Nhận diện rõ những “điểm nghẽn” trong quản lý
Thực hiện Văn bản số 1083/UBND-KT ngày 16/3/2026 của UBND Thành phố về việc giải quyết tồn tại chợ cá tự phát Yên Sở, ngày 15/4/2026, Sở Công Thương Hà Nội đã chủ trì buổi làm việc với các sở, ngành, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương nhằm rà soát toàn diện thực trạng, đồng thời thống nhất phương án xử lý.
Buổi làm việc có sự tham gia của đại diện Công an Thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường, lực lượng Quản lý thị trường, UBND phường Hoàng Mai và Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp và Thương mại tổng hợp Sở Thượng.
Theo đánh giá tại cuộc họp, chợ cá tự phát Yên Sở hình thành từ lâu, phát triển mạnh sau khi các hộ kinh doanh di dời để phục vụ dự án đường Vành đai 3. Hiện khu vực này có trên 50 hộ kinh doanh, với sản lượng thủy sản lưu thông khoảng 100 tấn/ngày, chiếm tới 20-30% tổng sản lượng cá nuôi trên địa bàn Thành phố.
Quy mô giao dịch lớn cho thấy vai trò nhất định của điểm chợ này trong chuỗi cung ứng thủy sản. Tuy nhiên, việc phát triển ngoài quy hoạch, thiếu hạ tầng và cơ chế quản lý đồng bộ đã khiến nhiều vấn đề phát sinh, trở thành “điểm nghẽn” trong công tác quản lý thương mại cơ sở.
Trước hết là tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè tại khu vực đầu ngõ 80 đường Đỗ Mười diễn ra phổ biến, gây ùn tắc giao thông nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Thực tế đã ghi nhận các vụ tai nạn, trong đó có trường hợp tử vong, cho thấy mức độ rủi ro không thể xem nhẹ.
Cùng với đó, hoạt động kinh doanh thủy sản phát sinh lượng lớn nước thải và rác thải hữu cơ, trong khi hạ tầng thu gom, xử lý chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến ô nhiễm môi trường kéo dài.
Đáng lưu ý, công tác kiểm soát nguồn gốc hàng hóa còn nhiều hạn chế. Sau khi dừng chốt kiểm dịch từ tháng 10/2022, việc truy xuất nguồn gốc thủy sản tại khu vực này gần như chưa có cơ chế hiệu quả, tiềm ẩn rủi ro nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Bài toán khó trong tổ chức lại hoạt động kinh doanh
Mặc dù chủ trương giải tỏa đã được xác định rõ, quá trình triển khai trên thực tế vẫn đối mặt với không ít khó khăn. UBND phường Hoàng Mai cho biết đã xây dựng kế hoạch giải tỏa, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các hộ kinh doanh chấp hành. Bước đầu đã có một số hộ đồng thuận, tự nguyện bàn giao mặt bằng. Tuy nhiên, phần lớn tiểu thương vẫn còn tâm lý e ngại, đặc biệt liên quan đến địa điểm kinh doanh mới và khả năng duy trì nguồn thu.
Một trong những vướng mắc lớn là việc bố trí địa điểm kinh doanh thay thế. Hiện chính quyền địa phương đang rà soát quỹ đất công để đề xuất phương án tạm thời, song việc đáp ứng đồng thời các yêu cầu về diện tích, hạ tầng kỹ thuật, môi trường và điều kiện kinh doanh là không đơn giản.
Trong khi đó, phương án di dời các tiểu thương về dự án của Hợp tác xã Sở Thượng cũng đặt ra nhiều vấn đề cần làm rõ. Các cơ quan chức năng cho rằng cần đánh giá kỹ khả năng đáp ứng của dự án về quy mô diện tích, tổ chức giao thông nội bộ, điều kiện phòng cháy chữa cháy, cũng như năng lực tiếp nhận lưu lượng hàng hóa lớn.
Từ góc độ doanh nghiệp, đại diện Hợp tác xã Sở Thượng cho biết đơn vị đã chấp hành chủ trương của Thành phố trong việc di dời trước đây và được phê duyệt dự án đầu tư. Tuy nhiên, quá trình triển khai hiện gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là tình trạng lấn chiếm khu vực đầu vào dự án và áp lực tài chính gia tăng. Theo đó, chi phí thuê đất đã tăng lên hơn 1,6 tỷ đồng/năm, trong khi dự án chưa thể vận hành đúng tiến độ, khiến hiệu quả đầu tư bị ảnh hưởng đáng kể.
Kiên định nguyên tắc, bảo đảm đúng lộ trình
Nhấn mạnh quan điểm xử lý dứt điểm các chợ tự phát theo đúng chỉ đạo của Thành phố, bà Nguyễn Kiều Oanh - Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết: “Việc xử lý chợ tự phát không chỉ là giải quyết một điểm nóng cụ thể mà phải đặt trong tổng thể tái cấu trúc hệ thống thương mại, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý và ổn định dân sinh.”
Theo bà Nguyễn Kiều Oanh, chợ cá tự phát Yên Sở thuộc diện phải giải tỏa, không đặt vấn đề hợp thức hóa dưới bất kỳ hình thức nào. Tuy nhiên, việc triển khai cần có lộ trình phù hợp, kết hợp đồng bộ giữa tuyên truyền, vận động và tổ chức lại hoạt động kinh doanh. Sở Công Thương Hà Nội yêu cầu UBND phường Hoàng Mai xây dựng kế hoạch chi tiết, xác định rõ tiến độ, giải pháp và trách nhiệm của từng đơn vị, phấn đấu hoàn thành việc giải tỏa trước ngày 30/4/2026 theo chỉ đạo của Thành phố. Đồng thời, các thông tin liên quan đến phương án di dời như giá thuê, phí dịch vụ, điều kiện hạ tầng, phòng cháy chữa cháy… cần được công khai minh bạch nhằm tạo sự đồng thuận trong các hộ kinh doanh.
Từ xử lý điểm nóng đến tái cấu trúc hệ thống
Từ thực tiễn chợ cá Yên Sở có thể thấy, việc xử lý các điểm chợ tự phát không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ mang tính chiến lược trong quản lý thương mại đô thị. Hiện nay, Hà Nội vẫn thiếu các chợ đầu mối thủy sản quy mô lớn, hiện đại, khiến hoạt động giao thương tập trung tự phát hình thành và tồn tại trong thời gian dài.
Do đó, cùng với việc giải tỏa, Thành phố cần đẩy nhanh tiến độ các dự án chợ theo quy hoạch, hoàn thiện hạ tầng thương mại và xây dựng các mô hình phân phối phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, việc tăng cường kiểm tra, giám sát, kết hợp với ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng hàng hóa cũng là hướng đi cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.
Với sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành và chính quyền địa phương, Hà Nội đang từng bước thiết lập lại kỷ cương trong hoạt động thương mại cơ sở, hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, văn minh và bền vững - đúng với định hướng phát triển đô thị hiện đại trong giai đoạn mới.
Số liệu đáng chú ý tại chợ cá tự phát Yên Sở: Khoảng 50+ hộ kinh doanh đang hoạt động thường xuyên; Sản lượng thủy sản lưu thông đạt ~100 tấn/ngày; Chiếm 20-30% tổng sản lượng cá nuôi của Hà Nội. Hình thành sau khi di dời phục vụ dự án đường Vành đai 3. Phát sinh nhiều vấn đề: ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, khó kiểm soát nguồn gốc.