Buổi làm việc ngày 06/8/2026 do ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương chủ trì.
Tham dự có đại diện Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam; đại diện các ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang cung ứng sản phẩm phái sinh giá cả hàng hóa; cùng đại diện Petrovietnam, Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam (MXV), các chuyên gia và doanh nghiệp liên quan.
Hoàn thiện hành lang pháp lý, không làm gián đoạn hoạt động của ngân hàng
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, nhấn mạnh vai trò quan trọng của hệ thống ngân hàng thương mại trong quá trình hình thành và phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh. Các ngân hàng thương mại là những chủ thể có kinh nghiệm triển khai nghiệp vụ phái sinh hàng hóa và đóng vai trò quan trọng trong cung cấp sản phẩm, dịch vụ, quản trị rủi ro cho khách hàng.
Cục trưởng Trần Hữu Linh khẳng định, việc xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh nhằm tạo hành lang pháp lý công khai, minh bạch cho thị trường, không nhằm thắt chặt hoặc làm gián đoạn các nghiệp vụ đang được các tổ chức tín dụng thực hiện hợp pháp. Đồng thời, dự thảo Luật cần bảo đảm sự thống nhất với pháp luật về các tổ chức tín dụng và khắc phục khoảng trống pháp lý đối với hoạt động phái sinh hàng hóa.
Những khuyến nghị từ thực tiễn thị trường
Đại diện Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam ghi nhận sự cầu thị của cơ quan soạn thảo trong quá trình tiếp thu ý kiến của ngành ngân hàng, đồng thời khẳng định phái sinh hàng hóa là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro biến động giá, nâng cao năng lực cạnh tranh. Hiệp hội đề nghị tiếp tục rà soát các quy định của dự thảo để bảo đảm phù hợp với đặc thù hoạt động của hệ thống ngân hàng.
Từ thực tiễn triển khai nghiệp vụ, đại diện các ngân hàng thương mại tập trung trao đổi về cơ chế tham gia thị trường, giao dịch OTC, kết nối với thị trường quốc tế, mô hình Sở Giao dịch hàng hóa, thanh toán bù trừ và quản trị rủi ro. Trong đó, đại diện ngân hàng BIDV đề nghị làm rõ cơ chế quản lý đối với giao dịch trong nước và giao dịch quốc tế, đồng thời bảo đảm khả năng chủ động kết nối với các thị trường quốc tế phù hợp với yêu cầu quản trị rủi ro và nhu cầu phục vụ khách hàng.
Một số ý kiến đề nghị tiếp tục nghiên cứu mô hình tổ chức và hoạt động của Sở Giao dịch hàng hóa phù hợp với quy mô thị trường; rà soát đối tượng tham gia thị trường OTC; đồng thời làm rõ chức năng, địa vị của Sở Giao dịch nhằm bảo đảm tính minh bạch và tránh xung đột lợi ích trong quá trình vận hành. Các ngân hàng cũng lưu ý yêu cầu kiểm soát rủi ro, dòng tiền trong giao dịch liên thông quốc tế và bảo đảm an toàn cho khách hàng khi tham gia thị trường.
Bên cạnh đó, các ý kiến đề xuất quan tâm hoàn thiện hạ tầng giao nhận hàng hóa thực tế, nghiên cứu cơ chế nhà tạo lập thị trường nhằm tăng thanh khoản và tạo điều kiện cân bằng trạng thái thông qua kết nối quốc tế. Một số ngân hàng nhấn mạnh đặc thù sản phẩm phái sinh hàng hóa thường gắn với các dịch vụ tín dụng, thanh toán quốc tế, bảo lãnh và tài sản bảo đảm, do đó khung pháp lý cần đủ linh hoạt để các tổ chức tín dụng có thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu quản trị rủi ro của doanh nghiệp.
Hướng tới hệ sinh thái phái sinh an toàn, minh bạch
Đại diện Petrovietnam chia sẻ những vấn đề thực tiễn trong sử dụng công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro giá đối với các giao dịch hàng hóa có giá trị lớn, đề nghị nghiên cứu cơ chế đánh giá, hạch toán kết quả giao dịch phái sinh trong mối quan hệ tổng thể với giao dịch hàng hóa cơ sở.
Đại diện Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam MXV đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng bảo đảm bình đẳng giữa các chủ thể và đồng thuận với định hướng xây dựng hệ thống dữ liệu giao dịch tập trung phục vụ quản lý nhà nước.
Theo đại diện Bộ Công Thương, mục tiêu dài hạn của dự án Luật không chỉ là tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động giao dịch phái sinh mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái phái sinh bền vững, góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam như cà phê, hồ tiêu.
Tiếp tục hoàn thiện dự thảo trên cơ sở thực tiễn
Đại diện cơ quan soạn thảo cho biết dự thảo Luật đã được tiếp tục chỉnh lý theo hướng làm rõ phạm vi điều chỉnh và nguyên tắc áp dụng pháp luật đối với tổ chức tín dụng; hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thị trường OTC; cơ chế liên thông với thị trường nước ngoài; quy định về Sở giao dịch hàng hóa, Trung tâm thanh toán bù trừ và các thiết chế thị trường; đồng thời bổ sung quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm tính kế thừa của các giao dịch được xác lập hợp pháp trước khi Luật có hiệu lực.
Dự thảo xác định hoạt động cung ứng sản phẩm phái sinh giá cả hàng hóa của tổ chức tín dụng thuộc phạm vi điều chỉnh về nghiệp vụ của Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh; trong khi hoạt động ngân hàng, cấp tín dụng, quản lý ngoại hối và các nghiệp vụ chuyên ngành khác tiếp tục thực hiện theo Luật Các tổ chức tín dụng và pháp luật chuyên ngành có liên quan. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế chồng chéo và bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý.
Kết luận buổi làm việc, đại diện cơ quan soạn thảo khẳng định sẽ tiếp tục nghiên cứu đầy đủ các ý kiến của Hiệp hội Ngân hàng và các ngân hàng thương mại, nhất là về cơ chế giao dịch quốc tế, mô hình Sở giao dịch hàng hóa, thanh toán bù trừ, quản trị rủi ro và cơ chế chuyển tiếp.
Các ý kiến tại cuộc họp là cơ sở quan trọng để Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện dự án Luật theo hướng thống nhất, đồng bộ với pháp luật chuyên ngành; không làm gián đoạn hoạt động hợp pháp của các tổ chức tín dụng; đồng thời tạo khuôn khổ pháp lý minh bạch, an toàn, phù hợp với thông lệ quốc tế cho thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam.
Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước