Tại Lời giới thiệu đầu sách "Quản trị biến động và khủng hoảng", PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng biên tập Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật cho biết, thế giới hiện nay đang trải qua nhiều biến động với những thay đổi chính trị, kinh tế và xã hội diễn ra trên quy mô toàn cầu.
Các vấn đề như biến đổi khí hậu, xung đột quốc tế và bất ổn kinh tế đang đặt ra những thách thức lớn, đòi hỏi các quốc gia phải có những ứng phó linh hoạt và chủ động. Trong đó, biến động thương mại toàn cầu đang đặt ra không ít thách thức nhưng đồng thời cũng là động lực để các doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh. Bối cảnh đó đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao năng lực quản trị để thích ứng nhanh với những biến động của thị trường và tái định vị chiến lược phát triển. Do vậy, cuốn sách Quản trị biến động và khủng hoảng do TS. Lê Mạnh Hùng làm Chủ biên được xuất bản và ra mắt bạn đọc có ý nghĩa sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn nhằm giúp các nhà quản trị xây dựng năng lực thích ứng, chủ động kiến tạo phát triển doanh nghiệp trong môi trường bất định.
Cuốn sách luận giải cơ sở lý luận về quản trị biến động và khủng hoảng, tập trung phân tích, làm rõ các quan niệm, tư duy mới về quản trị biến động và khủng hoảng; mối quan hệ biện chứng giữa biến động, khủng hoảng và rủi ro;... Các tác giả đã tiếp cận khái niệm biến động từ chiều sâu triết học đến khoa học hệ thống, nhấn mạnh tính phổ quát và tất yếu của biến động trong tiến trình phát triển tự nhiên - xã hội. Trong thế giới vận động liên tục, thay đổi không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tồn tại. Quản trị biến động và khủng hoảng được xác lập như một phương thức quản trị mới, đòi hỏi chuyển hóa toàn diện từ tư duy đến hành động, từ chiến lược đến điều hành, giúp cho doanh nghiệp tránh được khủng hoảng, kiểm soát được rủi ro, tận dụng được cơ hội để thực hiện các mục tiêu phát triển. Việc quản trị biến động và khủng hoảng gắn với hoạch định mục tiêu, xây dựng chiến lược, phương pháp dự báo, đo lường các biến động, kế hoạch ứng phó và thích ứng, điều chỉnh và đặc biệt là kiến tạo động, kiến tạo giá trị mới trước biến động, thay đổi để đạt được mục tiêu, kết quả cao hơn.
Ngoài Lời nói đầu, Thay lời kết và Tài liệu tham khảo, cuốn sách được kết cấu gồm 4 chương:
Nội dung Chương 1 đề cập tốc độ thay đổi nhanh, được đo bằng gia tốc của môi trường kinh doanh toàn cầu. Các tác giả nhấn mạnh việc biến động không chỉ diễn ra nhanh, mà còn sâu, rộng, đan xen giữa các yếu tố kinh tế, công nghệ, xã hội, môi trường và địa - chính trị. Dựa trên quan điểm biện chứng khi cho rằng mọi tổ chức tồn tại trong một hệ thống mở, các tác giả phân tích các xu hướng lớn như ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo, hợp tác xuyên biên giới... đang tác động đến mô hình quản trị truyền thống, buộc các tổ chức, doanh nghiệp phải xây dựng năng lực thích ứng, tái cấu trúc liên tục. Chính vì vậy, năng lực quản trị biến động và khủng hoảng trở thành nền tảng cho mô hình quản trị hiện đại.
Ở Chương 2, các tác giả tập trung phân tích “bước chuyển” trong tư duy quản trị và quản lý. Nếu quản trị mang tính định hướng chiến lược, kiến tạo, thì quản lý thiên về vận hành hiệu quả và kiểm soát. Tiến trình phát triển tư duy quản trị được trình bày qua các mô hình: Taylor (quản trị khoa học), Drucker (MBO), KPI, BSC và OKR, từ đó cho thấy sự dịch chuyển từ tư duy kiểm soát sang tư duy thích ứng, từ đo lường hiệu suất đơn lẻ sang điều hành hệ sinh thái mở. Đặc biệt, các tác giả đi sâu phân tích thực tiễn chuyển đổi tư duy quản trị tại Petrovietnam nhằm nâng cao năng lực thích ứng, kiến tạo và cấu hình các chuỗi giá trị tích hợp.
