Theo dự báo của Bộ Công Thương , đến cuối năm nay thị trường Mỹ sẽ tiếp tục dẫn đầu các thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam, giúp đưa tổng kim ngạch xuất khẩu 6 tháng cuối năm dự kiến lên 33, 5tỷ USD, tăng gần 1 tỷ USD so với 6 tháng đầu năm là 32,7 tỷ USD.
Mỹ là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất trong chiến lược phát triển kinh tế - thương mại của Việt Nam. Đây là thị trường có nhu cầu nhập khẩu rất lớn và đa dạng, nhất là đối với những mặt hàng mà nước ta đang và có tiềm năng xuất khẩu lớn như dệt may, giầy dép , đồ gỗ, thủy sản, điện tử, điện và gia công cơ khí. Theo thống kê mới nhất của Bộ Công Thương, Mỹ hiện dẫn đầu 5 thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam với 20% tổng kim ngạch, kế đến là các nước ASEAN 17%, EU 16%, Nhật Bản 11% và Trung Quốc 9,5%.
Năm 2009, mặc dù nhu cầu nhập khẩu của Hoa Kỳ giảm mạnh do tác động của khủng hoảng tài chính, song xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ vẫn ước đạt khoảng 12,5 tỷ USD, tương đương với khoảng 21% tổng kim ngạch xuất khẩu của nước ta. 5 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ đạt 5,03 tỷ USD, tăng 22% so với cùng kỳ năm ngoái. Các mặt hàng chủ lực của Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ đều tăng trưởng cao như dệt may trong 5 tháng đầu năm 2010 đạt 2,66 tỷ USD tăng 32% so với cùng kỳ; giày dép 621 triệu USD, tăng 28,25%; sản phẩm gỗ 595 triệu USD, tăng 37,25%; thủy sản 325,6 triệu USD, tăng 29,77%; máy tính, linh kiện điện tử 237 triệu USD, tăng 32,07%...
Không chỉ là thị trường lớn và tiềm năng nhất, Mỹ còn là thị trường xuất siêu nhất của Việt Nam hiện nay. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, kim ngạch thương mại hai chiều Việt – Mỹ đạt 6,43 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2010, trong đó Việt Nam xuất khẩu 5,03 tỷ USD, nhập khẩu 1,4 tỷ USD, thặng dư thương mại 3,63 tỷ USD. Với mức tăng trưởng 5 tháng đầu năm này, kế hoạch xuất khẩu cho cả năm 2010 là 12,4 tỷ USD vào thị trường Mỹ có thể đạt được.
Theo đại diện Vụ Thị trường châu Mỹ (Bộ Công Thương), sở dĩ xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Mỹ tăng trưởng tốt trong thời gian qua là do tình hình kinh tế chung được phục hồi. Ngoài ra, các kênh đối thoại của Chính phủ hai nước với cộng đồng doanh nghiệp được mở rộng hơn, khiến những trở ngại trong vấn đề xuất nhập khẩu được hạn chế. Tuy nhiên, xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ còn gặp nhiều khó khăn do chưa được hưởng ưu đãi thuế quan phổ cập chung dành cho các nước đang và kém phát triển (GSP) cũng như một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nước ta đang phải chịu thuế chống bán phá giá của Mỹ như cá tra, cá basa và tôm. Túi PE đựng hàng của ta cũng đang bị Mỹ điều tra bán phá giá.
Trong những năm tới, muốn tăng được kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ, điều lốt cõi là phải tăng được nguồn cung có sức cạnh tranh, nhất là những mặt hàng công nghiệp chế biến và chế tạo có hàm lượng giá trị gia tăng cao.
Nhà nước phải tập trung đổi mới quản lý, đơn gian thủ tục hành chính, ban hành luật pháp, chính sách tháo gỡ khó khăn và tạo môi trường thuận lợi cho kinh doanh. Cần xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực để khuyến khích các doanh nghiệp trong nước và thu hút các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư, phát triển sản xuất, tạo ra những mặt hàng mới phi truyền thống có giá trị cao để xuất khẩu trong đó có xuất khẩu sang Mỹ.
Quy mô sản xuất nhỏ và dựa vào gia công thuần túy là những trở ngại lớn nhất của doanh nghiệp Việt Nam trong quan hệ với đối tác nước ngoài nói chung và Mỹ nói riêng. Để khắc phục trở ngại này, các doanh nghiệp phải tổ chức lại sản xuất để đảm bảo và ổn định chất lượng hàng hóa, mở rộng quy mô và hạ giá thành sản xuất, đặc biệt là phải đảm bảo tự cung ứng được đầu vào cho sản xuất để có thể đón xu hướng chuyển dịch đơn hàng từ các nước khác vào Việt Nam và trở thành đối tác sản xuất trực tiếp và lâu dài cho các nhà nhập khẩu lớn của Mỹ. Ngoài ra, cần vận động phía Mỹ sớm xem xét để Việt Nam được hưởng quy chế Ưu đãi thuế quan phổ cập chung GSP, sớm loại bỏ thuế chống phá giá đối với mặt hàng cá tra, cá basa và tôm của Việt Nam.
