Chỉ vài năm trước, việc đăng ký cấp điện mới, thay đổi thông tin hợp đồng hay thanh toán tiền điện vẫn gắn với những bộ hồ sơ giấy, những lần đi lại giữa khách hàng và ngành điện. Ngày nay, phần lớn các giao dịch ấy đã được thực hiện trên môi trường số. Người dân có thể đăng ký dịch vụ điện, theo dõi lượng điện tiêu thụ, thanh toán hóa đơn hoặc phản ánh sự cố chỉ bằng điện thoại thông minh mà không cần trực tiếp đến các điểm giao dịch.
Sự thay đổi đó không chỉ là kết quả của việc ứng dụng công nghệ thông tin mà phản ánh quyết tâm, những chủ trương đúng đắn của Đảng bộ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Từ quản trị doanh nghiệp, vận hành hệ thống điện đến cung cấp dịch vụ khách hàng đều đang được số hóa với mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.
Khoa học công nghệ và chuyển đổi số - động lực phát triển trong giai đoạn mới và nhiệm vụ chiến lược của EVN
Trước xu thế phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức, Đảng ta luôn xác định khoa học công nghệ là nền tảng, động lực quan trọng để phát triển nhanh và bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng.
Tại Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã khẳng định: phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là nhiệm vụ trung tâm, là nền tảng và động lực quan trọng hàng đầu để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.
Tinh thần đó tiếp tục được quán triệt trong các chỉ đạo của lãnh đạo Đảng về đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai các nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục cải cách mạnh mẽ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát huy mọi nguồn lực để tạo động lực tăng trưởng mới.
Theo Tổng Bí thư, cùng với hội nhập quốc tế, đổi mới công tác xây dựng pháp luật và phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ và chuyển đổi số là một trong những trụ cột quan trọng tạo nền tảng cho mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Đối với ngành điện - lĩnh vực giữ vai trò hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế - việc đi đầu trong ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu phát triển nội tại mà còn là trách nhiệm góp phần hiện thực hóa các mục tiêu lớn của quốc gia.
Trong thời đại số, vai trò ấy càng trở nên quan trọng khi điện năng là nền tảng cho hoạt động của các trung tâm dữ liệu, hệ thống thông tin, dịch vụ số và các mô hình kinh tế mới.
Nhận thức rõ yêu cầu đó, Đảng bộ EVN đã xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm nhằm hiện đại hóa hoạt động quản trị, nâng cao hiệu quả sản xuất - kinh doanh và cải thiện chất lượng phục vụ khách hàng.
Từ năm 2021, EVN lựa chọn chủ đề năm là “Chuyển đổi số trong Tập đoàn Điện lực Quốc gia Việt Nam”, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu và công nghệ số.
Theo định hướng phát triển của Tập đoàn, quá trình chuyển đổi số được triển khai đồng bộ trên ba lĩnh vực trọng tâm gồm quản trị doanh nghiệp, sản xuất - vận hành hệ thống điện và dịch vụ khách hàng. Mục tiêu hướng tới là xây dựng doanh nghiệp số hiện đại, hoạt động minh bạch, hiệu quả và lấy khách hàng làm trung tâm.
Điểm đáng chú ý là EVN không xem chuyển đổi số chỉ là nhiệm vụ của bộ phận công nghệ thông tin mà là nhiệm vụ chung của toàn hệ thống. Bởi trên thực tế, rào cản lớn nhất đối với chuyển đổi số nhiều khi không nằm ở công nghệ mà ở nhận thức, thói quen và phương thức làm việc.
Từ đó, Đảng ủy EVN đã ban hành nhiều chương trình hành động, nghị quyết chuyên đề nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng công tác chính trị tư tưởng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được đặt ra như những nhiệm vụ xuyên suốt.
Đổi mới công tác chính trị, tư tưởng trong môi trường số
Chuyển đổi số không chỉ tạo ra những thay đổi về công nghệ mà còn làm biến đổi môi trường làm việc, phương thức quản lý và tâm lý của người lao động. Điều này đặt ra yêu cầu đổi mới công tác chính trị, tư tưởng trong các doanh nghiệp nhà nước nói chung và EVN nói riêng.
Thời gian qua, Đảng ủy EVN đã triển khai nhiều giải pháp nhằm thực hiện hiệu quả Chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số. Một trong những điểm nổi bật là việc đổi mới phương thức tuyên truyền, quán triệt nghị quyết và phổ biến chủ trương của Đảng trên các nền tảng số.