Chương 3 của cuốn sách tập trung vào quản trị mục tiêu trong điều kiện biến động. Theo đó, mục tiêu không còn là điểm đến cố định, mà cần được quản trị linh hoạt theo các cảnh báo và điều kiện thực tế thay đổi. Các tác giả làm rõ các nguyên tắc của hoạch định mục tiêu và kế hoạch động; tích hợp bộ công cụ dự báo, cảnh báo sớm và dữ liệu số hóa thời gian thực để quản trị rủi ro biến động. Từ đó, năng lực kiến tạo động được xác định như một yếu tố cốt lõi trong môi trường bất định. Bên cạnh đó, các tác giả đã tập trung phân tích về quản trị nhân sự động, nơi các công cụ như ma trận “tiềm năng - hiệu quả - thích ứng”, cơ chế phân loại và điều phối nhân lực trở thành đòn bẩy thực thi mục tiêu; vai trò lãnh đạo và kiểm soát mục tiêu, nhấn mạnh kiểm soát đồng bộ, phân quyền và xây dựng văn hóa kiến tạo thay vì kiểm soát.
Cuốn sách khép lại ở Chương 4 khi tập trung làm rõ vai trò trung tâm của lãnh đạo trong quản trị biến động, đồng thời trình bày hệ phương pháp quản trị tích hợp giữa tư duy chiến lược và kiểm soát thích ứng. Trên cơ sở đó, xây dựng phương thức quản trị biến động gồm quản trị mục tiêu động, kiểm soát linh hoạt và kiến tạo năng lực phản ứng hệ thống. Vận dụng lý luận vào thực tiễn, Petrovietnam được phân tích như là một trường hợp điển hình trong triển khai quản trị biến động với những cách làm sáng tạo, như: thiết lập dashboard thời gian thực, cảnh báo sớm, hệ thống kiểm soát, phân quyền và xây dựng văn hóa thích ứng. Những kết quả đạt được trong triển khai mô hình quản trị biến động ở Petrovietnam thời gian qua đã khẳng định tính phù hợp của mô hình quản trị này, thể hiện ở năng lực tái cấu trúc tổ chức, tốc độ phản ứng và khả năng ra quyết định trong điều kiện khủng hoảng của Petrovietnam đã được nâng cao đáng kể.
Thông qua việc phân tích thực tiễn ở Petrovietnam, các tác giả đã đánh giá và rút ra những bài học kinh nghiệm có giá trị trong việc triển khai mô hình quản trị biến động, như: (1) Nhận thức biến động là tất yếu, thay đổi để quản trị chủ động; (2) Phân bổ hợp lý nguồn lực để thực hiện các mục tiêu cụ thể theo nguyên tắc “biết thắng từng bước cho đúng”, bảo đảm khả thi nhưng vẫn giữ khát vọng phát triển, thực hiện mục tiêu chiến lược; (3) Tăng cường sức mạnh bằng hệ thống quan điểm thống nhất trong chỉ đạo, điều hành của toàn tổ chức; (4) Đổi mới từ cốt lõi, chuyển hóa toàn diện trong tư duy, cấu trúc và hệ vận hành, hướng đến kiến tạo một mô hình quản trị vượt trội; (5) Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là động lực, giải pháp chiến lược trong quản trị biến động, nhằm thích nghi, kiểm soát và phát triển bền vững trong môi trường bất định; (6) Nâng tầm văn hóa quản trị; (7) Bài học quan trọng nhất là không được chủ quan trước những thành tựu đã đạt được, luôn sẵn sàng chuyển hóa thách thức thành cơ hội.
Về tổng thể, cuốn sách đã cung cấp một khung tiếp cận lý luận và mô hình quản trị biến động và khủng hoảng, đúc rút kinh nghiệm thực tiễn sâu sắc từ Petrovietnam, chứng minh khả năng kiểm soát rủi ro, nắm bắt cơ hội để “thiên nga đen đẻ trứng” thông qua quản trị biến động và khủng hoảng. Như trong Thay lời kết, cuốn sách nhấn mạnh rằng, quản trị biến động và khủng hoảng không phải là công cụ tình huống mà là một năng lực nền tảng trong kỷ nguyên bất định.
"Có thể nói, cuốn sách là tài liệu tham khảo có giá trị, bổ ích đối với các nhà quản lý, hoạch định chính sách, các nhà nghiên cứu, quản lý, điều hành các tổ chức, doanh nghiệp trong môi trường đầy biến động hiện nay", PGS.TS. Vũ Trọng Lâm nhận định.