Cơ hội từ một thị trường tiềm năng

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), năm 2013, châu Phi là thị trường nhập khẩu gạo lớn thứ 2, chiếm gần 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Riêng tháng 9/2013, xuất khẩu gạo sang châu Phi lần đầu tiên chiếm đến gần 70% tổng lượng gạo xuất khẩu cả nước, vượt cả thị trường Trung Quốc. Hiện Việt Nam xuất khẩu mặt hàng gạo sang 30/55 nước châu Phi, trong đó những thị trường nhập khẩu nhiều là Bờ Biển Ngà, Ghana, Senegal, Angola, Cameroon…

Gạo Việt ngày càng chiếm được cảm tình của các thị trường khu vực này nhờ giá cả cạnh tranh, chất lượng tốt. Hiện giá gạo thơm - một trong những loại gạo có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao nhất của Việt Nam sang châu Phi chỉ bằng một nửa giá gạo thơm của Thái Lan, với chất lượng tương đương.

Hỗ trợ công tác xúc tiến thị trường

Theo các doanh nghiệp, việc phải thanh toán qua trung gian đang là khó khăn lớn nhất cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo của Việt Nam vào thị trường này. Giá gạo bị đẩy lên cao, doanh nghiệp dễ gặp rủi ro. Mới đây, Việt Nam đã ký biên bản ghi nhớ với một số thị trường khu vực châu Phi. Cụ thể, Bản ghi nhớ về thương mại gạo với Ghi-nê, theo đó Việt Nam sẽ cung cấp cho Ghi-nê 300.000 tấn gạo/năm, thời gian từ ngày 01/4/2013 đến ngày 31/12/2015. Đầu tháng 8/2013, Việt Nam cũng đã ký Bản ghi nhớ về thương mại gạo với Comoros. Việt Nam sẽ cung cấp cho Comoros 60.000 tấn gạo/năm trong thời gian từ tháng 8/2013 đến hết tháng 12/2015… Ngoài ra, Việt Nam cũng có Bản ghi nhớ về thương mại gạo với Cộng hòa Sierra Leone. Những bản ghi nhớ này sẽ giúp doanh nghiệp xuất khẩu giao dịch trực tiếp với đối tác, từ đó giảm thiểu thanh toán qua trung gian.

Để doanh nghiệp chiếm lĩnh sâu hơn khu vực thị trường này, đại diện Vụ Thị trường châu Phi, Tây Á, Nam Á khuyến cáo, bên cạnh các sản phẩm gạo có chất lượng và giá cả trung bình vẫn được xuất khẩu đều đặn sang châu Phi, doanh nghiệp nên hướng thêm tới phân khúc sản phẩm có chất lượng tốt như gạo thơm, gạo đồ... Thực tế cho thấy, năm 2013, có những thời điểm một loạt các sản phẩm gạo sụt giảm sản lượng xuất khẩu, thì gạo thơm vào châu Phi vẫn có sự gia tăng đáng kể. Trong 8 tháng/2013, lượng xuất khẩu riêng sản phẩm này đã lên đến 600.000 tấn, chiếm đến gần một nửa tổng lượng xuất khẩu sang thị trường này. Trong hoàn cảnh gạo Việt đang vấp phải sức cạnh tranh rất lớn với gạo giá rẻ từ Ấn Độ và Thái Lan, phân khúc gạo có chất lượng chính là “chìa khóa” giúp DN xuất khẩu tiến sâu hơn vào thị trường còn đầy tiềm năng này.

Về phía Bộ Công Thương, trong năm 2014, Bộ sẽ tổ chức các đoàn đi xúc tiến thương mại tại 2 thị trường trọng điểm, có lượng nhập khẩu gạo lớn từ nước ta là Angola và Bờ Biển Ngà, từ đó đề xuất các thị trường này ký kết những bản ghi nhớ về thương mại gạo để xuất khẩu gạo trực tiếp. Bộ cũng tổ chức mời các doanh nghiệp châu Phi vào Việt Nam để giới thiệu và tìm đối tác xuất khẩu gạo.

Thông qua các Vụ, cơ quan Thương vụ, Bộ Công Thương có những giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp xác minh đối tác, tư vấn để tránh rủi ro khi xuất khẩu sang thị trường này. Bộ cũng hỗ trợ, tạo điều kiện giúp doanh nghiệp mở văn phòng đại diện, mở kho ngoại quan… tại các thị trường để xuất khẩu trực tiếp, giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro khi xuất khẩu gạo sang châu Phi.