Thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Dương Quang: Xem nhẹ trách nhiệm với xã hội, không thể giữ được ổn định để phát triển

Thứ trưởng Lê Dương Quang

Trong bối cảnh chung phải chịu nhiều khó khăn do suy thoái kinh tế, các tập đoàn, tổng công ty,đang tích cực thực hiện tiết giảm chi phí; triển khai thực hiện đề án tái cấu trúc doanh nghiệp, duy trì và phát triển sản xuất kinh doanh, đảm bảo đời sống của người lao động. Bởi vậy, việc nhìn nhận, đánh giá một cách khách quan, khoa học để có những giải pháp cụ thể, hiệu quả tiếp tục thực hiện công tác an sinh xã hội và phát triển cộng đồng của các tập đoàn, tổng công ty trong ngành là rất cần thiết, nhằm tạo hiệu ứng xã hội tích cực đồng hành cùng doanh nghiệp trên tiến trình đổi mới, hội nhập và phát triển. Trên cơ sở đó, Tạp chí Công Thương xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Dương Quang về nội dung này, đồng thời trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc những kinh nghiệm của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt nam trong việc triển khai Nghị quyết 30a vào cuộc sống.

PV: Thưa Thứ trưởng, được biết công tác an sinh xã hội (ASXH) và phát triển cộng đồng trong thời gian qua được các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) thực hiện khá tốt. Ông đánh giá thế nào về điều này?

Thứ trưởng Lê Dương Quang: Tôi đồng ý với nhận định trên. Trong những năm qua, các DNNN thuộc Bộ Công Thương đã hưởng ứng và tham gia tích cực vào công tác ASXH và hoạt động phát triển cộng đồng, nhất là các tập đoàn kinh tế và tổng công ty (TCT). Nếu không kể các hoạt động như phát triển điện nông thôn, hỗ trợ tiền điện cho các hộ nghèo, hộ thu nhập thấp (của Tập đoàn Điện lực Việt Nam) hay bù giá cho dầu hỏa, nhiên liệu diesel phục vụ miền núi, đánh bắt cá (của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam) v.v… mà về bản chất là phục vụ ASXH và phát triển cộng đồng, nhưng vẫn được xem như là nhiệm vụ chính trị mà Chính phủ giao cho doanh nghiệp, thì các tập đoàn, TCT đã tích cực tham gia vào một loạt công việc khác như: trực tiếp đỡ đầu và hỗ trợ các xã nghèo thuộc Chương trình 30a, đầu tư phát triển hạ tầng nông thôn, hỗ trợ di dân-tái định cư (ngoài phần kinh phí đã được đưa vào dự án đầu tư công trình), xây nhà tình nghĩa, trường học - lớp mẫu giáo, phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và giúp đỡ các đối tượng chính sách, đóng góp khắc phục hậu quả thiên tai, đào tạo và tiếp nhận con em các gia đình nghèo, gia đình chính sách trên địa bàn hoạt động, đưa hàng Việt Nam về vùng sâu, vùng xa v.v… Những hoạt động này đều được các tập đoàn, TCT thường xuyên chú trọng (mặc dù bản thân các doanh nghiệp (DN) đó cũng còn không ít khó khăn) và được các địa phương đánh giá cao.

PV: DNNN không chỉ có vai trò là lực lượng nòng cốt nền kinh tế quốc dân mà còn góp phần giữ vững ổn định kinh tế, chính trị, xã hội. Thứ trưởng đánh giá thế nào về điều này đối với các DN trong ngành Công Thương?

Thứ trưởng Lê Dương Quang: Thực tế những năm vừa qua cho thấy các DN ngành Công Thương - đặc biệt là các DNNN - đã làm khá tốt vai trò công cụ điều tiết của Nhà nước trong việc ổn định kinh tế - xã hội. Chúng ta không nên quên rằng nền kinh tế nước ta là một nền kinh tế đang chuyển đổi, từ kinh tế kế hoạch hóa sang kinh tế thị trường, nhưng là kinh tế thị trường định hướng XHCN. Nói cách khác, chúng ta đứng trước yêu cầu phải phát triển kinh tế nhanh và hội nhập sâu rộng với thế giới để sớm thoát nghèo, nhưng vẫn phải giữ vững ổn định chính trị - xã hội và hạn chế đến mức thấp nhất những tác động tiêu cực của kinh tế thị trường; đồng thời lại phải làm được điều đó trong bối cảnh môi trường pháp lý chưa hoàn thiện và một bộ phận xã hội chưa sẵn sàng đối mặt với những thách thức của cơ chế thị trường. Điều đáng mừng là phần lớn các DN ngành Công Thương đã nhận thức được điều đó và đang góp phần tích cực, hiệu quả trong việc giúp Chính phủ đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế, bình ổn thị trường, bình ổn giá, kiềm chế lạm phát, giải quyết việc làm cho xã hội… Tôi cho rằng nếu các DN ngành Công Thương, nhất là các tập đoàn, TCT như Dầu khí, Điện lực, Xăng dầu, Than - Khoáng sản, Thép… chỉ lo chạy theo lợi nhuận, lo bảo toàn vốn (và đó là yêu cầu cao nhất đối với DN) mà xem nhẹ trách nhiệm đối với xã hội, với đất nước, thì chúng ta không thể giữ được ổn định để tiếp tục thực hiện mục tiêu phát triển, đặc biệt trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay.