Hệ thống cổng thông tin điện tử, hội nghị trực tuyến, nền tảng truyền thông nội bộ và các công cụ số được sử dụng ngày càng rộng rãi, giúp việc truyền tải thông tin trở nên nhanh chóng, thuận tiện và hiệu quả hơn. Những nội dung trước đây chủ yếu được triển khai qua các cuộc họp trực tiếp nay đã có thể tiếp cận đến đông đảo cán bộ, đảng viên và người lao động thông qua môi trường số.
Cùng với đó, EVN chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có năng lực số, khả năng thích ứng với những thay đổi của công nghệ và phương thức quản trị hiện đại. Trong nhiều hội nghị chuyên đề, lãnh đạo Tập đoàn đều nhấn mạnh rằng chuyển đổi số trước hết là chuyển đổi về nhận thức. Khi nhận thức thay đổi, hành động sẽ thay đổi và khi toàn hệ thống cùng thay đổi thì quá trình chuyển đổi số mới có thể đạt được kết quả thực chất.
Các phong trào thi đua lao động sáng tạo, sáng kiến cải tiến kỹ thuật, ứng dụng công nghệ mới, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo cũng được phát động rộng khắp trong toàn hệ thống, góp phần đưa chuyển đổi số trở thành nhiệm vụ thường xuyên gắn với công việc hằng ngày của mỗi cán bộ, công nhân viên.
Cải cách thủ tục hành chính - thước đo của chuyển đổi số
Một trong những kết quả rõ nét nhất của quá trình chuyển đổi số tại EVN là cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính và dịch vụ khách hàng.
Nếu như trước đây người dân phải trực tiếp đến các đơn vị điện lực để nộp hồ sơ, ký kết hợp đồng hoặc thực hiện các giao dịch liên quan đến điện năng thì hiện nay phần lớn thủ tục đã được số hóa hoàn toàn.
EVN đã cung cấp 100% dịch vụ điện trên môi trường trực tuyến, cho phép khách hàng thực hiện các thủ tục như cấp điện mới, thay đổi công suất, thay đổi chủ thể hợp đồng, thanh toán tiền điện, tra cứu thông tin hay báo mất điện thông qua các nền tảng số.
Đặc biệt, toàn bộ dịch vụ điện trực tuyến đã được tích hợp lên Cổng Dịch vụ công Quốc gia, giúp người dân và doanh nghiệp có thể thực hiện đầy đủ các bước của quy trình mà không cần tiếp xúc trực tiếp với cơ quan điện lực.
Việc số hóa quy trình giải quyết thủ tục không chỉ rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm giấy tờ hành chính mà còn nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động cung cấp dịch vụ. Tại nhiều địa phương, thời gian giải quyết các thủ tục cấp điện cho doanh nghiệp đã được rút ngắn đáng kể so với trước đây.
Song song với đó, EVN đẩy mạnh triển khai hợp đồng điện tử, hóa đơn điện tử, chữ ký số và các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt. Nhiều địa phương hiện đạt tỷ lệ thanh toán tiền điện không dùng tiền mặt trên 90%, góp phần thúc đẩy quá trình xây dựng nền kinh tế số theo định hướng của Chính phủ.
Quan trọng hơn, cải cách thủ tục hành chính đã tạo ra sự chuyển biến trong tư duy phục vụ. Thay vì mô hình quản lý hành chính truyền thống, ngành điện đang từng bước chuyển sang mô hình phục vụ khách hàng với tiêu chí thuận tiện, minh bạch và lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.
Trong hành trình chuyển đổi số của EVN, nhiều đơn vị thành viên đã trở thành những điển hình tiêu biểu với những cách làm sáng tạo và hiệu quả.
Tại Thủ đô, Tổng công ty Điện lực Hà Nội (EVNHANOI) được xem là một trong những đơn vị tiên phong về số hóa dịch vụ khách hàng. Hiện nay, toàn bộ dịch vụ điện của đơn vị đã được cung cấp trực tuyến, cho phép khách hàng thực hiện giao dịch thông qua website, ứng dụng di động hoặc Cổng Dịch vụ công Quốc gia. EVNHANOI đồng thời triển khai hệ thống chăm sóc khách hàng đa kênh kết hợp các giải pháp trí tuệ nhân tạo nhằm hỗ trợ tra cứu thông tin, tiếp nhận phản ánh và xử lý yêu cầu của khách hàng mọi lúc, mọi nơi.
