Tình trạng buôn lậu hàng giả, hàng nhái 6 tháng đầu năm
6 tháng đầu năm 2011, tình hình buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại gia tăng và có nhiều diễn biến phức tạp, nhất là trên các tuyến biên giới trọng điểm. Một lượng lớn hàng hóa giá rẻ của Trung Quốc và nhiều nước trên thế giới đang tìm mọi cách thẩm lậu qua các ngả đường vào Việt Nam. Số liệu của Ban chỉ đạo (BCĐ) 127 TW cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2011, lực lượng Quản lý thị trường cả nước đã kiểm tra 79.692 vụ, xử lý 43.694 vụ vi phạm. Cụ thể, 7.365 vụ buôn lậu, 5.699 vụ sản xuất, buôn bán hàng giả, 6.307 vụ vi phạm trong lĩnh vực giá, 24.323 vụ vi phạm khác; với tổng số thu trên 140,6 tỷ đồng, trong đó phạt hành chính trên 60 tỷ đồng, phạt và truy thu thuế gần 1,5 tỷ đồng, trị giá hàng vi phạm gần 79,13 tỷ đồng.Còn theo báo cáo của Bộ Tài chính, ngành Hải quan đã tăng cường công tác chống thất thu qua giá, chống buôn lậu và kiểm tra sau thông quan. Qua đó, đã phát hiện và xử lý hàng ngàn vụ vi phạm. Đáng lưu ý, ngành Thuế đã tổ chức thanh tra, kiểm tra các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) có dấu hiệu chuyển giá hoặc khai lỗ 3 năm liên tục trong giai đoạn 2008-2010. Cũng trong 6 tháng đầu năm, đã tiến hành thanh tra và kết luận xử lý ở 107 doanh nghiệp FDI, kiến nghị giảm lỗ, giảm khấu trừ thuế giá trị gia tăng tổng cộng 2.230 tỷ đồng. Theo Bộ Tài chính, trong kế hoạch năm 2011, ngành Thuế sẽ thực hiện thanh tra tối thiểu 3% và kiểm tra tối thiểu 20% tổng số doanh nghiệp đang quản lý thuế. 5 tháng đầu năm, ngành Thuế đã tổ chức thanh tra, kiểm tra 7.262 doanh nghiệp trong nước, qua đó truy thu 1.733 tỷ đồng tiền thuế 

Tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại cũng không kém phần trầm trọng với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Tại tuyến biên giới phía Bắc, điều đáng lo ngại là lợi dụng chính sách ưu đãi cho dân cư vùng biên, các đầu nậu đã vận chuyển hàng hoá trốn thuế qua biên giới. Hàng hoá chủ yếu thuộc nhóm hàng hoá có thuế suất cao, như: Hàng điện tử, điện lạnh, hàng gia dụng... Đặc biệt, trong những tháng đầu năm 2011, nổi lên tình trạng lợi dụng chính sách tạm nhập - tái xuất, chuyển khẩu qua biên giới để kinh doanh, vận chuyển trái phép hàng thuỷ sản, sản phẩm gia súc, gia cầm, thuốc lá ngoại... Không chỉ có vậy, việc Trung Quốc điều chỉnh chính sách mậu dịch biên giới, áp dụng chính sách tài chính để hỗ trợ phát triển mậu dịch biên giới, như: Nâng mức miễn thuế nhập khẩu đối với trao đổi hàng hoá của cư dân biên giới từ 3.000 NDT/người/ngày lên mức 8.000 NDT/người/ngày; Thành lập văn phòng đại diện tại biên giới để nhanh chóng đưa hàng hoá sang Việt Nam; Xây dựng đại lý bán hàng trả chậm... cũng là các tác nhân khiến nạn buôn lậu gia tăng. Tình hình buôn lậu, gian lận thương mại trên các tuyến biển, cảng biển, sông quốc tế có dấu hiệu phức tạp do thị trường châu Âu, châu Mỹ đang giảm sức tiêu thụ, hàng hoá có dấu hiệu chảy ngược về Việt Nam, nhất là mặt hàng điện tử, điện lạnh. Tình trạng xuất lậu than gần đây có chiều hướng gia tăng do lợi dụng hình thức mua than tận thu, nhiều đối tượng đã hợp thức nguồn than để xuất lậu. Trên tuyến hàng không, bưu điện chủ yếu là gian lận, trốn thuế, như: Nhập hàng quá tiêu chuẩn hành lý, vận chuyển hàng không hoá đơn, chứng từ, khai báo sai mã hàng... Lợi dụng chính sách quà tặng để nhập lậu những mặt hàng có giá trị cao: Tân dược, ngoại tệ, vàng bạc... Tương tự hàng giả, hàng nhái cũng diễn biến phức tạp. 

Cùng với sự phát triển về công nghệ, thủ đoạn làm giả, làm nhái cũng tinh vi hơn, đa dạng hơn, chúng sử dụng công nghệ cao để giả nhãn hiệu, hàng hóa. Tuy nhiên, một thực tế đáng lưu ý là nhiều DN bị làm giả, làm nhái hàng hoá nhưng không hợp tác với cơ quan chức năng để xử lý cơ sở làm giả. Theo ông Nguyễn Văn Thủy - Đội trưởng Đội Chống hàng giả, bảo vệ sở hữu trí tuệ (Cục Điều tra chống buôn lậu, Tổng cục Hải quan) cho biết: Nhiều trường hợp, khi cơ quan kiểm tra có thông tin về sản phẩm nào đó bị làm giả, làm nhái, nhưng khi liên hệ với DN sản xuất hàng thật để hợp tác điều tra, xử lý thì DN đó không hợp tác. Ông Lê Thế Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam cung cấp thêm: Một số DN vừa và nhỏ có lợi nhuận thấp, khi các cơ quan chức năng phát hiện sản phẩm của công ty họ bị làm giả, làm nhái, thì họ lại tỏ ra rất thiếu thiện chí hợp tác để điều tra, làm rõ. Nguyên nhân là họ sợ thông tin sản phẩm của họ bị làm giả sẽ làm cho người tiêu dùng (NTD) cảnh giác, không lựa chọn hàng hoá đó, dẫn tới giảm doanh thu. 

