Tại phiên khai mạc Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 diễn ra sáng ngày 1/8/2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đã trình bày tham luận với chủ đề “Công tác ngoại giao kinh tế, hội nhập kinh tế quốc tế thời gian qua, phương hướng triển khai trong thời gian tới”.
Hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, thực chất
Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, thời gian qua, công tác ngoại giao kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế, mở rộng thị trường và nâng cao vị thế của Việt Nam.
Thứ nhất, mạng lưới quan hệ kinh tế thương mại quốc tế của Việt Nam ngày càng được mở rộng và nâng tầm. Chúng ta đã hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và toàn cầu, tham gia tích cực vào các cơ chế hợp tác đa phương, khu vực, song phương và đặc biệt là đã tham gia và thực thi 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA), vừa kết thúc đàm phán với khối EFTA, qua đó tạo ra không gian thị trường rộng lớn và những khuôn khổ hợp tác quan trọng cho phát triển kinh tế thương mại của Việt Nam.
Thứ hai, ngoại giao kinh tế ngày càng gắn kết chặt chẽ hơn với các hoạt động thương mại, đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp. Sự phối hợp giữa Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao và các bộ ngành, địa phương, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài ngày càng thực chất hơn. Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã và đang đóng góp vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin, kết nối đối tác, hỗ trợ xúc tiến thương mại, đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế.
Thứ ba, hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng đóng góp rõ nét hơn vào tăng trưởng và nâng cao vị thế của Việt Nam. Cụ thể, trong giai đoạn 2016 - 2025, kim ngạch xuất khẩu của nước ta đã tăng 2,7 lần, từ 176 tỷ đô lên 475 tỷ đô la Mỹ, với tốc độ tăng trưởng bình quân là 11,7%. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của nước ta đã đạt 930 tỷ đô la Mỹ và đưa Việt Nam vào nhóm 15 nền kinh tế có quy mô thương mại lớn nhất thế giới.
Bước sang năm 2026, với 7 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 659 tỷ đô la Mỹ, tăng 28% so với cùng kỳ; trong đó xuất khẩu ước đạt 320 tỷ đô la Mỹ, tăng 21,9% và nhập khẩu ước đạt 339 tỷ đô la Mỹ, tăng 34,5% so với cùng kỳ.
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết: ''Dự kiến, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam trong năm 2026 sẽ vượt mức 1.000 tỷ đô la Mỹ. Theo đánh giá của nhiều tổ chức quốc tế, Việt Nam thuộc nhóm các quốc gia khai thác hiệu quả nhất lợi ích từ mạng lưới các FTA''.
Tính đến tháng 7/2026, tổng số bộ C/O được cấp theo các FTA đã đạt hơn 1,2 triệu bộ với kim ngạch đạt gần 100 tỷ đô la Mỹ và chiếm 28% tổng kim ngạch xuất khẩu. Tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan từ các FTA ở mức rất cao, trong đó có một số FTA có tỷ lệ tận dụng cao như các Hiệp định với EU, với ASEAN - Ấn Độ, ASEAN - Úc - New Zealand và trong bản thân Hiệp định của ASEAN với tỷ lệ từ 30% đến 50%.
''Trong thời gian tới, bối cảnh kinh tế thế giới được dự báo sẽ tiếp tục có những thay đổi sâu sắc trong khi quy mô hội nhập ngày càng lớn, đặt ra yêu cầu ngày càng cao về năng lực tự chủ, khả năng cạnh tranh và sức chống chịu của nền kinh tế'', Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, đồng thời nhấn mạnh, Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới và Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị về triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội lần thứ XIV đã đề ra chủ trương phát huy vai trò tiên phong và nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại là phục vụ phát triển, trọng tâm là ngoại giao kinh tế, góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, tự cường gắn với hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng và hiệu quả'.
6 định hướng trọng tâm của công tác ngoại giao kinh tế
Để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đã đề xuất 6 định hướng lớn cho công tác ngoại giao kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế.
Một là, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác ngoại giao kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế phục vụ tăng trưởng, trực tiếp đóng góp vào việc nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng, năng lực công nghệ và vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo đó, cần tiếp tục khai thác hiệu quả các FTA, đặc biệt là các FTA thế hệ mới. "Kết quả của hội nhập không chỉ là số lượng hiệp định tham gia mà là khả năng chuyển hóa các cam kết kinh tế thành năng lực sản xuất, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nước'', Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định.
Hai là, lấy doanh nghiệp làm trung tâm của công tác hội nhập. Ngoài hoạt động đàm phán và thực thi các hiệp định, xúc tiến thương mại, thu hút đầu tư và hợp tác khoa học công nghệ cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp tục đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa đối tác, đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Và đặc biệt, thực hiện có hiệu quả chương trình Go Global giai đoạn 2026 - 2030 đã được phê duyệt theo chủ trương của Nghị quyết 68-NQ/TW.
Ba là, đổi mới mạnh mẽ hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.
Bốn là, phát triển hệ sinh thái đối ngoại và hội nhập quốc tế về kinh tế và khoa học công nghệ, từ đó chủ động thu hút trí thức, công nghệ, nhân lực chất lượng cao và các dòng vốn đầu tư chiến lược phục vụ phát triển các ngành, lĩnh vực ưu tiên của đất nước.
Năm là, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và nâng cao hiệu quả công tác phối hợp liên ngành theo hướng gắn kết chặt chẽ hơn, hài hòa hơn giữa các lĩnh vực đối ngoại, kinh tế, khoa học công nghệ, quốc phòng, an ninh; trong đó lấy ngoại giao kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế làm trọng tâm, làm động lực để thúc đẩy hội nhập của các lĩnh vực khác.
Sáu là, nâng cao năng lực quản trị quốc gia đối với các rủi ro phát sinh từ hội nhập quốc tế, chủ động đánh giá tác động, tăng cường quản trị rủi ro về thương mại, đầu tư, công nghệ, năng lượng và chuỗi cung ứng, bảo đảm hài hòa giữa hội nhập sâu rộng với giữ vững độc lập, tự chủ và lợi ích quốc gia dân tộc.
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh: "Trước tình hình kinh tế thế giới biến động nhanh và sâu sắc, chúng ta cần chủ động phát huy nội lực, tranh thủ hiệu quả ngoại lực, nâng cao năng lực thích ứng và từng bước khẳng định vai trò vị thế trong nền kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh đó, ngoại giao kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế cần được triển khai với tư duy chủ động hơn, thực chất hơn, không chỉ nhằm mở rộng thị trường và thu hút nguồn lực mà còn góp phần nâng cao tính tự chủ, sức chống chịu và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế''.
"Bộ Công Thương mong muốn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao, các bộ, ngành Trung ương, địa phương, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và cộng đồng doanh nghiệp. Qua đó, đưa ngoại giao kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế thực sự trở thành động lực quan trọng trong huy động và phát huy hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển đất nước", Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định.