Cộng hoà An-giê-ri (Algeria) nằm ở Bắc Phi, bên bờ Nam Địa Trung Hải, có 1500 km bờ biển, giáp với Ma-rốc, Tuy-ni-di, Li-bi, Mô-ri-ta-ni, Mali và Ni-giê. Với diện tích 2.381.740 km2, An-giê-ri là nước lớn thứ hai ở châu Phi (sau Sudan) và thứ mười trên thế giới (nhưng chỉ có 10% đất có thể trồng trọt). Thủ đô là An-giê (Alger), An-giê-ri có dân số 37.367.226 người (tháng 7/2012), trong đó người Ả-rập-Bécbe chiếm 99% dân số, còn lại là nười châu Âu. Đơn vị tiền tệ là đồng Dinar (1 USD khoảng 80 dinar, năm 2013).
Về tôn giáo, đạo Hồi là quốc đạo chiếm 90% dân số, đạo Thiên chúa chiếm 10%. Ngôn ngữ chính thức là tiếng A-rập, tiếng Pháp, tiếng Béc-be.
Về chính trị, An-giê-ri theo thể chế Cộng hoà, đa đảng, Tổng thống hiện nay là ông Abdelaziz BOUTEFLIKA.
Cuối năm 2010 và đầu năm 2011, ở An-giê-ri đã diễn ra hàng loạt cuộc biểu tình và bạo loạn do tình trạng đình trệ của nền kinh tế, tỷ lệ thất nghiệp cao, nạn tham nhũng và giá cả leo thang chóng mặt đặc biệt 55 mặt hàng lương thực và đồ thiết yếu. Chính phủ An-giê-rê quyết định đưa ra những biện pháp khẩn cấp, tình hình đã lắng dịu và đi vào ổn định.
An-giê-ri theo đường lối đối ngoại độc lập dân tộc và không liên kết tích cực, đa dạng hoá quan hệ với các nước để tranh thủ điều kiện có lợi nhất cho sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế xã hội.
Hiện nay, An-giê-ri ưu tiên cải cách kinh tế chú trọng phát triển quan hệ kinh tế với Mỹ, Pháp, EU (tháng 4/2002, An-giê-ri đã ký Hiệp định hợp tác với EU) nhằm tranh thủ đầu tư và viện trợ của các nước này, giải quyết khủng hoảng kinh tế trong nước. Quan hệ với các nước thuộc Liên Xô cũ và Đông Âu vẫn duy trì mức bình thường.
An-giê-ri tích cực đóng góp vào việc thành lập Liên minh A-rập Maghreb và sự đoàn kết trong Liên minh châu Phi (AU), trong nội bộ các nước A-rập, cải thiện quan hệ với Ma-rốc, ký Hiệp định biên giới với Mali, Ni-giê... Nước này cũng đang nỗ lực đàm phán để gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).
Trong lĩnh vực kinh tế, An-giê-ri có trữ lượng khí tự nhiên đứng thứ bảy trên thế giới, đứng thứ hai về xuất khẩu khí tự nhiên và đứng thứ 14 về trữ lượng dầu mỏ. Nguồn khí tự nhiên đóng góp vào 60% nguồn thu ngân sách, 30% GDP và 95% giá trị xuất khẩu.Trong những năm gần đây, Chính phủ đã quan tâm hơn tới phát triển nông nghiệp nhưng vẫn chưa đảm bảo tự túc được lương thực. Các sản phẩm nông nghiệp chính của An-giê-ri là lúa mì, lúa mạch, yến mạch, nho, ôliu, cam, quýt, gia súc.
Chính phủ An - giê - ri đã có nhiều cố gắng để đa dạng hoá nền kinh tế bằng việc thu hút các nguồn đầu tư trong nước và ngoài nước vào lĩnh vực khác ngoài năng lượng, giảm tỷ lệ người thất nghiệp và nâng cao mức sống của người dân.
Năm 1988, Chính phủ An-giê-ri đã quyết định chuyển đổi nền kinh tế từ hệ thống tập trung, bao cấp do Nhà nước quản lý sang nền kinh tế thị trường, từ bỏ độc quyền ngoại thương.
Những năm gần đây, nền kinh tế An-giê-ri được hưởng lợi từ việc giá dầu tăng cao, dự trữ ngoại tệ tăng cao, trả được 10% nợ của Câu lạc bộ Paris và London,… đời sống nhân dân được cải thiện. GDP năm 2012 tăng khoảng 2,6% đạt 206,5 tỷ USD. GDP bình quân đầu người đạt 5526 USD. Trong cơ cấu kinh tế, nông nghiệp chiếm 8,9% GDP, công nghiệp 60,9% và dịch vụ 30,2%. Tỷ lệ lạm phát là 8,5%.
Về ngoại thương, trong cán cân thương mại, An-giê-ri thường xuyên xuất siêu. Năm 2012, xuất khẩu đạt 76,84 tỷ USD với các mặt hàng xuất khẩu chính gồm dầu mỏ, khí tự nhiên và các sản phẩm dầu mỏ (97%). Các bạn hàng xuất khẩu lớn nhất gồm có Mỹ, Italia, Tây Ban Nha, Pháp, Hà Lan, Canada và Braxin.
Năm 2012, kim ngạch nhập khẩu của An-giê-ri đạt 47,53 tỷ USD với các mặt hàng chính gồm tư liệu sản xuất, lương thực, thực phẩm và đồ uống, hàng tiêu dùng. Các bạn hàng nhập khẩu quan trọng nhất là Pháp, Trung Quốc, Italia, Tây Ban Nha, Đức và Mỹ.
Dự trữ ngoại hối và vàng của An-giê-ri năm 2012 lên tới 190,5 tỷ USD, cao gấp 4 lần tổng kim ngạch nhập khẩu của nước này.
An-giê-ri là một trong những nước có biểu thuế nhập khẩu còn khá cao, tuy nhiên biểu thuế này có xu thế giảm dần, nhất là khi Hiệp định liên kết với Cộng đồng châu Âu có hiệu lực và An-giê-ri chuẩn bị gia nhập WTO. Từ năm 2001 đến nay, thuế nhập khẩu của An-giê-ri được chia làm ba nhóm: Nhóm nguyên liệu 5%, nhóm bán thành phẩm 15% và nhóm thành phẩm 30%.
An-giê-ri vẫn duy trì chính sách thương mại và đầu tư với hai biện pháp cơ bản được áp dụng theo Luật tài chính bổ sung 2009 là thanh toán hàng nhập khẩu bằng L/C và tỷ lệ góp vốn 51/49% trong đầu tư liên doanh tại An-giê-ri với người nước ngoài.
Quan hệ hợp tác Việt Nam - An-giê-ri
Ngày 28/10/1962, Việt Nam và An-giê-ri đã thiết lập quan hệ ngoại giao. Tháng 11/1962 Việt Nam đặt sứ quán tại An-giê-ri, tháng 4/1968 An-giê-ri đặt sứ quán tại Hà Nội.
Ta đã có nhiều đoàn cấp cao sang thăm bạn: Đoàn chủ tịch Hội đồng Nhà nước Võ Chí Công (1989), các Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình, Huỳnh Tấn Phát, Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đoàn Chủ tịch nước Trần Đức Lương (1999). Đoàn Thủ tướng Phan Văn Khải (2004), Đoàn Chủ tịch Quốc Hội Nguyến Văn An (2005). Đoàn Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết (tháng 5 năm 2010).
Ngoài ra còn nhiều đoàn cấp Bộ Ngoại giao, Văn hóa, Thương mại, Giáo dục, Thuỷ lợi, Xây dựng và các ngành đoàn thể khác. Đoàn Bộ Công Thương do Thứ trưởng Nguyễn Thành Biên dẫn đầu cùng các doanh nghiệp đã sang thăm, làm việc và tham dự triển lãm quốc tế Alger vào cuối tháng 5 năm 2009.
Bạn cũng đã có các đoàn cấp cao thăm ta: Tổng thống Boumedienne (1974), Tổng thống Liamine Zeroual (1996), Tổng thống Abdelaziz Bouteflika (10/2000), Bộ trưởng Bộ Thương mại, Bộ trưởng đặc trách Bộ Ngoại giao (7/1998), Quốc vụ khanh Bộ văn hóa (cuối tháng 9, đầu tháng 10 năm 1998), Bộ trưởng Ngoại giao (6/2000), Bộ trưởng Bộ Tài chính (2/2001), Bộ trưởng Cựu chiến binh (5/2001), Bộ trưởng Xí nghiệp vừa và nhỏ và Thủ công nghiệp vào 2004 và 2008.
Hai nước đã ký nhiều văn bản pháp lý quan trọng trong đó có Hiệp định thương mại, Hiệp định hợp tác kinh tế, khoa học kỹ thuật, Hiệp định miễn thị thực đối với hộ chiếu ngoại giao và công vụ, Hiệp định hợp tác trong lĩnh vực văn hóa thông tin, Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, Nghị định thư hợp tác giữa hai Bộ Ngoại giao, Hiệp định tránh đánh thuế hai lần, Hiệp định về hỗ trợ tư pháp, …
Từ năm 2004, các doanh nghiệp Việt Nam tham dự Hội chợ quốc tế Alger đều đặn hơn. Các sản phẩm trưng bày gồm gạo, chè, hạt tiêu, cà phê, các loại gia vị, dụng cụ cầm tay, đồ dùng học sinh, dụng cụ thể thao, khoá, hàng thể thao, thủ công mỹ nghệ, mây tre, đồ thêu, gốm sứ, quạt điện, động cơ diesel, máy bơm, máy phát điện, dây tải điện, cáp quang, may mặc.
Hiện tại hai bên đã trải qua 9 Kỳ họp UB liên Chính phủ, lần gần đây nhất vào năm 2011 tại An-giê-ri. Nhân dịp này, hai Bên đã ký với nhau Hiệp định về vận tải biển. Dự kiến kỳ họp lần thứ 10 sẽ diễn ra tại Hà Nội vào cuối năm 2013.
Về đầu tư, Công ty đầu tư phát triển dầu khí (PIDC) thuộc Tổng Công ty Dầu khí Việt Nam và Công ty Dầu khí quốc gia An-giê-ri (Sonatrach) đã ký hợp đồng thăm dò và khai thác dầu khí tại An-giê-ri. Hợp đồng trên được coi là bước đột phá của ngành dầu khí Việt Nam trong việc mở rộng hợp tác khai thác dầu khí ở Châu Phi.
Năm 2006, Bộ Kế hoạch và đầu tư đã cấp phép cho Tổng công ty dầu khí Việt Nam đầu tư 208 triệu USD sang An-giê-ri để thăm dò và khai thác dầu khí. Đây là dự án lớn nhất của doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tại châu Phi.
Ngày 10/2/2009, sau khi lô hợp đồng được công bố và kế hoạch phát triển được cơ quan có thẩm quyền ALNAFT của An-giê-ri phê duyệt, Liên doanh “BIR SEBA” đã được thành lập nhằm thực hiện dự án này. Dự kiến đến năm 2014, dự án sẽ đi vào khai thác với công suất 20.000 thùng mỗi ngày. Đến năm 2016, 2017, sản lượng sẽ đạt 36.000 đến 40.000 thùng/ngày và 2 triệu tấn/năm.
Ngoài ra, theo các hợp đồng thầu phụ cung cấp nhân lực giữa các công ty Việt Nam và nhà thầu COJAAL của Nhật Bản để thực hiện dự án đại lộ Đông-Tây của An-giê-ri, hàng trăm công nhân Việt Nam đã sang An-giê-ri làm việc. Số công nhân lúc cao nhất lên đến 1.200 người.
Về thương mại, từ năm 2004 đến nay, hai nước đã đạt được nhiều tiến bộ trong thúc đẩy quan hệ thương mại song phương.
Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – An-giê-ri 2004-2012
ĐVT: triệu USD
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
5t/2013
Xuất khẩu
13,8
30,9
34,2
40,5
75,8
83
75,62
100,2
129
76
Nhập khẩu
0,25
0
0,25
0
1,26
0,2
0,07
0,214
1,2
0,84
Nguồn: Hải quan Việt Nam
Năm 2012, xuất khẩu của Việt Nam sang An-giê-ri đạt 129 triệu USD tăng 29% so với năm 2011. Trong cán cân thương mại, Việt Nam xuất siêu là chủ yếu. Nhập khẩu không đáng kể do những mặt hàng xuất khẩu của An-giê-ri chủ yếu là dầu khí, các sản phẩm khác không có tính cạnh tranh cao. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam là cà phê chiếm 58,96 triệu USD (29.196 tấn), gạo 35,61 triệu USD (77.838 tấn), hàng hải sản 9,55 triệu USD, hạt tiêu 6,58 triệu USD, máy móc thiết bị điện tử 3,46 triệu USD, điện thoại và linh kiện 3,28 triệu USD, hàng rau quả 2 triệu USD. Ngoài ra còn có các mặt hàng như linh kiện phụ tùng xe máy, sản phẩm hóa chất, đồ dùng bằng gỗ, vải các loại.
