Xuất khẩu tiến bước

Xét về giá trị tuyệt đối, 9 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của cả nước tăng 9,7 tỷ USD so với cùng kỳ năm 2009.
Đóng góp vào thành tích chung, xuất khẩu của khối doanh nghiêp có vốn đầu tư nước ngoài (không kể dầu thô) ước đạt 23,7 tỷ USD, tăng 40,1 % so với cùng kỳ năm trước. Nhờ vậy, cũng xét theo giá trị tuyệt đối, khối doanh nghiệp này góp 6,77 tỷ USD vào mức tăng 9,7 tỷ USD nói trên, tiếp tục đóng vai trò dẫn đầu trong việc tạo ra giá trị xuất khẩu, khiến tỷ trọng của khối này trong tổng kim nghạch xuất khẩu của cả nước tiếp tục tăng.
Nhiều mặt hàng có xuất khẩu tiến triển lạc quan. Hiện đã có 13 mặt hàng xuất khẩu đạt kim ngạch từ 1 tỷ USD trở lên, gồm dệt may, dầu thô, giày dép, thuỷ sản, gạo, gỗ và sản phẩm gỗ, máy móc thiết bị dụng cụ phụ tùng, máy vi tính và linh kiện, đá quý, kim loại quý và sản phẩm, cà phê, sắt thép và sản phẩm, than đá, cao su, trong đó có 3 mặt hàng mới là sắt thép và sản phẩm, than đá, cao su lọt vào TOP nói trên.
Trong 9 tháng qua, về cơ cấu thị trường xuất khầu của Việt Nam: 48% là châu Á, EU khoảng 15%...
Một trong những yếu tố mang lại kết quả trên là do trong 9 tháng qua, giá một số mặt hàng xuất khẩu của ta được cải thiện, như: cao su tăng 83%, sắn và sản phẩm sắn tăng 76,4%, than đá: 52%, dầu thô: 39,6%, hạt tiêu: 38,4%, gạo: 2,6 %, hạt điều: 19%, chè các loại: 12,3 %. Việc tăng giá các mặt hàng đã làm tăng kinh ngạch xuất khẩu khoảng 2,5 tỷ USD.
Riêng về giá gạo, sau một thời gian giảm sút, từ tháng 8/2010 đến nay đã bắt đầu tăng. Hiện giá gạo của xuất khẩu của Việt Nam đã tương đương mức giá gạo xuất khẩu của Thái Lan. Trong khi đó, do thời tiết diễn biến thất thường, nên thời gian gần đây, nhu cầu nhập khẩu gạo của nhiều nước có xu hướng tăng mạnh, vì thế nhiều doanh nghiệp không những duy trì được thị trường truyền thống mà còn khai thác được thị trường mới.
Do phục hồi của sản xuất công nghiệp, nên nhóm hàng công nghiệp, chế biến có sự tăng trưởng vượt trội.
Xuất khẩu dệt may 9 tháng đã được 8 tỷ USD. Với số lượng đơn hàng hiện có và nếu duy trì được tíến độ của các tháng vừa qua, chỉ cần 2 tháng nữa là ngành dệt may đạt chỉ tiêu cả năm là 10,5 tỷ USD.
Xuất khẩu thép trong 9 tháng đầu năm tăng mạnh, ước đạt 322 ngàn tấn, tăng 170,2% so với cùng kỳ. Có được kết quả trên là do, nhiều xí nghiệp đã đầu tư chiều sâu, tích cực tìm kiếm thị trường, đặc biệt là các thị trường mạnh như Brazil, Mỹ, Nhật.
Xuất khẩu trong 9 tháng tăng ở tất cả các thị trường, trong đó tăng cao nhất là châu Á,28,4%, châu Phi 27,9%, châu Mỹ 27,3%...
Tình hình tài chính tiền tệ có lợi cho xuất khẩu do chủ trương giảm lãi suất vay. Tỷ giá đồng Việt Nam với ngoại tệ mạnh đang ở chiều hướng có lợi cho xuất khẩu.
Với kim ngạch 51,5 tỷ USD của 9 tháng qua, đã đạt được 85,8% kế hoạch năm (60 tỷ USD), Nên 3 tháng còn lại, mỗi tháng chỉ cần đạt 3 tỷ USD, thì sẽ đạt kế hoạch một cách nhàn nhã. Còn nếu với những tín hiệu mới, 3 tháng tới đạt tương tự như các tháng vừa qua, thì việc cả năm nay xuất khẩu sẽ vượt xa kế hoạch là chắc chắn. 

