Đề cập về sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết, dự án Luật nhằm thể chế hóa chủ trương đường lối của Đảng về phát triển điện lực, đồng thời đồng bộ mà tiếp tục hoàn thiện các cơ chế chính sách tại Luật Điện lực số 61 năm 2026 và Nghị quyết số 253 của Quốc hội về việc xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực là cần thiết trong giai đoạn hiện nay.
Dự án Luật được xây dựng theo hướng phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương trong việc xây dựng chính sách, thực hiện chức năng nhiệm vụ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Dự thảo luật phù hợp với Hiến pháp, chủ trương đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, không lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực cũng thể chế hóa các nội dung về ứng dụng thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia tại Nghị quyết số 57 và Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị. Dự án Luật tương thích với các điều ước quốc tế, các điều ước và cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, bình đẳng giới, chính sách dân tộc và thực hiện quy định của Đảng về phòng chống tham nhũng, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ. Dự án Luật được xây dựng trên nguyên tắc bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch không tạo cơ chế xin cho, không tạo môi trường nảy sinh hành vi lạm dụng quyền lực hoặc hành vi vi phạm pháp luật khác.
Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực với các lý do như Tờ trình số 650/TTr-CP của Chính phủ nhằm tập trung thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn và bảo đảm đồng bộ với pháp luật có liên quan; thực hiện mạnh mạnh mẽ chủ trương phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho hoạt động điện lực. Hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.
Tuy nhiên, Luật Điện lực mới được sửa đổi năm 2024, hiệu lực từ ngày 01/02/2025, việc tiếp tục sửa đổi trong thời gian ngắn, khi chưa có nhiều thời gian tổ chức thi hành, tổng kết, đánh giá, có thể ảnh hưởng đến tính ổn định và khả năng dự báo của pháp luật, nhất là đối với lĩnh vực điện lực có vốn đầu tư lớn, thời gian thực hiện dự án dài. Vì vậy, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, chỉ sửa đổi những vấn đề thực sự cấp thiết, đã đủ rõ, có cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn; những chính sách mới, tác động lớn phải được đánh giá đầy đủ trước khi luật hóa; những vấn đề vượt thẩm quyền của Quốc hội phải báo cáo và xin ý kiến của cấp có thẩm quyền; quán triệt và thực hiện nghiêm các yêu cầu về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong công tác xây dựng pháp luật, nhất là Quy định số 178-QĐ/TW ngày 27/6/2024 của Bộ Chính trị, Kết luận số 119-KL/TW ngày 20/01/2025 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 110/2023/QH15 của Quốc hội và các văn bản có liên quan.
Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhận thấy, nội dung dự thảo Luật cơ bản bám sát, thể chế hóa kịp thời các chủ trương, định hướng lớn của Đảng trong Nghị quyết số 70-NQ/TW, Nghị quyết số 66/NQ-TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW; Nghị quyết số 79-NQ/TW Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phát triển kinh tế tư nhân, phát triển kinh tế nhà nước, phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển dịch năng lượng.
Tuy nhiên, một số yêu cầu tại Nghị quyết số 70-NQ/TW chưa được thể chế hóa rõ nét trong dự thảo Luật. Vì vậy, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, chỉnh lý để thể chế hóa đúng phạm vi các chủ trương của Đảng; làm rõ căn cứ chính trị, pháp lý, thực tiễn đối với từng cơ chế đặc thù, ưu tiên hoặc ngoại lệ, nhất là các nội dung liên quan đến phạm vi độc quyền nhà nước; không mở rộng chính sách đặc thù vượt quá phạm vi chủ trương của cấp có thẩm quyền hoặc khi chưa được đánh giá đầy đủ tác động đầy đủ, bảo đảm chính sách rõ ràng, minh bạch và khả thi.
Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhận thấy, qua rà soát chưa phát hiện nội dung của dự thảo Luật trái với Hiến pháp, trái với các điều ước quốc tế. Tuy nhiên, dự thảo có nhiều quy định giao thoa với pháp luật về đầu tư, đầu tư công, PPP, đấu thầu, đất đai, lâm nghiệp, xây dựng, giá, quản lý nợ công, tài nguyên, môi trường biển và hải đảo và các luật có liên quan nên cần tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất trọng hệ thống pháp luật.
Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực nhằm thể chế hóa đầy đủ kịp thời những chủ trương mới của Trung ương, Bộ Chính trị; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong đầu tư xây dựng, vận hành các dự án điện, cải cách thủ tục hành chính và bảo đảm đồng bộ, thống nhất với pháp luật có liên quan, nhất là khi tổ chức lại mô hình chính quyền ba cấp, chính quyền địa phương hai cấp.
Để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo, các cơ quan có liên quan khẩn trương rà soát, nghiên cứu tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến các Ủy viên Thường vụ Quốc hội, nhất là ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, ý kiến thẩm tra của Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong phiên họp này.
Trong đó, lưu ý rà soát kỹ phạm vi sửa đổi, bảo đảm chỉ sửa đổi những nội dung thực sự cần thiết, có đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Thể chế hóa đúng, đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và các Nghị quyết, Kết luận có tính trụ cột chiến lược của Trung ương và Bộ Chính trị. Đồng thời, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết; thực hiện thật nghiêm quy định về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm trong xây dựng pháp luật, nhất là đối với các cơ chế đặc thù, ưu tiên và ngoại lệ.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực tại kỳ họp thứ Hai, sau khi cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu, giải trình theo kết luận của phiên họp.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên giao Ủy ban Khoa học, Công nghệ Môi trường chủ trì phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội tiếp tục thẩm tra chính thức, thể hiện rõ chính kiến đối với từng nội dung của dự thảo Luật, nhất là những vấn đề mới, phức tạp, nhạy cảm hoặc còn ý kiến khác nhau để báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định. Thường trực Ủy ban Khoa học Công nghệ Môi trường và Văn phòng Quốc hội phối hợp hoàn thiện kết luận của phiên họp để cơ quan chủ trì soạn thảo, các cơ quan liên quan triển khai thực hiện.