Chiều 14/4, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai, cho ý kiến về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, xem xét thông qua về nguyên tắc việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đồng Nai.
Theo Cổng thông tin điện tử Quốc hội, tại Phiên họp, liên quan đến Tờ trình của Chính phủ về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai nhằm thực hiện chủ trương của Trung ương, Bộ Chính trị về việc thành lập thành phố Đồng Nai trên cơ sở giữ nguyên trạng tỉnh Đồng Nai. Để bảo đảm tỷ lệ số phường đạt chuẩn khi lên thành phố, cần chuyển đổi 10 xã này thành phường. Qua thẩm tra, Ủy ban Pháp luật đối chiếu, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhận thấy toàn bộ tiêu chuẩn, điều kiện của 10 xã đều đầy đủ, hồ sơ chặt chẽ và đã lấy ý kiến nhân dân.
Về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến đối với hồ sơ trình Quốc hội, đặc biệt là việc cho phép Chính phủ công nhận thành phố Đồng Nai là đô thị loại I trước khi hoàn thiện quy hoạch. Chính phủ đã giao Bộ Xây dựng và địa phương hoàn thành quy hoạch trước ngày 30/4/2026.
Góp ý vào nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi bày tỏ hoàn toàn tán thành các đề án này vì nhận thấy có đầy đủ căn cứ về chính trị, pháp lý và đặc biệt là căn cứ thực tiễn. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh, việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ tạo ra không gian và động lực tăng tốc phát triển cho tỉnh Đồng Nai mới.
Về các tiêu chí đô thị, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính bày tỏ thống nhất với Tờ trình về việc thành lập 10 phường vì đã đủ điều kiện qua thẩm tra. Về tiêu chí đô thị loại I, đề nghị áp dụng theo Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính để công nhận trong trường hợp đặc biệt. Chính phủ và phía Đồng Nai cần có kế hoạch, trách nhiệm cụ thể để hoàn thiện tiêu chí này trong thời gian tới. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cũng bày tỏ thống nhất việc chuyển đổi đồng bộ đối với hệ thống Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân khi thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.
Kiến nghị về việc thực hiện Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị rà soát kỹ các quy định của Hiến pháp và pháp luật về tên gọi đơn vị hành chính cũng như kỹ thuật thể hiện để bảo đảm nghị quyết được chặt chẽ; cân nhắc thời điểm có hiệu lực của Nghị quyết nhằm vừa bảo đảm tính khẩn trương, vừa đủ thời gian vật chất để Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương chuẩn bị các điều kiện cần thiết; đồng thời cần có kế hoạch tập trung triển khai Khu đô thị sân bay Long Thành vì đây sẽ là động lực và cú hích rất lớn cho sự phát triển của vùng đô thị phía Nam.
Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới bày tỏ sự thống nhất với nội dung thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Chủ nhiệm Ủy ban Lê Tấn Tới nhấn mạnh, về vị trí chiến lược, Đồng Nai là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, hội tụ các yếu tố về quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Đánh giá về yếu tố lịch sử và phát triển, theo Chủ nhiệm Ủy ban Lê Tấn Tới, khu vực Đồng Nai từ trước đã giữ vai trò địa bàn quân sự quan trọng với sân bay Biên Hòa, đồng thời có Khu công nghiệp Biên Hòa – khu công nghiệp tiêu biểu của khu vực phía Nam trước đây. Ngay từ sau giải phóng, Đồng Nai đã khẳng định vị thế của một tỉnh công nghiệp, đồng thời là tỉnh đầu tiên của cả nước hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới trên phạm vi toàn tỉnh. Chủ nhiệm Ủy ban Lê Tấn Tới khẳng định, Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các yếu tố về kinh tế, lịch sử, quốc phòng, an ninh và đối ngoại để đủ điều kiện thành lập thành phố trực thuộc Trung ương, phù hợp với các tiêu chuẩn, tiêu chí như Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đã phân tích.
Góp ý vào nội dung Phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga bày tỏ hoàn toàn đồng tình với Tờ trình của Chính phủ cũng như báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.
Về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai, Chủ nhiệm Ủy ban Lê Thị Nga cho biết, qua nghiên cứu hồ sơ, nhận thấy đã có đầy đủ các cơ sở chính trị, pháp lý và các điều kiện cần thiết. Việc lấy ý kiến Hội đồng nhân dân và ý kiến nhân dân cũng đã được thực hiện đầy đủ, do đó bà đồng tình và đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua việc thành lập 10 phường này.
Về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đồng Nai, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát thống nhất với phương án chuyển nguyên hiện trạng Tòa án nhân dân tỉnh và Viện kiểm sát nhân dân tỉnh thành Tòa án nhân dân thành phố và Viện kiểm sát nhân dân thành phố. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, việc chuyển đổi này không gây ảnh hưởng đến phạm vi địa hạt của các tòa án và viện kiểm sát khu vực. Nội dung này cũng đã có ý kiến đồng thuận từ Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
Về việc công nhận đô thị loại I và đơn vị hành chính đối với tỉnh Đồng Nai, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga bày tỏ đồng quan điểm với ý kiến của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, hoàn toàn ủng hộ việc đưa Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Đóng góp ý kiến về Nghị quyết thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai và việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến đánh giá cao và hoàn toàn tán thành với Tờ trình của Chính phủ. Khẳng định vị thế chiến lược của thành phố mới, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cho biết, sau khi hợp nhất và mở rộng không gian phát triển, tỉnh Đồng Nai sẽ có vị trí chiến lược quan trọng hơn so với trước khi hợp nhất, xét trên cả các phương diện chính trị, kinh tế, quốc phòng và an ninh.
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhấn mạnh, trong quá trình triển khai xây dựng đề án, cần quán triệt sâu sắc ba nội dung mà Bộ Chính trị đã yêu cầu: bảo đảm quốc phòng, an ninh; chú trọng phát triển hài hòa giữa các vùng miền, các dân tộc và tôn giáo; cùng với việc hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, cần có chương trình hành động cụ thể để rà soát, cập nhật quy hoạch phát triển thành phố mới với tầm nhìn dài hạn đến năm 2045 và năm 2065.
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến cũng kiến nghị tỉnh Đồng Nai cùng với Chính phủ, các bộ, ngành khẩn trương xây dựng chương trình hành động cụ thể để hiện thực hóa việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo đúng định hướng của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và Tờ trình của Chính phủ.
Bày tỏ trân trọng cảm ơn và tiếp thu ý kiến của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình cung cấp thêm các thông tin liên quan đến Đề án thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai và thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.
Về mục tiêu của Đề án, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, mục tiêu xuyên suốt khi xây dựng hồ sơ là thiết lập một mô hình phát triển mới cho Đồng Nai, trở thành một đô thị hiện đại và là cực tăng trưởng mới của khu vực. Điều này nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện của vùng đồng bằng Nam Bộ, tạo sự tác động tương hỗ và chia sẻ chức năng với đại đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, giúp Đồng Nai đóng góp nhiều hơn nữa vào sự phát triển chung của đất nước.
Về thời điểm và hiệu lực thi hành, theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Chính phủ thống nhất với đề xuất của tỉnh Đồng Nai cũng như ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, theo đó đề xuất các Nghị quyết sẽ có hiệu lực từ ngày 30/4/2026.
Đại diện lãnh đạo tỉnh Đồng Nai, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Võ Tấn Đức bày tỏ lòng cảm ơn Quốc hội đã xem xét Đề án, đồng thời khẳng định sự ủng hộ từ Trung ương là nguồn động lực quan trọng để địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế. Tỉnh Đồng Nai cam kết sẽ sử dụng hiệu quả các nguồn lực để phát triển bền vững trong thời gian tới, đóng góp nhiều hơn vào sự phát triển chung của đất nước.
Kết luận Phiên họp, thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá cao Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, tỉnh Đồng Nai cùng các bộ, ngành chức năng đã chuẩn bị hồ sơ rất kỹ lưỡng, đầy đủ và đúng thủ tục pháp lý, đủ điều kiện để trình Quốc hội xem xét theo thẩm quyền. Đồng thời, đánh giá cao Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã phối hợp chặt chẽ, thẩm tra khẩn trương, rõ ràng để chuẩn bị các dự thảo văn bản trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Tại Phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã biểu quyết thông qua về nguyên tắc Nghị quyết về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai; thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương; thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đồng Nai.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp có thông báo kết luận và công văn gửi Chính phủ để kịp thời ban hành quyết định công nhận đô thị; chậm nhất ngày 16/4/2026 phải hoàn chỉnh toàn bộ hồ sơ trình Quốc hội. Phó Chủ tịch Quốc hội cũng thống nhất các Nghị quyết này sẽ có hiệu lực từ ngày 30/4/2026 để chào mừng Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đề nghị tỉnh Đồng Nai cần có kế hoạch chuẩn bị sẵn sàng các hồ sơ, thủ tục hành chính để vận hành ngay khi Nghị quyết có hiệu lực. Về việc hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định lưu ý, toàn bộ giấy tờ của công dân và tổ chức nếu chưa chuyển đổi thì tiếp tục có hiệu lực; trong trường hợp chuyển đổi, tỉnh Đồng Nai sẽ chịu trách nhiệm chi trả chi phí.