Thực tế trên thị trường, số lượng hàng giả, hàng nhái đang được kinh doanh, lưu thông còn lớn hơn nhiều so với số vụ cơ quan quản lý phát hiện và xử lý trong thời gian qua. Ông Cao Tiến Vị - Giám đốc Công ty Giấy Sài Gòn - cho biết: “Tệ nạn hàng nhái - hàng giả đe dọa quyền lợi của cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. Trong khi đó, những DN lớn, có sự đầu tư nghiêm túc cho thương hiệu và chất lượng sản phẩm phải chịu sự cạnh tranh không lành mạnh. Đây là một thực tế mà các DN phải đương đầu bấy lâu nay. 

Tăng cường kiểm tra, kiểm soát ổn định thị trường những tháng cuối năm
Những tháng còn lại của năm 2011, giá cả hàng hoá còn chịu nhiều tác động của yếu tố trong nước và thế giới, tình trạng buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại càng có thêm những diễn biến phức tạp. Trong bối cảnh cả nước tiếp tục kiên trì thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội, thì việc đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra để hạn chế tình trạng đầu cơ, thao túng thị trường, đấu tranh với nạn buôn lậu qua biên giới, trốn thuế, gian lận thương mại, hàng giả... vẫn là một trong 6 giải pháp trọng tâm trong công tác chỉ đạo và điều hành của Chính phủ. Đấu tranh chống buôn lậu và hàng giả là để bảo vệ sản xuất trong nước và chống các hành vi gian lận thuế, trốn thuế không chỉ đảm bảo thu đúng, thu đủ cho ngân sách mà còn tạo ra môi trường làm ăn cạnh tranh bình đẳng. 

Để chống tình trạng buôn lậu, nhất là những mặt hàng giá rẻ, chất lượng thấp “đổ bộ” vào thị trường Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Cẩm Tú cho biết: BCĐ 127/TW đã có kế hoạch hoàn thiện cơ chế chính sách, đảm bảo các chế tài mạnh hơn nữa trong việc chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại. Đặc biệt, sẽ sớm hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Chương trình hành động quốc gia chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại từ nay đến 2015 tầm nhìn 2020”. Bên cạnh đó, BCĐ 127/TW yêu cầu BCĐ 127 các địa phương tập trung ra quân quyết liệt kiểm tra, kiểm soát chống buôn lậu đối với các mặt hàng sắt thép, xăng dầu, thuốc lá, gia súc gia cầm và sản phẩm từ gia súc gia cầm, gỗ, chống hàng giả, hàng kém chất lượng đối với dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm công nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật, thú y, thức ăn chăn nuôi... 

Lực lượng quản lý thị trường, chủ động làm tốt công tác dự báo tình hình, phát hiện những vấn đề bức xúc nổi cộm để có giải pháp xử lý; duy trì phối hợp với các lực lượng công an, hải quan tăng cường kiểm soát chống đầu cơ, găm hàng, dự trữ hàng hóa quá mức, nâng giá và kinh doanh không đúng ngành nghề, mặt hàng. Chống các hành vi loan tin bịa đặt không có cơ sở để tăng giá, kiểm tra các biểu hiện liên kết chiếm lĩnh vị trí độc quyền để tăng giá, ép giá. Vận động quần chúng và doanh nghiệp không tham gia hoặc tiếp tay cho buôn lậu, sản xuất, buôn bán hàng giả và gian lận thương mại, nhất là ở các tỉnh biên giới. Cùng với đó, BCĐ 127 của các địa phương thực hiện kế hoạch cao điểm kiểm tra, kiếm soát phục vụ các giải pháp kích cầu của Chính phủ. Huy động sự quyết liệt vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tập trung thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 24/2/2011 của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu nhằm kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội cùng các chỉ thị khác. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác dự báo, nắm chắc tình hình diễn biến thị trường hàng hóa, giá cả, nhất là đối với hàng hóa thiết yếu, ngăn chặn và sử lý kịp thời các hành vi đầu cơ, găm hàng, tung tin thất thiệt. Tăng cường kiểm tra việc thực hiện chủ trương "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" của Bộ Chính trị, ngăn chặn các hành vi lợi dụng để trà trộn, tiêu thụ hàng lậu, hàng nhái, hàng giả, hàng kém chất lượng... 

Trong giai đoạn mới (2011- 2015), các lực lượng chức năng cần xác định nhiệm vụ cụ thể, như: Xây dựng lực lượng để đủ sức đấu tranh với tội phạm mới, phối hợp có hiệu quả các lực lượng trong công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, đồng thời chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương tới địa phương, đặc biệt là các địa phương trọng điểm về buôn lậu, hàng giả hàng nhái tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm, góp phần ổn định giá những tháng cuối năm.