Trong lĩnh vực vận hành, việc thay thế công tơ cơ khí bằng công tơ điện tử đo xa đã giúp tự động hóa công tác ghi chỉ số điện năng, đồng thời tạo điều kiện để khách hàng theo dõi mức tiêu thụ điện theo thời gian thực. Các mô hình trạm biến áp không người trực và hệ thống điều khiển từ xa cũng được mở rộng, góp phần nâng cao độ tin cậy cung cấp điện cho Thủ đô.
Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) đang chứng minh hiệu quả của chuyển đổi số trong điều kiện địa bàn rộng lớn, nhiều khu vực nông thôn và vùng sâu, vùng xa.
Thông qua các ứng dụng chăm sóc khách hàng trên thiết bị di động, người dân tại nhiều địa phương có thể tiếp cận các dịch vụ điện nhanh chóng và thuận tiện hơn. Hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và các dịch vụ trực tuyến đã trở thành phương thức giao dịch phổ biến.
Đơn vị cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ GIS trong quản lý lưới điện, giúp xác định nhanh vị trí sự cố, hỗ trợ vận hành hiệu quả và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện. Việc triển khai các trạm biến áp không người trực và hệ thống điều khiển từ xa đã góp phần giảm thời gian xử lý sự cố, nâng cao năng suất lao động và chất lượng phục vụ khách hàng.
Trong khi đó, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) đang đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng lưới điện thông minh của Việt Nam.
Nhiều trạm biến áp không người trực đã được đưa vào vận hành, cho phép thực hiện các thao tác điều khiển từ trung tâm thay vì tại hiện trường. EVNNPT cũng ứng dụng thiết bị bay không người lái trong công tác kiểm tra đường dây truyền tải, giúp giảm sức lao động thủ công và nâng cao mức độ an toàn cho người lao động.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu và cảnh báo nguy cơ sự cố đang góp phần chuyển đổi phương thức bảo trì từ truyền thống sang bảo trì dựa trên dữ liệu, nâng cao độ an toàn và ổn định của hệ thống truyền tải điện quốc gia.
Khẳng định vai trò tiên phong của doanh nghiệp nhà nước trong kỷ nguyên số
Không chỉ mang lại hiệu quả về công nghệ và quản trị, chuyển đổi số còn tạo ra những thay đổi sâu sắc trong văn hóa doanh nghiệp của EVN.
Trong môi trường số, mọi quy trình đều được chuẩn hóa, số hóa và quản lý trên nền tảng dữ liệu. Điều đó đòi hỏi mỗi cán bộ, người lao động phải không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, khả năng thích ứng và tinh thần đổi mới sáng tạo.
Đảng ủy EVN xác định xây dựng văn hóa số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của quá trình chuyển đổi số toàn diện. Văn hóa số không chỉ là việc sử dụng công nghệ mà còn là tinh thần đổi mới, chủ động thích ứng với thay đổi và lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo cho mọi hoạt động.
Thực tiễn chuyển đổi số tại EVN cho thấy, khi công nghệ được đặt dưới sự dẫn dắt của tầm nhìn chiến lược và quyết tâm chính trị, những thay đổi lớn hoàn toàn có thể được hiện thực hóa.
Từ số hóa dịch vụ khách hàng, hiện đại hóa quản trị doanh nghiệp đến xây dựng lưới điện thông minh, EVN đang từng bước hình thành một hệ sinh thái điện lực số hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.
Quan trọng hơn, quá trình đó không chỉ là câu chuyện về ứng dụng công nghệ mà còn là câu chuyện về đổi mới tư duy lãnh đạo, đổi mới phương thức quản trị và xây dựng văn hóa doanh nghiệp trong thời đại số. Việc gắn chuyển đổi số với công tác chính trị, tư tưởng đã tạo nên sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống, qua đó phát huy vai trò tiên phong của doanh nghiệp nhà nước trong thực hiện các chủ trương lớn của Đảng về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Trong tiến trình xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số ở Việt Nam, những kết quả mà EVN đạt được không chỉ có ý nghĩa đối với riêng ngành điện mà còn cung cấp những kinh nghiệm thực tiễn cho quá trình đổi mới và hiện đại hóa của các doanh nghiệp nhà nước khác.
Đó cũng là minh chứng cho sức mạnh của sự đồng thuận, quyết tâm đổi mới và vai trò lãnh đạo của Đảng trong việc tạo dựng những động lực phát triển mới cho đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.