Trong bối cảnh Việt Nam triển khai Quy hoạch điện VIII, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành điều kiện then chốt để bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Yêu cầu đặt ra không chỉ là đào tạo đội ngũ kỹ sư vận hành hệ thống điện truyền thống, mà còn là chuẩn bị lực lượng lao động có khả năng làm chủ công nghệ mới, thích ứng với lưới điện thông minh, năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng và các mô hình quản trị năng lượng hiện đại.
Với nền tảng truyền thống hơn một thế kỷ và hơn sáu thập niên gắn bó trực tiếp với ngành điện Việt Nam, Trường Đại học Điện lực (EPU) đang từng bước khẳng định vai trò của một cơ sở đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ chuyên sâu trong lĩnh vực điện, năng lượng và công nghệ kỹ thuật. Trong giai đoạn phát triển mới, vai trò của nhà trường không chỉ dừng lại ở đào tạo nguồn nhân lực cho ngành điện, mà còn mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ chiến lược, đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh của đất nước.
Hơn sáu thập niên đồng hành cùng ngành điện Việt Nam
Lịch sử phát triển của Trường Đại học Điện lực gắn liền với quá trình hình thành, xây dựng và mở rộng hệ thống điện quốc gia. Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, nhà trường đã trở thành cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc Bộ Công Thương, có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực cho các lĩnh vực điện, năng lượng, công nghệ và kỹ thuật công nghiệp.
Qua nhiều thế hệ đào tạo, đội ngũ kỹ sư, cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ trưởng thành từ Trường Đại học Điện lực đã và đang tham gia vào quá trình xây dựng, vận hành, quản lý nhiều công trình năng lượng và hệ thống hạ tầng kỹ thuật trên cả nước. Từ các nhà máy thủy điện lớn như Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu đến hệ thống truyền tải điện 500kV Bắc - Nam; từ các trung tâm nhiệt điện, điện khí đến các dự án điện gió, điện mặt trời, có thể thấy sự đóng góp của nhiều thế hệ cán bộ, kỹ sư được đào tạo từ nhà trường trong các công trình trọng điểm của quốc gia.
Không chỉ đóng góp về số lượng nhân lực, Trường Đại học Điện lực còn có lợi thế chuyên sâu trong đào tạo các lĩnh vực gắn trực tiếp với ngành điện và các doanh nghiệp công nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng giúp EPU duy trì bản sắc riêng trong hệ thống giáo dục đại học, nhất là khi yêu cầu về nhân lực năng lượng đang chuyển từ “đáp ứng vận hành” sang “làm chủ công nghệ, thích ứng chuyển đổi và tham gia đổi mới sáng tạo”.
Hiện nay, Trường Đại học Điện lực là một trong những cơ sở giáo dục đại học chuyên sâu về điện và năng lượng có quy mô lớn tại Việt Nam. Đây là nền tảng để EPU tiếp tục mở rộng vai trò trong đào tạo nhân lực chất lượng cao cho ngành năng lượng, công nghiệp và công nghệ kỹ thuật trong giai đoạn tới.
Mở rộng đào tạo, đón đầu các lĩnh vực công nghệ chiến lược
Chuyển dịch năng lượng hiện không còn là câu chuyện riêng của ngành điện. Quá trình này gắn chặt với chuyển đổi số, tự động hóa, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, vật liệu mới, công nghệ bán dẫn, vi mạch và các mô hình quản trị thông minh. Vì vậy, yêu cầu đặt ra với các trường đại học kỹ thuật là phải đào tạo được đội ngũ nhân lực vừa có nền tảng chuyên môn vững, vừa có khả năng làm việc trong môi trường liên ngành.
Theo kế hoạch tuyển sinh năm học 2026 - 2027, Trường Đại học Điện lực dự kiến tuyển sinh 8.720 chỉ tiêu đại học chính quy, với 38 ngành đào tạo thuộc 9 lĩnh vực và 4 phương thức xét tuyển. Cùng với quy mô đào tạo gần 25.000 sinh viên, học viên, tỷ lệ sinh viên có việc làm sau 12 tháng tốt nghiệp của nhà trường đạt khoảng 95,22%. Những con số này cho thấy EPU không chỉ mở rộng về quy mô, mà còn từng bước củng cố năng lực đào tạo nhân lực kỹ thuật, công nghệ và năng lượng trong bối cảnh nhu cầu thị trường lao động thay đổi nhanh.
Đáng chú ý, bên cạnh các lĩnh vực đào tạo trọng điểm như điện, năng lượng; điều khiển và tự động hóa; công nghệ thông tin; điện tử viễn thông; kinh tế và quản lý năng lượng, EPU tiếp tục mở rộng sang các ngành thuộc nhóm công nghệ chiến lược và công nghiệp tương lai. Có thể kể đến Trí tuệ nhân tạo, Khoa học dữ liệu, Công nghệ vật liệu bán dẫn và vi mạch, Vi điện tử và công nghệ nano, Mạng máy tính và truyền thông dữ liệu, Kỹ thuật hệ thống công nghiệp, Kỹ thuật công nghiệp, Quản lý xây dựng và Kinh doanh quốc tế.
Sự mở rộng này cho thấy định hướng phát triển của nhà trường không chỉ là tăng quy mô đào tạo, mà còn tái cấu trúc danh mục ngành nghề theo hướng gắn với nhu cầu mới của nền kinh tế. Khi hệ thống năng lượng ngày càng số hóa, các nhà máy, lưới điện, trung tâm điều độ, hệ thống lưu trữ và thị trường điện đều cần đến dữ liệu, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và công nghệ vật liệu. Do đó, việc kết nối giữa đào tạo năng lượng với các lĩnh vực công nghệ mới là hướng đi phù hợp, giúp sinh viên có khả năng thích ứng tốt hơn với thị trường lao động trong dài hạn.
