Đẩy mạnh khai thác dữ liệu dân cư, giảm giấy tờ trong giải quyết thủ tục hành chính
Sau khi Luật Cư trú năm 2020 có hiệu lực thi hành, Bộ Công Thương đã chỉ đạo, quán triệt, phổ biến nội dung Luật Cư trú năm 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức và người lao động theo nhiều hình thức đa dạng như thông qua các cuộc họp, chỉ đạo, phối hợp với các đơn vị liên quan. Việc tuyên truyền được thực hiện lồng ghép trong các hoạt động chuyên môn, góp phần nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về cư trú.
Công tác tuyên truyền được đánh giá là triển khai bài bản, đạt hiệu quả cao, góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và ý thức thượng tôn pháp luật về cư trú cho toàn thể cán bộ, công chức ngành Công Thương.
Bộ Công Thương đã tham gia xây dựng Nghị định số 104/2022/NĐ-CP ngày 21/12/2022 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến việc nộp, xuất trình sổ hộ khẩu, sổ tạm trú giấy khi thực hiện thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công do Bộ Công an chủ trì xây dựng.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương đã đề xuất sửa đổi, bổ sung điểm a khoản 1 Điều 11 Nghị định số 137/2013/NĐ-CP ngày 21/10/2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Điện lực và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 08/2018/NĐ-CP ngày 15/01/2018 và Nghị định số 17/2020/NĐ-CP ngày 05/02/2020) theo hướng thay thế Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú giấy bằng các loại giấy tờ khác ban hành.
Đối với công tác thu thập, cập nhật thông tin công dân vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu về cư trú, Bộ Công Thương cho biết không thực hiện nhiệm vụ này. Tuy nhiên, trong công tác quản lý cán bộ, công chức, viên chức của Bộ, việc quản lý hồ sơ cán bộ, công chức, viên chức đang được khẩn trương thực hiện theo hướng đồng bộ hóa tối đa với nền tảng thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Bộ cũng luôn sẵn sàng phối hợp cung cấp, đối chiếu và trích xuất dữ liệu khi có yêu cầu từ các cơ quan chức năng có thẩm quyền.
Theo Bộ Công Thương, trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ tại Bộ đã và đang được tái cấu trúc theo hướng đơn giản hóa triệt để, cắt giảm tối đa các loại giấy tờ vật lý mà người dân và doanh nghiệp phải nộp. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác trực tiếp dữ liệu dân cư trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính được thực hiện nghiêm túc, góp phần rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu năng công việc.
Riêng trong công tác quản lý nhân sự, việc kết nối và khai thác dữ liệu dân cư bước đầu đã phát huy hiệu quả rõ rệt, giúp các đơn vị chức năng tiết kiệm đáng kể thời gian và nguồn lực khi cần xác minh thông tin cá nhân, lý lịch của cán bộ, công chức.
Bộ Công Thương cho biết hiện nay mọi nỗ lực đang được tập trung vào công tác nhân sự nội bộ, trong đó Bộ đang đẩy nhanh tiến độ triển khai đề án chuyển đổi hồ sơ cán bộ từ hình thức lưu trữ bản giấy sang hệ thống dữ liệu số hóa điện tử nhằm bảo đảm an toàn, bảo mật và thuận lợi cho việc truy xuất dữ liệu.
Hoàn thành đơn giản hóa 95% thủ tục liên quan quản lý dân cư
Bám sát tinh thần chỉ đạo tại Nghị quyết số 100/NQ-CP của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân liên quan đến quản lý dân cư, Bộ Công Thương đã hoàn thành phương án đơn giản hóa đối với 64/67 thủ tục (đạt tỷ lệ 95%). Đối với 03 thủ tục còn lại thuộc lĩnh vực Sở giao dịch hàng hóa, Bộ đã chủ động xây dựng và trình Chính phủ Tờ trình số 2189/TTr-BCT ngày 31/3/2026 nhằm hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết.