Nhằm đẩy mạnh trao đổi thương mại, khai thác tiềm năng vốn có giữa hai nước trong bối cảnh còn nhiều khó khăn do thiếu thông tin về thị trường, tháng 6/2012, Bộ Công Thương đã phối hợp với các đơn vị hữu quan tổ chức Hội thảo giao thương online với sự tham gia của Đại sứ quán và đông đảo doanh nghiệp Việt Nam và An-giê-ri.
5 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang An-giê-ri đạt 76 triệu USD, bằng kim ngạch so với cùng kỳ 2012, trong đó cà phê chiếm 23 triệu USD, gạo 20 triệu USD… Hiện An-giê-ri là thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 của Việt Nam tại châu Phi.
Về nhập khẩu, kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam từ An-giê-ri không đáng kể. 5 tháng đầu 2013, nước ta chỉ nhập khẩu khoảng 0,8 triệu USD với các mặt hàng máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng, thuốc tân dược.
Triển vọng thị trường
Những tiến bộ về cải cách kinh tế, quan hệ ngoại giao ngày một rộng mở, giá nhiên liệu tăng cao, cánh cửa WTO đang chờ đón...là những yếu tố cơ bản cho thị trường An-giê-ri ngày một phát triển.
Về đầu tư, Chính phủ An-giê-ri đã hoàn thành Chương trình phát triển kinh tế xã hội trong 5 năm 2005 – 2009 và đã phê chuẩn Chương trình cho giai đoạn 2010 – 2014 với tổng gói Chương trình trị giá 284 tỷ USD đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng; phát triển nền kinh tế quốc dân, và để hiện đại hoá, phát triển dịch vụ công cộng.
Tuy nhiên, khả năng cung ứng của thị trường nội địa còn rất hạn chế. An-giê-ri có nhu cầu lớn và ngày càng tăng về thiết bị kỹ thuật, nguyên vật liệu sản xuất và xây dựng, hàng tiêu dùng, lương thực-thực phẩm.
Đối với Việt Nam, triển vọng những sản phẩm xuất khẩu chủ lực sang An-giê-ri vẫn sẽ là: cà phê, gạo, hạt tiêu, cơm dừa, hải sản. Ngoài ra, do nhu cầu mới của thị trường, Việt Nam có khả năng phát triển xuất khẩu được những sản phẩm may mặc, giầy dép, đồ gỗ, vi tính và linh kiện vi tính, vật liệu xây dựng, hàng điện tử…
Hiện có nhiều kênh giúp các doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận với thị trường và khách hàng An-giê-ri, đó là:
- Thông qua một số các cơ quan, tổ chức xúc tiến thương mại để tìm kiếm khách hàng và các thông tin về khách hàng: Phòng Thương mại và Công nghiệp An-giê-ri, Tổng cục Xúc tiến ngoại thương An-giê-ri, Trung tâm đăng ký trước bạ, Thương vụ Đại sứ quán Việt Nam tại An-giê-ri, Đại sứ quán An-giê-ri tại Hà Nội.
- Tham gia các hội chợ và triển lãm tại An-giê-ri. Hàng năm Công ty Hội chợ và Triển lãm của An-giê-ri (SAFEX) tổ chức rất nhiều các sự kiện quan trọng như: Hội chợ quốc tế Alger (tháng 6), Hội chợ quốc gia An-giê-ri (tháng 12), Triển lãm quốc tế thuốc tân dược và thiết bị sản xuất thuốc tân dược,..
- Thông qua các đợt đấu thầu để tham dự vào các dự án đầu tư thuộc Chương trình phát triển kinh tế xã hội của An-giê-ri.
Một số địa chỉ hữu ích
Để tìm hiểu thêm thông tin về đối tác An-giê-ri, doanh nghiệp có thể liên hệ:
- Thương vụ Đại sứ quán Việt Nam tại An-giê-ri:
Địa chỉ: 14, rue G les Crêtes, 16035 Hydra, Alger, Algérie
Tel.: +213 21 60 11 89, Fax: +213 21 60 11 81
E-mail:dz@moit.gov.vn;secomvnalger@yahoo.fr.
- Đại sứ quán An-giê-ri tại Hà Nội:
Địa chỉ: 13, Phan Chu Trinh, Hoàn Kiếm, Hà Nội
Tel. : 04 3825 3865, Fax : 04 3826 0380
Site Web :www.ambalgvn.org.vn; E-mail :ambalghanoi@ambalgvn.org.vn.