Đào tạo nhân lực cho chuyển dịch năng lượng và tăng trưởng xanh
Việc triển khai Quy hoạch điện VIII, phát triển năng lượng tái tạo, điện khí LNG, lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng và các giải pháp giảm phát thải đang tạo ra nhu cầu lớn về nguồn nhân lực có trình độ cao. Khác với giai đoạn trước, nhân lực ngành năng lượng hiện nay không chỉ cần hiểu thiết bị và quy trình vận hành, mà còn phải có khả năng phân tích dữ liệu, tối ưu hệ thống, quản trị rủi ro, bảo đảm an toàn, tích hợp nguồn năng lượng phân tán và thích ứng với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao.
Nhận thức rõ yêu cầu đó, Trường Đại học Điện lực đang đổi mới chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, liên ngành và gắn với thực tiễn sản xuất. Mục tiêu không chỉ là cung cấp kiến thức nền tảng, mà còn hình thành năng lực nghề nghiệp, tư duy hệ thống và khả năng giải quyết vấn đề trong môi trường công nghệ thay đổi nhanh.
Theo PGS.TS. Đinh Văn Châu, Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực, trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và chuyển đổi số diễn ra đồng thời, nhiệm vụ của trường đại học không chỉ là truyền thụ kiến thức, mà còn phải chuẩn bị cho xã hội một lực lượng lao động “hiểu việc, làm được việc và thích ứng nhanh với thực tiễn”.
“Điều khiến Trường Đại học Điện lực không bị hòa tan trong bức tranh đổi mới giáo dục hiện nay là chúng tôi không bắt đầu từ khẩu hiệu, mà bắt đầu từ nhu cầu thật của nền kinh tế và người sử dụng lao động. Mục tiêu của nhà trường là đào tạo những con người làm được việc trong các ngành then chốt của đất nước, đặc biệt là năng lượng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật”, PGS.TS. Đinh Văn Châu nhấn mạnh.
Triết lý “Giáo dục toàn diện, vững nền tảng, bền tương lai” được nhà trường hiện thực hóa thông qua việc tăng cường thực hành, thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp và đưa sinh viên tiếp cận sớm hơn với môi trường sản xuất, kinh doanh thực tế. Đây là hướng đi cần thiết trong đào tạo kỹ thuật, bởi chất lượng nhân lực không chỉ được đo bằng kiến thức chuyên môn, mà còn bằng khả năng vận dụng kiến thức vào các bài toán cụ thể của doanh nghiệp và xã hội.
Song song với đào tạo, nhà trường đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực gắn với chuyển dịch năng lượng như lưới điện thông minh, tích hợp năng lượng tái tạo, hệ thống lưu trữ năng lượng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dự báo phụ tải, điều độ hệ thống điện và quản lý năng lượng. Những hướng nghiên cứu này có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh hệ thống điện Việt Nam đang phải xử lý đồng thời nhiều yêu cầu: bảo đảm cung ứng điện, nâng cao hiệu quả vận hành, tăng tỷ trọng năng lượng sạch và giảm phát thải.
Từ trung tâm đào tạo điện lực đến đại học công nghệ - năng lượng đa ngành
Theo định hướng phát triển đã được công bố, EPU hướng tới trở thành đại học nghiên cứu ứng dụng đa ngành, trong đó năng lượng tiếp tục là lĩnh vực ưu tiên chiến lược. Nhà trường đồng thời phấn đấu trở thành trung tâm có uy tín trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ về kỹ thuật năng lượng, công nghệ và chuyển đổi số. Để hiện thực hóa mục tiêu này, EPU tập trung phát triển đội ngũ giảng viên chất lượng cao, đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng hợp tác quốc tế và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với doanh nghiệp.
Chia sẻ về tầm nhìn phát triển trong giai đoạn tới, PGS.TS. Đinh Văn Châu cho biết nhà trường hướng tới trở thành một đại học công lập đổi mới, đào tạo ra những con người có năng lực nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thời đại. “Không nhất thiết phải là trường lớn nhất hay ồn ào nhất, nhưng phải là địa chỉ tin cậy của người học và nhà tuyển dụng”, ông nhấn mạnh.
Trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực ngày càng gay gắt, cách tiếp cận này cho thấy một định vị đáng chú ý của Trường Đại học Điện lực: phát triển trên nền tảng chất lượng, tính thực tiễn và độ tin cậy của sản phẩm đào tạo. Đây cũng là định hướng phù hợp với một cơ sở giáo dục đại học có truyền thống gắn với ngành kỹ thuật, nơi uy tín được xây dựng không chỉ bằng quy mô tuyển sinh, mà bằng năng lực đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, ngành công nghiệp và nền kinh tế.
Với nền tảng truyền thống lâu đời, lợi thế chuyên sâu về đào tạo điện và năng lượng, cùng định hướng mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ chiến lược, Trường Đại học Điện lực đang tiếp tục củng cố vai trò trong hệ sinh thái đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ của ngành năng lượng Việt Nam.
Không chỉ đáp ứng nhu cầu nhân lực hiện tại, nhà trường còn đang chuẩn bị nguồn lực tri thức cho các lĩnh vực năng lượng tương lai, góp phần thực hiện mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước trong kỷ nguyên mới.