Thực hiện Nghị quyết số 66.7/NQ-CP về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu, Bộ đã tiến hành rà soát tổng thể 505 thủ tục hành chính ở cả 3 cấp chính quyền và xác định được 162 thủ tục có thành phần hồ sơ có thể khai thác trực tiếp từ các cơ sở dữ liệu quốc gia. Trên cơ sở đó, Bộ đã ban hành Quyết định số 3738/QĐ-BCT để chính thức công bố sửa đổi, bổ sung đối với 161 thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý.
Tính đến thời điểm hiện tại, Bộ đã hoàn thành thực thi phương án cắt giảm đối với 17/162 thủ tục. Nhờ việc tăng cường khai thác dữ liệu điện tử liên thông, yêu cầu nộp các loại giấy tờ giấy chứng minh nơi cư trú trong các bộ hồ sơ hành chính, bao gồm cả hồ sơ tuyển dụng và quản lý cán bộ, đã được giảm bớt một cách triệt để.
Đánh giá chung sau 05 năm triển khai thực hiện, Bộ Công Thương cho rằng Luật Cư trú năm 2020 cùng các văn bản quy định chi tiết đã kiến tạo một hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch và hiện đại. Quy định mới không chỉ tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho việc quản lý thông tin cá nhân mà còn giúp loại bỏ các thủ tục in ấn, xác nhận giấy tờ rườm rà, qua đó hỗ trợ rất tích cực cho Bộ Công Thương trong việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và chuẩn hóa công tác tổ chức cán bộ. Việc chuyển đổi từ phương thức quản lý cư trú thủ công sang quản lý bằng cơ sở dữ liệu điện tử là một bước tiến mang tính đột phá, hoàn toàn phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và chiến lược chuyển đổi số quốc gia hiện nay.
Việc ban hành, triển khai thực hiện Luật Cư trú 2020 đã góp phần thúc đẩy cải cách đối với hầu hết các thủ tục hành chính của cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận tiện cho cơ quan quản lý và công dân trong thực hiện các thủ tục hành chính cá nhân nói chung và thủ tục về đăng ký quản lý cư trú nói riêng, đồng thời phù hợp với chủ trương chuyển đổi số quốc gia và xây dựng Chính phủ điện tử.
Bên cạnh kết quả đạt được, Bộ Công Thương cho biết trong quá trình khai thác dữ liệu dân cư để phục vụ công tác quản lý nhân sự nội bộ, việc kết nối vẫn còn phụ thuộc nhiều vào nền tảng hệ thống chung. Cơ chế chia sẻ dữ liệu, đặc biệt là công tác phân quyền và cấp quyền truy cập, đôi lúc còn hạn chế, dẫn đến tính đồng bộ liên thông giữa các bộ, ngành chưa đạt mức tối ưu. Do đó, quá trình rà soát quy trình công tác cán bộ đôi khi vẫn đòi hỏi công chức phải tiến hành kiểm tra, đối chiếu thủ công.
Ngoài ra, dữ liệu dân cư trong một số trường hợp cụ thể vẫn tiềm ẩn độ trễ, chưa cập nhật kịp thời những biến động thực tế của cá nhân (ví dụ như quá trình công tác, lịch sử đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn).
Từ thực tiễn triển khai, Bộ Công Thương kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan đến việc khai thác, sử dụng và chia sẻ dữ liệu dân cư; xây dựng và hoàn thiện cơ chế kết nối, liên thông dữ liệu chặt chẽ giữa các hệ thống thông tin của các cơ quan, tạo thuận lợi các Bộ, ngành trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước; đồng thời ưu tiên đơn giản hóa các thủ tục, thao tác kỹ thuật, tập trung nguồn lực để nâng cấp, hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin liên quan đến hệ thống xác nhận cư trú và tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng nền tảng công nghệ, tối ưu hóa việc khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư làm nền tảng cốt lõi nhằm phục vụ tối đa cho công cuộc cải cách và cắt giảm thủ tục hành chính trên phạm vi cả nước.