Tầm vóc mới, quy hoạch phát triển mới
Xuất phát từ những biến động về địa giới hành chính sau sáp nhập, mô hình quản trị và vai trò chiến lược của Hải Phòng đối với quốc gia, vừa qua Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã ban hành Quyết định 5455/QĐ-UBND ngày 31/12/2025 Phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch thành phố Hải Phòng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Quy hoạch thành phố Hải Phòng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được xây dựng phù hợp, đồng bộ với định hướng, tầm nhìn phát triển đất nước, chủ trương, đường lối của Đảng; Nghị quyết 45-NQ/TW năm 2019 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết 30-NQ/TW năm 2022 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh Vùng đồng bằng Sông Hồng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, các Chiến lược quốc gia, các Quy hoạch cấp quốc gia, Quy hoạch Vùng đồng bằng sông Hồng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; và Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hải Phòng lần thứ I nhiệm kỳ 2026-2030.
Việc điều chỉnh Quy hoạch thành phố Hải Phòng nhằm chủ động nắm bắt cơ hội, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của đô thị cảng biển và trung tâm kinh tế vùng, “của chính ra biển” của miền Bắc. Điểm mới cốt lõi của quy hoạch là tái thiết kế Hải Phòng theo mô hình thành phố đa cực - đa trung tâm - đa hành lang động lực. Thành phố sẽ chuyển dịch từ cấu trúc “đô thị trung tâm - hành lang ven biển” đơn thuần sang mô hình “đa trung tâm - đa hành lang - đa chuỗi giá trị”.
Mục tiêu đến năm 2030, xây dựng thành phố Hải Phòng trở thành trung tâm du lịch biển, văn hóa và di sản khu vực, quốc tế với các sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với bản sắc văn hóa - lịch sử, tài nguyên biển đảo và nông thôn; trở thành thành phố Cảng công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái và đáng sống tầm cỡ khu vực Đông Nam Á; tiên phong trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo, cơ bản đạt các tiêu chí quan trọng của đô thị đặc biệt.
Đến năm 2050, mục tiêu xây dựng thành phố Hải Phòng là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics và cảng biển quốc tế hàng đầu khu vực Đông Nam Á, là cực tăng trưởng chính của quốc gia.
Thế và lực của thành phố Hải Phòng trong giai đoạn mới
Lợi thế lớn nhất của thành phố Hải Phòng nằm ở vị trí địa chiến lược đặc biệt. có diện tích tự nhiên khoảng 3.194,72 km². Thành phố là cửa ngõ ra biển gần nhất của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải quốc tế. Hệ thống cảng biển hiện đại, đặc biệt là Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, đã đưa Hải Phòng trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quy mô lớn của khu vực phía Bắc. Vai trò này không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và mở rộng không gian phát triển ra biển.
Bên cạnh vị trí địa lý, nền tảng công nghiệp và logistics đã được hình thành vững chắc. Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải trở thành cực tăng trưởng quan trọng, thu hút nhiều tập đoàn đa quốc gia như LG Group, Bridgestone và VinGroup... Hệ sinh thái sản xuất công nghiệp công nghệ cao đang dần hình thành, tạo sức lan tỏa về công nghệ, quản trị và chất lượng nguồn nhân lực.
Yếu tố con người và bản sắc văn hóa đất Cảng cũng là một nguồn “lực” quan trọng. Thành phố Hải Phòng hiện nay có quy mô dân số trên 4,6 triệu người, gồm 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 2 đặc khu hành chính) đã trở thành một trong những địa phương có quy mô lớn nhất cả nước về cả dân số và diện tích.
Bên cạnh đó Hải Phòng còn mang trong mình truyền thống “Thành phố Anh hùng”, tinh thần năng động, thẳng thắn và dám đổi mới. Các giá trị văn hóa biển đảo tại Cát Bà, Đồ Sơn cùng hệ thống di sản lịch sử đặc sắc không chỉ là tài sản tinh thần mà còn là nguồn lực phát triển du lịch, thương mại và dịch vụ bền vững.
