Ngành Xây dựng là một trong những ngành tiêu thụ nhiều năng lượng và phát thải khí nhà kính lớn trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Trong đó, sản xuất vật liệu xây dựng (VLXD) là lĩnh vực tiêu thụ nhiều năng lượng, đặt ra yêu cầu đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải.
Đổi mới công nghệ, giảm tiêu hao năng lượng trong sản xuất
Nhận thức được yêu cầu này, từ những năm 2010, nhiều doanh nghiệp sản xuất VLXD Việt Nam, trong đó có Tổng công ty Viglacera - CTCP bắt đầu phát triển các sản phẩm VLXD xanh, thân thiện với môi trường. Thay vì chỉ tập trung vào công năng và giá thành sản phẩm, doanh nghiệp từng bước đầu tư các dòng vật liệu giúp giảm tiêu hao năng lượng trong sản xuất, thi công và vận hành công trình.
Một trong những dấu mốc đầu tiên trong quá trình chuyển đổi xanh của Viglacera là việc đầu tư Nhà máy Bê tông khí chưng áp tại Khu công nghiệp Yên Phong, Bắc Ninh, năm 2010. Nhà máy có công suất được giới thiệu là 200.000 m³/năm, tương đương 130 triệu viên gạch quy tiêu chuẩn mỗi năm, sử dụng dây chuyền công nghệ hiện đại, mức độ tự động hóa cao, ít lao động.
Sản phẩm gạch bê tông khí chưng áp (AAC) được phát triển theo hướng thay thế gạch đất sét nung truyền thống. Không phải trải qua quá trình nung gạch như phương pháp truyền thống, AAC giúp hạn chế nhu cầu nhiên liệu cho công đoạn này, qua đó góp phần giảm tiêu hao tài nguyên và phát thải. Quy trình sản xuất được tổ chức theo hướng tuần hoàn nguyên, nhiên vật liệu, sử dụng ít năng lượng và tài nguyên hơn.
Sản phẩm có trọng lượng nhẹ, cách âm, cách nhiệt tốt, giúp giảm tải trọng công trình, đem lại lợi ích về chi phí kết cấu và hiệu quả sử dụng. Đây cũng là hướng đầu tư có ý nghĩa trong bối cảnh ngành vật liệu xây dựng phải đồng thời giải quyết bài toán chi phí sản xuất, hiệu quả năng lượng và yêu cầu giảm phát thải.
Tuy nhiên, khi mới xuất hiện trên thị trường, AAC gặp nhiều khó khăn do thói quen sử dụng vật liệu mới chưa hình thành, hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật và các quy phạm pháp luật liên quan chưa được thiết lập đầy đủ. Viglacera vừa phối hợp với các cơ quan chức năng nghiên cứu, hoàn thiện chính sách về vật liệu xây không nung, vừa từng bước hướng dẫn thị trường tiếp cận công nghệ mới.
Doanh nghiệp phát hành sổ tay hướng dẫn thi công, tổ chức tập huấn kỹ thuật cho nhà thầu, mở rộng hệ thống đại lý, bán hàng và truyền thông. Để tạo thị trường, Viglacera tiên phong sử dụng AAC tại các dự án do chính mình đầu tư, trong đó có Khu đô thị Đặng Xá và chung cư cao cấp Thăng Long Number One. Cách làm này giúp sản phẩm có điều kiện đi vào thực tế, tạo niềm tin cho người sử dụng và nhà thầu.
Trên cơ sở đó, năm 2018, Viglacera tiếp tục đầu tư dây chuyền sản xuất tấm panel bê tông khí chưng áp có cốt thép ALC, sử dụng công nghệ hiện đại của Cộng hòa Liên bang Đức.
Ông Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Ban Truyền thông Tổng công ty Viglacera - CTCP cho biết, gạch AAC có tỷ trọng 450-750 kg/m³, tương đương 1/3-1/4 gạch bê tông thông thường. Việc sử dụng AAC giúp giảm tải trọng tòa nhà, giảm chi phí kết cấu từ 10-15% so với gạch xây truyền thống.
Trong khi đó, tấm panel ALC vẫn giữ ưu điểm nhẹ của AAC, đồng thời có khả năng chịu nén, chống va đập, chịu uốn và chịu tải cao. Khổ tấm lớn, độ dài linh hoạt tạo thuận lợi cho thi công.
