Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi nhưng vẫn phải quản lý chặt

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: VGP/Huy Thắng

Đây là ý kiến của Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông tại Hội thảo về Luật Doanh nghiệp sửa đổi do Báo Đầu tư (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) tổ chức ngày 17/5.

Tại buổi tọa đàm, vấn đề được nhiều doanh nghiệp, luật sư và các chuyên gia quan tâm là thủ tục đăng ký kinh doanh.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) ủng hộ định hướng đơn giản hóa thủ tục thành lập doanh nghiệp trong Luật Doanh nghiệp sửa đổi nhưng nhấn mạnh Luật Doanh nghiệp cần phải quy định hậu kiểm đối với doanh nghiệp, ít nhất trong những lĩnh vực chung thuộc phạm vi của Luật này (ví dụ, hậu kiểm để đảm bảo rằng doanh nghiệp đã đăng ký là có tồn tại, có hoạt động, không phải doanh nghiệp ma, … để giải quyết được lo ngại là vì thủ tục thành lập doanh nghiệp đơn giản sẽ dẫn tới doanh nghiệp dễ dàng thành lập để lừa đảo, mua bán hóa đơn, …).

Tuy nhiên, ở góc độ một công ty thường xuyên tư vấn cho doanh nghiệp, ông Nguyễn Công Ái, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH KPMG lại cho rằng cần giữ nguyên việc ghi rõ ngành nghề kinh doanh trong Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Việc không ghi ngành nghề kinh doanh trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp có thể tạo ra lổ hổng pháp lý khi cơ quan quản lý chuyên ngành không nắm rõ ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp để kiểm tra, giám sát. Ví dụ, trường hợp doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đăng ký sản xuất phần mềm máy tính, nhưng trên thực tế thực hiện cả các hoạt động nhập khẩu, phân phối điện thoại di động. Khi thực hiện thủ tục nhập khẩu, cơ quan hải quan không thể căn cứ vào Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp không có thông tin cụ thể về ngành nghề kinh doanh để kiểm tra và xác định hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp có phù hợp với chức năng kinh doanh hay không.

Điều này có thể dẫn đến việc cơ quan quản lý vì muốn đảm bảo chức năng kiểm tra, giám sát của mình, sẽ buộc phải ban hành nhiều văn bản hướng dẫn dưới luật nên có thể gây thêm khó khăn cho doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh. Đồng thời, theo ông Ái, việc tách hai thủ tục đăng ký doanh nghiệp và đăng ký đầu tư, đồng thời quy định phải thực hiện đăng ký đầu tư đối với ngành nghề kinh doanh có điều kiện có thể sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp khi doanh nghiệp phải tự tìm hiểu các quy định này trong tình trạng hiện nay chưa có văn bản quy định thống nhất về danh mục các ngành nghề kinh doanh có điều kiện và các điều kiện áp dụng với các ngành nghề này.

Về việc ghi và mã hóa ngành nghề kinh doanh khi đăng ký doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế VCCI đồng tình với chủ trương bỏ việc ghi mã ngành nghề kinh doanh khi đăng ký doanh nghiệp. Bởi mục tiêu quản lý Nhà nước không đạt được trong quy định này, do những bất cập thực tế từ cả phía doanh nghiệp (đăng ký khống nhiều ngành nghề) và cơ quan Nhà nước (áp mã ngành nghề chưa phù hợp và chưa bao quát được trên thực tế, trong khi lại phải tốn kém thời gian công sức dành cho việc này). Thực tế có khoảng cách giữa đăng ký kinh doanh và kinh doanh thực tế mà do quá coi nặng khâu đăng ký mà hậu kiểm định kỳ lại lỏng lẻo. Đại diện VCCI góp ý, trong Luật sửa đổi cần có phụ lục về ngành nghề cấm kinh doanh và phụ lục ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Về vấn đề này, có cùng quan điểm, ông Nguyễn Công Ái cho rằng: Nên ban hành văn bản thống nhất quy định danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện và các điều kiện áp dụng. Danh mục này cần được rà soát lại theo hướng tinh giản và phải đồng bộ với hệ thống mã ngành kinh tế quốc dân hiện hành; đảm bảo trên thực tế việc cơ quan quản lý tuân thủ nghiêm túc quy định về thời gian cấp phép, trả lời doanh nghiệp, danh mục hồ sơ tài liệu (không yêu cầu thêm tài liệu ngoài quy định). Việc thực hiện hậu kiểm cần phải nêu rõ yêu cầu về sự phối hợp chặt chẽ và thông tin hai chiều giữa cơ quan đăng ký kinh doanh với cơ quan có thẩm quyền, đặc biệt là cơ quan thuế, để tránh gây khó khăn cho doanh nghiệp từ việc phải chịu hậu kiểm về những vấn đề giống nhau nhưng lại do nhiều cơ quan khác nhau cùng làm.

Tại buổi Tọa đàm, Thứ trưởng Đặng Huy Đông khẳng định việc mở rộng lấy ý kiến đóng góp của các chuyên gia, các cơ quan quản lý Nhà nước và các doanh nghiệp là nhằm hướng tới mục tiêu hoàn chỉnh dự thảo Luật Doanh nghiệp ở mức cao nhất, góp phần hoàn thiện khung khổ pháp lý, tạo bước đột phá mới cho hoạt động kinh doanh và sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp.

Thứ trưởng Đặng Huy Đông tái khẳng định việc đăng ký kinh doanh trong dự thảo Luật sửa đổi tuân thủ tuyệt đối Hiến pháp là doanh nghiệp được làm tất cả những gì Nhà nước không cấm. Với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, các cơ quan chức năng khi đưa ra điều kiện, yêu cầu về giấy phép thì phải trả lời được câu hỏi nếu cấp giấy phép thì có tác dụng gì hay nếu bỏ giấy phép thì tác động gì tới hoạt động kinh tế -xã hội.