Chính sự kết hợp giữa vị trí chiến lược, nền tảng công nghiệp, hạ tầng giao thông, cảng biển và bản sắc con người đã tạo nên thế và lực mới cho Hải Phòng trong giai đoạn chuyển mình. Đây không chỉ là lợi thế so sánh trong ngắn hạn mà còn là nền tảng nội sinh vững chắc để thành phố tự tin bước vào chu kỳ phát triển chất lượng cao, đủ sức vươn tầm cạnh tranh và dẫn dắt phát triển kinh tế quốc gia và khu vực.
Mở rộng không gian, tái cấu trúc mô hình tăng trưởng
Quy hoạch phát triển thành phố Hải Phòng trong thời gian tới được xây dựng trên tư duy mở rộng không gian và tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Thành phố đang phát triển thêm khu kinh tế ven biển phía Nam với quy mô hơn 20.000 ha, hình thành trục tăng trưởng mới song song với khu vực Đình Vũ - Cát Hải. Định hướng bao gồm cảng cửa ngõ Nam Đồ Sơn, trung tâm logistics hiện đại, khu công nghiệp sinh thái, sân bay quốc tế Tiên Lãng và hệ thống cao tốc ven biển liên kết vùng. Việc mở rộng này không chỉ giải tỏa áp lực cho khu vực trung tâm mà còn tạo thế cân bằng Bắc - Nam, khai thác tối đa tiềm năng ven biển và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.
Trong lĩnh vực công nghiệp, thành phố Hải Phòng xác định chuyển mạnh sang công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp xanh như: Điện tử - bán dẫn, thiết bị thông minh; Cơ khí chính xác, chế tạo máy; Công nghiệp ô tô, công nghiệp hỗ trợ; Năng lượng tái tạo và công nghệ môi trường; Vật liệu mới... Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục được nâng cao, trong đó sản phẩm công nghệ cao giữ vai trò chủ đạo. Thành phố đặt mục tiêu không chỉ tăng sản lượng mà phải gia tăng giá trị, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất và quản trị.
Cảng biển và logistics tiếp tục là trụ cột chiến lược. thành phố Hải Phòng hướng tới xây dựng hệ thống cảng biển hiện đại, thông minh và xanh, tích hợp dịch vụ logistics trọn gói, nâng cao năng lực trung chuyển quốc tế. Song song với đó là khai thác lợi thế vị trí cửa ngõ với các tuyến đường bộ, đường biển, đường sắt, hàng không và định hướng hình thành khu thương mại tự do thế hệ mới, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, phù hợp với chuẩn mực toàn cầu.
Du lịch và văn hóa được xác định là trụ cột mềm của phát triển bền vững. Hải Phòng thúc đẩy phát triển du lịch chất lượng cao trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trên cơ sở đa dạng hóa sản phẩm du lịch: biển - đảo, văn hóa lịch sử, du lịch nghỉ dưỡng kết hợp với kinh tế đêm, MICE, du lịch sinh thái. Trong đó, Cát Bà được định hướng trở thành “đảo xanh” sinh thái - nghỉ dưỡng đẳng cấp quốc tế. Đồ Sơn phát triển thành trung tâm du lịch đa chức năng. Hải Phòng đồng thời chú trọng bảo tồn di sản, phát triển không gian đô thị hài hòa giữa công nghiệp hiện đại và môi trường sinh thái, hướng tới mục tiêu xây dựng thành phố đáng sống.
Chuyển từ tăng trưởng nhanh sang tăng trưởng bền vững và dẫn dắt
Để hiện thực hóa các quy hoạch chiến lược, thành phố Hải Phòng xác định chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là đột phá trọng tâm. Chính quyền số, kinh tế số và xã hội số sẽ được triển khai đồng bộ, ứng dụng công nghệ trong quản lý đô thị, điều hành cảng biển và phát triển sản xuất công nghiệp.
