránh không mua phải những sản phẩm “bẩn”.