PV: Là DN có số lượng lao động đông và đứng chân tại nhiều địa bàn rộng lớn thì Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản có đặc thù gì và công tác ASXH và phát triển cộng đồng tại Tập đoàn này có điểm gì đặc biệt không thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Lê Dương Quang: Công tác ASXH - phát triển cộng đồng của Tập đoàn Công nghiệp Than - khoáng sản có những đặc điểm riêng, trước hết do hoạt động của tập đoàn chủ yếu ở các địa bàn, địa phương thuộc vùng xa xôi, chậm phát triển (trừ một số mỏ than ở vùng Quảng Ninh), những nơi mà cuộc sống của người dân còn rất nhiều khó khăn. Hoạt động khai thác khoáng sản lại gắn với thu hồi đất và ảnh hưởng đến môi trường - môi sinh - vốn là những lĩnh vực hết sức nhạy cảm. Ngoài ra, với gần 140 ngàn lao động, sẽ còn có hàng trăm ngàn người khác là con em, họ hàng, người thân gắn bó trực tiếp với tập đoàn, chưa kể đến những người làm dịch vụ liên quan đến các hoạt động của TĐ trên khắp đất nước. Vì vậy, hơn ai hết, Tập đoàn càng phải chú trọng đến công tác ASXH và phát triển cộng đồng.

Trong những năm qua, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đã làm khá tốt công tác này. Tập đoàn hiện được Chính phủ giao hỗ trợ kinh phí giúp 3 huyện nghèo theo Nghị quyết 30a là huyện Mèo Vạc (Hà Giang), Ba Bể (Bắc Kạn) và Đam Rông (Lâm Đồng). Các đơn vị thành viên thuộc Tập đoàn cũng đã ủng hộ tiền hoặc trực tiếp xây dựng hàng trăm ngôi nhà tình nghĩa, nhà trẻ, nhà mẫu giáo, xây trường học, làm đường điện, đường giao thông… ở các tỉnh mà Tập đoàn có hoạt động; tuyển dụng, đào tạo và bố trí việc làm cho hàng ngàn con em đồng bào dân tộc ở miền núi, đóng góp cho các quỹ ASXH của địa phương, góp phần giữ gìn và cải tạo môi trường v.v… Những việc làm này được các địa phương ghi nhận và đánh giá cao. Có lẽ đó cũng là một trong những yếu tố tạo nên sự gắn kết tốt giữa các đơn vị của Tập đoàn với các địa phương, tạo điều kiện cho tập đoàn hoàn thành nhiệm vụ.

PV: Trong thời gian tới, Bộ Công Thương có giải pháp gì hỗ trợ các doanh nghiệp trong ngành Công Thương, trong đó có Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản thực hiện tốt công tác ASXH và phát triển cộng đồng?

Thứ trưởng Lê Dương Quang: Tôi cho rằng các DN ngành Công Thương phải luôn coi việc hưởng ứng và tham gia tích cực vào công tác ASXH - phát triển cộng đồng là nghĩa vụ và trách nhiệm của mình, bởi vì khi làm tốt công tác này, một mặt chúng ta góp phần vào việc duy trì sự ổn định chung của xã hội, giữ được môi trường và điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của chính DN; mặt khác sẽ tạo được sự ủng hộ, đồng thuận của người dân, của địa phương nơi DN hoạt động. Thực tế cho thấy, khi DN được sự ủng hộ của người dân, của chính quyền địa phương thì hoạt động của DN rất thuận lợi, tránh được rất nhiều xung đột, mâu thuẫn quyền lợi không đáng có.

Còn về phía Bộ cũng như Chính phủ thì sẽ hỗ trợ DN, về cơ bản không phải trực tiếp mà thông qua các chủ trương, cơ chế, chính sách cụ thể nhằm tạo thuận lợi cho DN phát triển sản xuất, kinh doanh có hiệu quả, qua đó có điều kiện để đóng góp nhiều hơn cho công tác ASXH - phát triển cộng đồng. Ngoài ra, trong một số lĩnh vực cụ thể, Chính phủ cũng sẽ có sự hỗ trợ trực tiếp thông qua các dự án (ví dụ các dự án phát triển điện nông thôn, các dự án di dân tái định cư, phát triển hạ tầng…).

PV: Xin trân trọng cám ơn Thứ trưởng!

Thứ trưởng Lê Dương Quang: “Tôi cho rằng nếu các Doanh nghiệp ngành Công Thương, nhất là các tập đoàn, Tổng công ty như Dầu khí, Điện lực, Xăng dầu, Than - Khoáng sản, Thép... chỉ lo chạy theo lợi nhuận, lo bảo toàn vốn (và đó là yêu cầu cao nhất đối với Doanh nghiệp) mà xem nhẹ trách nhiệm đối với xã hội, với đất nước, thì chúng ta không thể giữ được ổn định để tiếp tục thực hiện mục tiêu phát triển, đặc biệt trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay.”