Bên cạnh đó, hoàn thiện thể chế và cơ chế đặc thù cũng là yếu tố then chốt. Cải cách hành chính theo hướng minh bạch, thuận lợi cho nhà đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp địa phương sẽ giúp thành phố thu hút nguồn lực chất lượng cao trong và ngoài nước.
Đầu tư hạ tầng chiến lược tiếp tục được thành phố Hải Phòng ưu tiên, đặc biệt là hạ tầng cảng biển, logistics, giao thông liên vùng và năng lượng sạch. Kết nối hiệu quả giữa đường biển, đường bộ, đường sắt và đường hàng không sẽ tạo nên mạng lưới logistics hoàn chỉnh, nâng cao vị thế trung tâm trung chuyển quốc tế.
Cùng với đó, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được đặt ở vị trí trung tâm. Thành phố Hải Phòng hướng tới xây dựng trung tâm đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ biển, thu hút chuyên gia quốc tế, đáp ứng yêu cầu của nền công nghiệp công nghệ cao và kinh tế biển hiện đại.
Quy hoạch phát triển thành phố Hải Phòng không chỉ là câu chuyện về quy mô kinh tế, mà là câu chuyện về chất lượng phát triển. Nếu giai đoạn trước là thời kỳ tăng trưởng nhanh để tích lũy nguồn lực, thì giai đoạn tới là hành trình của thành phố Hải Phòng là khẳng định vị thế dẫn dắt. Dẫn dắt bằng năng lực đổi mới sáng tạo, bằng hệ thống cảng biển và logistics hiện đại, bằng nền công nghiệp công nghệ cao xanh và bền vững, bằng một đô thị biển đáng sống.
Với thế và lực mới, cùng các quy hoạch chiến lược rõ ràng đến năm 2030, tầm nhìn 2050, thành phố Hải Phòng đang từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành địa phương có trình độ phát triển cao nhất châu Á, thành phố công nghiệp, công nghệ cao hiện đại, trung tâm kinh tế biển quốc gia, cạnh tranh với các trung tâm kinh tế lớn trong khu vực và thế giới./.
Là trung tâm công nghiệp - cảng biển lớn nhất miền Bắc, thành phố Hải Phòng không chỉ giữ vị trí cửa ngõ giao thương quốc tế mà còn là địa bàn trọng điểm để Bộ Công Thương triển khai các chính sách phát triển công nghiệp, thương mại và hội nhập kinh tế quốc tế.
Thời gian qua, Bộ Công Thương đã đã tham mưu Chính phủ ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng, tạo hành lang pháp lý và động lực phát triển cho thành phố Hải Phòng. Trong đó, các quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực như công nghiệp chế biến, chế tạo; công nghiệp hỗ trợ; logistics; năng lượng; xuất nhập khẩu… đều đặt thành phố Hải Phòng vào vị trí trung tâm vùng duyên hải Bắc Bộ.
Thông qua việc triển khai các chiến lược phát triển công nghiệp quốc gia, Bộ Công Thương đã hỗ trợ thành phố Hải Phòng định hình mô hình tăng trưởng theo hướng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, hỗ trợ phát triển các khu, cụm công nghiệp gắn với chuỗi giá trị toàn cầu. Góp phần thu hút nhiều tập đoàn đa quốc gia trong lĩnh vực điện tử, cơ khí chính xác, sản xuất thiết bị công nghiệp đã chọn Hải Phòng làm cứ điểm sản xuất.
Bộ Công Thương còn phối hợp với thành phố Hải Phòng trong việc triển khai các chính sách về tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi số trong công nghiệp, phát triển sản xuất xanh và bền vững. Các chương trình khuyến công quốc gia cũng được phân bổ nguồn lực hợp lý, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất. cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Việc đàm phán và thực thi các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã mở ra không gian thị trường rộng lớn cho hàng hóa sản xuất tại thành phố Hải Phòng.
Có thể khẳng định, sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Công Thương và thành phố Hải Phòng đã và đang tạo nên động lực mạnh mẽ cho địa phương phát triển công nghiệp và hội nhập kinh tế quốc tế .