Nhập siêu đã chùn lại, nhưng vẫn còn ở mức cao

Do có nhiều biện pháp quyết liệt về quản lý nhập khẩu và kiềm chế nhập siêu, nên tới thời điểm này, tình hình đã được cải thiện so với các tháng trước. Tháng 9 nhập khẩu là 7,15 tỷ USD, bằng 98,6% kim ngạch nhập khẩu của tháng trước. Tính chung 9 tháng nhập khẩu đạt 60,08 tỷ USD, tăng 22,7 % so với cùng kỳ năm trước. Nhập siêu tháng 9 là 1,05 tỷ USD. Tổng nhập siêu 9 tháng lên tới 8,6 tỷ USD, tỷ lệ nhập siêu 9 tháng là 16,7% dưới ngưỡng cho phép (20%). Khả năng tỷ lệ nhập siêu của cả năm sẽ được không chế ở mức 20%.
Tuy vậy cũng không thật yên tâm, vì nguồn gốc dẫn đến nhập siêu vẫn chưa được khắc phục triệt để.
Giá nhập khẩu của một số mặt hàng tăng so với cùng kỳ. Kim loại thường tăng trên 40%, khí hoá lỏng tăng 35,4%, xăng dầu các loại tăng 32%, phôi thép 228,3% ...
Nhập siêu vẫn tập trung từ thị trường châu Á, khoảng 22,5 tỷ USD, gấp hơn 2 lần tổng nhập siêu của cả nước, trong đó nhập siêu từ Trung Quốc chiếm gần 80% tổng nhập siêu của cả nước. Cũng may là các châu lục còn lại, Việt Nam lại xuất siêu: sang châu Âu tới 4,5 tỷ, châu Mỹ khoảng 6,6 tỷ, châu Đại Dương 1,5 tỷ USD ..., tạo nên sự bù trừ; rút cuộc, giá trị nhập siêu và tỷ lệ nhập siêu mới ở mức đó.
Tình trạng nhập khẩu nhiều loại sản phẩm nông nghiệp như ngô, bột mỳ, cám, thịt lợn... tuy số lượng không lớn, nhưng cũng đặt ra cho việc quản lý nhập khẩu thêm những tình tiết phức tạp.
Việc nhập phế thải chẳng những không thể chọn lựa để tái chế, mà còn gây độc hại, biến một vài bến cảng thành bãi rác, đang là vấn đề gây bức xúc. Vấn đề càng bức xúc hơn, khi đồn đoán rằng có sự móc nối giữa bên ngoài với một vài đơn vị trơng nước “rước” rác thải về Việt Nam. 

Giải pháp trong 3 tháng còn lại 

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách điều hành xuát nhập khẩu;
Tăng cường phối hợp với các bộ ngành, địa phương triển khai các biện pháp của Chính phủ về đẩy mạnh xuất khẩu, kiềm chế nhập siêu;
Không chờ tới các cuộc họp, giao ban định kỳ mà thường xuyên, các cơ quan quản lý cần chủ động tiếp cận với những kiến nghị “nóng” của doanh nghiệp để xem xét, can thiệp, xử lý kịp thời;
Khai thác năng lực sản xuất, nhu cầu thị trường, nhất là đối với những nhóm hàng có giá trị gia tăng cao;
Thực hiện việc điều hành tỷ giá và vấn đề về tài chính, tiền tệ, lãi suất tiền vay một cách hợp lý cho doanh nghiệp;
Nghiêm túc thực hiện chủ trương sử dụng máy móc, thiết bị, vật tư sản xuất trong nước trong đấu thầu triển khai các dự án đầu tư, để hạn chế nhập khẩu;
Đẩy mạnh xây dựng và sử dụng dồng bộ các hàng rào kỹ thuật đi đôi với việc tăng cường công tác kỉểm tra chất lượng hàng hoá nhập khẩu.