Lợi ích của vật liệu nhẹ không chỉ nằm ở khâu sản xuất. Khi đưa vào công trình, AAC và ALC giúp giảm tải trọng, tiết kiệm chi phí kết cấu móng; bề mặt phẳng, kích thước chính xác cao giúp giảm lượng vữa xây, vữa trát. Tấm vật liệu lớn tạo điều kiện cơ giới hóa, đẩy nhanh tiến độ và giảm chi phí nhân công, ca máy, quản lý dự án.
Đặc biệt, khả năng cách nhiệt của vật liệu giúp công trình mát vào mùa hè, ấm vào mùa đông, góp phần giảm nhu cầu năng lượng phục vụ làm mát hoặc sưởi ấm. Như vậy, hiệu quả của khoản đầu tư công nghệ được nối dài từ quá trình sản xuất sang thi công và vận hành công trình.
Theo ông Nguyễn Quốc Huy, trong bối cảnh ngành Xây dựng thiếu nhân công, giá nhân công và cát xây dựng tăng, sản phẩm AAC, ALC có thể giúp năng suất lao động tăng khoảng 2-3 lần so với vật liệu thông thường. Tổng chi phí vật liệu và nhân công cho công trình thấp hơn phương án xây bằng gạch đỏ truyền thống.
Nhu cầu thị trường tăng cũng tạo động lực để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất. Theo ông Huy, nhà máy bê tông khí chưng áp của Viglacera tại Bắc Ninh đang không đủ hàng cung cấp. Doanh nghiệp đầu tư nâng công suất từ 150.000 m³/năm lên 250.000 m³/năm, đồng thời chuẩn bị đầu tư thêm một nhà máy tại miền Nam nhằm phục vụ thị trường khu vực này.
Việc phát triển AAC và ALC cho thấy hiệu quả của đổi mới công nghệ không chỉ được tính bằng sản lượng sản xuất, mà còn ở khả năng giảm chi phí xây dựng, nâng năng suất lao động và giảm nhu cầu năng lượng trong quá trình sử dụng công trình.
Mở rộng vật liệu xanh, tiết kiệm năng lượng
Cùng với bê tông khí chưng áp, kính tiết kiệm năng lượng là một trong những hướng đầu tư quan trọng của Viglacera nhằm hạn chế tiêu hao năng lượng trong quá trình vận hành công trình.
Doanh nghiệp đầu tư Nhà máy Kính tiết kiệm năng lượng, sử dụng công nghệ của Tập đoàn Von Ardenne GmbH, Cộng hòa Liên bang Đức, với công suất 2,3 triệu m²/năm. Đây là nhà máy kính tiết kiệm năng lượng đầu tiên được đầu tư thành công tại khu vực Đông Nam Á, cung cấp sản phẩm cho thị trường Việt Nam và khu vực.
Viglacera sản xuất hai dòng kính tiết kiệm năng lượng chủ yếu là Solar Control và Low-E. Kính Solar Control có khả năng ngăn cản từ khoảng 5-95% lượng ánh sáng nhìn thấy từ mặt trời, ngăn cản năng lượng mặt trời lên tới 79% và tia cực tím lên tới 99%. Trong khi đó, kính Low-E được phủ các lớp có chứa bạc, có khả năng hạn chế thất thoát nhiệt từ bên trong công trình ra môi trường bên ngoài.
Nhờ đặc tính phát xạ thấp và hệ số dẫn nhiệt nhỏ, kính tiết kiệm năng lượng giúp giảm sự truyền nhiệt qua hệ thống vách kính. Khi lượng nhiệt truyền vào công trình được hạn chế, nhu cầu sử dụng điều hòa để làm mát có thể giảm; trong những điều kiện phù hợp, kính Low-E còn góp phần hạn chế thất thoát nhiệt từ bên trong ra ngoài.
Hiệu quả của sản phẩm vì thế không chỉ nằm ở tính năng kỹ thuật mà còn ở chi phí năng lượng trong suốt quá trình công trình vận hành. Các dòng kính được phát triển để đáp ứng điều kiện khí hậu khác nhau, phù hợp với nhu cầu sử dụng tại cả miền Bắc và miền Nam.
Kính tiết kiệm năng lượng Viglacera đạt chứng nhận Tuyên bố sản phẩm môi trường EPD (Environmental Product Declaration), được ứng dụng rộng rãi tại các công trình xanh, đề cao chất lượng sống, thân thiện với môi trường và giảm hiệu ứng nhà kính.
Viglacera cũng là doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam sản xuất và đưa kính siêu trắng ra thị trường. Sản phẩm có hàm lượng sắt thấp, giúp tăng độ trong suốt, độ thấu quang đạt 91,5%, trong khi kính thường đạt khoảng 86%. Kính siêu trắng được ứng dụng trong kiến trúc xây dựng, thiết kế nội thất, ngoại thất cao cấp và công nghiệp ô tô.
Đặc biệt, sản phẩm có thể sử dụng làm phôi sản xuất pin năng lượng mặt trời, góp phần phục vụ ngành công nghiệp năng lượng tái tạo. Việc phát triển dòng kính này tạo thêm cơ hội để giảm chi phí sản xuất trong lĩnh vực năng lượng sạch, qua đó hỗ trợ mở rộng khả năng tiếp cận nguồn năng lượng tái tạo.
Theo thông tin doanh nghiệp cung cấp, nhóm sản phẩm kính Viglacera hiện chiếm xấp xỉ 60% thị phần nội địa, đồng thời xuất khẩu đến nhiều quốc gia. Việc phát triển kính tiết kiệm năng lượng và kính siêu trắng góp phần mở rộng danh mục sản phẩm, tạo lợi thế cạnh tranh và tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng vật liệu cho công trình xanh.
Bên cạnh kính và vật liệu xây không nung, Viglacera tiếp tục đầu tư công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tài nguyên ở nhiều dòng sản phẩm khác.
Năm 2023, doanh nghiệp sản xuất thành công đá nung kết Vasta Stone, thương hiệu đá nung kết đầu tiên tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Sản phẩm sử dụng nguồn nguyên liệu tự nhiên dễ khai thác tại Việt Nam. Đáng chú ý, công suất điện tiêu thụ của máy cán ép liên tục chỉ bằng 1/6 so với phương pháp ép truyền thống, giúp giảm mức tiêu hao điện ở công đoạn này.
Đá nung kết Vasta Stone có khả năng tái chế 100% thông qua nghiền và tái sử dụng phế phẩm, không sử dụng hóa chất trong sản xuất hay xử lý bề mặt. Kích thước sản phẩm lên tới 6x4 m, bề mặt mô phỏng nhiều loại đá tự nhiên và tuổi thọ cao hơn đá tự nhiên, góp phần đáp ứng nhu cầu thiết kế, đồng thời hạn chế áp lực khai thác tài nguyên.
Năm 2024, Viglacera nâng cấp sản phẩm đá nung kết Vasta Stone với cấu trúc vân trong xương. Theo ông Nguyễn Duy Trúc, Phó Giám đốc Công ty CP Viglacera Tiên Sơn, kiêm Giám đốc Nhà máy Viglacera Eurotile, sản phẩm thể hiện bước tiến về trình độ, năng lực sản xuất và khả năng làm chủ công nghệ, đưa doanh nghiệp đến gần hơn với nhu cầu tiêu dùng cao cấp. Đá nung kết Vasta Stone đạt chứng nhận GREENGUARD do UL Solutions (Mỹ) ban hành.
Cũng trong năm 2024, Viglacera ra mắt sen vòi mạ màu PVD, sử dụng công nghệ của Protec Surface Technologies (Ý). Theo ông Nguyễn Văn Tiến, Giám đốc Công ty Cổ phần Sen vòi Viglacera, công nghệ mạ chân không PVD giúp hạn chế phát thải hóa chất, giảm các yếu tố độc hại, hướng tới bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng. Sản phẩm đạt chứng chỉ RoHS của châu Âu về hạn chế sử dụng các chất độc hại.
Đối với sứ vệ sinh, Viglacera phát triển dòng sản phẩm phủ men nano, nung một lần, có khả năng tự làm sạch, kháng khuẩn, chống bám dính và hạn chế ố bẩn. Tính năng này giúp giảm nhu cầu sử dụng nước và hóa chất tẩy rửa trong quá trình vệ sinh. Việc tiết kiệm nước cũng góp phần giảm áp lực lên tài nguyên và năng lượng phục vụ khai thác, xử lý, cấp nước.
Các khoản đầu tư trên cho thấy tiết kiệm năng lượng không chỉ dừng ở việc cắt giảm chi phí tại nhà máy. Khi được tích hợp vào sản phẩm, hiệu quả còn có thể phát huy trong quá trình thi công, sử dụng và bảo dưỡng công trình.
Công nghệ xanh tạo lợi thế cạnh tranh
Từ bê tông khí chưng áp, kính tiết kiệm năng lượng đến đá nung kết và thiết bị vệ sinh, Viglacera đang từng bước hình thành hệ sinh thái sản phẩm hướng tới giảm tiêu hao năng lượng, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao hiệu quả sử dụng công trình.
Từ năm 2023 đến nay, sản phẩm bê tông khí chưng áp Viglacera được Hội đồng Công trình xanh Singapore trao chứng nhận “Sản phẩm tiêu chuẩn cho công trình xanh”. Cùng với chứng nhận EPD của kính tiết kiệm năng lượng và GREENGUARD của đá nung kết Vasta Stone, các chứng nhận này tạo điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận những thị trường coi trọng tiêu chuẩn môi trường.
Đối với doanh nghiệp, đầu tư công nghệ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện hiệu quả sản xuất ở những công đoạn được tối ưu, mở rộng thị trường và tăng sức cạnh tranh. Với chủ đầu tư, nhà thầu và người sử dụng, lợi ích đến từ việc giảm tải trọng công trình, tiết kiệm chi phí kết cấu, rút ngắn thời gian thi công và giảm nhu cầu năng lượng trong quá trình vận hành.
Năm 2025, Viglacera ra mắt hệ sinh thái VLXD xanh. Tiếp đó, năm 2026, doanh nghiệp giới thiệu hệ 6 giải pháp vật liệu xanh và thông minh, tập trung vào các yêu cầu của đô thị hiện đại như thích ứng với mưa bão, ngập lụt; tiết kiệm năng lượng; tăng tốc thi công; bảo vệ sức khỏe; an toàn cháy nổ và phát triển bền vững.
Các giải pháp bao gồm gạch porcelain siêu chịu lực có thể thi công hở mạch để nước mưa thẩm thấu xuống nền đất, ngói tráng men cao cấp chống dột và hạn chế tốc mái; kính Solar Control, Low-E; tấm panel ALC và gạch ốp lát kích thước lớn; men sứ siêu kháng khuẩn ViGuard™, sen vòi phủ PVD đạt chuẩn RoHS và thiết bị vệ sinh không chạm.
Trong đó, bê tông khí chưng áp AAC, ALC có khả năng chịu cháy, duy trì tính toàn vẹn kết cấu công trình trong khoảng 4-6 giờ. Đá nung kết siêu mỏng 6 mm được ứng dụng thay thế các vật liệu dễ cháy lan như gỗ tự nhiên. Nhóm sản phẩm đá nung kết vân trong xương, gạch vân gỗ và thiết bị vệ sinh tiết kiệm nước hướng tới giảm khai thác tài nguyên, trong đó thiết bị vệ sinh có thể giúp giảm tới 25% lượng nước sử dụng.
Thông qua hệ 6 giải pháp, Viglacera chuyển từ tư duy cung cấp từng sản phẩm riêng lẻ sang mô hình giải pháp đồng bộ, bao phủ nhiều giai đoạn trong vòng đời công trình. Đây là hướng tiếp cận cho phép kết hợp những ưu điểm của từng loại vật liệu, góp phần kiểm soát chi phí, nâng chất lượng công trình và giảm tác động đến môi trường.
Theo ông Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Ban Truyền thông Tổng công ty Viglacera - CTCP, với những nỗ lực đầu tư công nghệ mới, thúc đẩy phát triển sản phẩm xanh, cải tiến kỹ thuật và ứng dụng giải pháp sản xuất thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng, Viglacera đang triển khai hiệu quả Chiến lược phát triển VLXD xanh tại Việt Nam.
Từ góc độ kinh tế, tiết kiệm năng lượng giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí, nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực và tạo lợi thế trong cạnh tranh. Từ góc độ xã hội, những vật liệu giúp giảm chi phí thi công, rút ngắn tiến độ và giảm chi phí sử dụng có thể mang lại lợi ích thiết thực cho chủ đầu tư, nhà thầu và người dân. Về môi trường, việc giảm tiêu hao năng lượng, hạn chế sử dụng tài nguyên và phát triển vật liệu có khả năng tái chế góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh của ngành Xây dựng.
Đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng vì thế không chỉ phục vụ hoạt động sản xuất mà còn trở thành một phần trong chiến lược phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường của Viglacera. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp tiếp tục gắn sản xuất vật liệu với các dự án bất động sản xanh, hướng tới giảm phát thải trong toàn bộ vòng đời công trình.