Ban QLDA Lưới điện miền Trung với công tác đền bù GPMB xây dựng các công trình điện

Ban QLDA Lưới điện miền Trung với chức năng chính: chịu trách nhiệm trước Chủ đầu tư và Nhà nước về quản lý dự án lưới điện từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến giai đoạn kết thúc xây dựng, trong đó có công tác đền bù, giải phóng mặt bằng (ĐB GPMB). Đây là công tác khó khăn phức tạp, tốn nhiều thời gian và công sức. Để xây dựng các công trình điện, ngoài các vấn đề về kỹ thuật, vốn, thi công thì công tác ĐB GPMB không thể xem nhẹ. Làm tốt công tác này mới nhanh chóng GPMB, giải phóng hành lang tuyến, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà thầu thi công cũng như bảo đảm an toàn lưới điện khi công trình hoàn thành đưa vào vận hành. Nếu không làm tốt thì dù dự án có vốn đầu tư lớn đến đâu vẫn không thể triển khai, việc thi công bị đình trệ, gây lãng phí thời gian, tiền của, nhân công, làm chậm tiến độ công trình. ĐB GPMB xây dựng các công trình điện mang tính đặc thù nên càng khó khăn hơn. Bởi chỉ có vị trí xây dựng trạm biến áp mới đền bù giải tỏa tất cả, còn lại móng trụ điện thì chỉ đền bù đất chiếm vĩnh viễn móng trụ và tài sản có trên móng đó (nếu có). Nếu đền bù giải tỏa toàn bộ thì chủ hộ có cơ hội được bồi thường thỏa đáng, có các khoản hỗ trợ do phải di dời nhà, được chuyển đổi nghề nghiệp, có điều kiện để cải thiện cuộc sống, sinh hoạt. Còn chỉ đền bù móng trụ điện thì giá trị bồi thường không lớn. Tùy cấp điện áp mà móng trụ có diện tích từ một vài m² đến vài trăm m ². Móng này cách móng kia từ vài chục mét đến vài trăm mét. Những móng trụ nằm trên đất ở hoặc đất khuôn viên thì càng khó khăn hơn vì vị trí đó ảnh hưởng không nhỏ đến cả khu đất. Gay cấn nhất là khi đường dây cắt qua các lô đất ở có giá trị lớn (đất không thu hồi nhưng làm thay đổi mục đích sử dụng đất hoặc hạn chế khả năng sử dụng đất), chủ hộ ngại làm nhà trên đất đó, đất bán không ai mua, chủ sở hữu đất rất thiệt thòi.

Qua gần 20 năm hoạt động, Ban QLDA Lưới điện miền Trung đã quản lý xây dựng hoàn thành hàng trăm công trình, nghiệm thu đóng điện đưa vào vận hành. Lãnh đạo Ban luôn coi trọng công tác ĐB GPMB. Ngoài phòng Đền bù trực thuộc Ban được Công ty Điện lực 3 (nay là Tổng công ty Điện lực miền Trung) có quyết định thành lập, Ban còn cử một đồng chí Phó Giám đốc trực tiếp phụ trách công tác này. Kinh nghiệm cho thấy, để thực hiện có hiệu quả việc ĐB GPMB, trước hết công tác thẩm định thiết kế phải hết sức chặt chẽ. Tránh đường điện cắt qua khu dân cư, chùa chiền, trường học; hạn chế đến mức thấp nhất ảnh hưởng của công trình điện đến mồ mả và đất ở. Trong những trường hợp cần thiết, có thể xê dịch, nắn tuyến nhằm hạn chế tối đa thiệt hại về nhà, vật kiến trúc và đất ở, đảm bảo hiệu quả kinh tế và tính khả thi cao khi triển khai. Ban luôn cử cán bộ phối hợp chặt chẽ với Hội đồng ĐB GPMB (hoặc trung tâm phát triển quỹ đất) của địa phương, các cấp chính quyền từ thôn, xã đến cấp tỉnh (khi cần) cùng các cơ quan liên quan. Cán bộ của Ban cùng các cơ quan chức năng luôn tuyên truyền để người dân hiểu: Công trình điện đang triển khai là công trình lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, đáp ứng nhu cầu về điện của nhân dân nên mong muốn mọi người cùng ủng hộ. Lãnh đạo Ban làm việc và đề nghị các cấp chính quyền địa phương (nơi triển khai dự án điện) phát huy vai trò, sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân. Quá trình thực hiện đền bù GPMB luôn đảm bảo nguyên tắc: Dân chủ - công khai - minh bạch - đúng chính sách - đúng quy định; những thông tin liên quan về dự án; tổ chức kê khai đền bù; lập phương án đền bù; niêm yết công khai phương án đền bù; tổng hợp trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; tiến hành chi trả tiền và sớm GPMB. Trong thực tế, việc triển khai ĐB GPMB xây dựng các công trình điện thường gặp khó khăn như: người dân thường có tâm lý cho rằng đơn giá đền bù do UBND cấp tỉnh ban hành thấp, chưa tương xứng với giá trị tài sản bị thiệt hại. Việc triển khai ĐB GPMB do Hội đồng của địa phương chủ trì, cán bộ của Ban chỉ là thành viên trong Hội đồng. Tuy vậy, Ban luôn chủ động, quyết liệt và rốt ráo trong triển khai thực hiện ĐB GPMB nên đem lại hiệu quả thiết thực.

Những kinh nghiệm được đúc kết: Việc triển khai ĐB GPMB phải thực sự gần dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân, làm tốt công tác dân vận, kịp thời giải đáp thắc mắc của người dân cũng như tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc. Những hộ thực hiện tốt công tác đền bù GPMB cần được khuyến khích và nhân rộng; những hộ không chịu nhận tiền bồi thường, cố tình ngăn cản thi công mặc dầu đã được giải quyết có lý, có tình thì ngoài các thành viên của Hội đồng cần mời các tổ chức đoàn thể như UB MTTQ, Hội Phụ nữ, Hội cựu chiến binh… cùng các cấp chính quyền kiên trì vận động, thuyết phục. Nếu chủ hộ vẫn không hợp tác thì hoàn tất hồ sơ, chủ đầu tư có văn bản đề nghị các cấp chính quyền tổ chức lực lượng bảo vệ thi công và cử cán bộ trực tiếp cùng tham gia. Hầu hết các trường hợp vướng mắc giải quyết theo phương án này đều thành công. Đến nay, Ban chưa để xảy ra trường hợp nào vướng mắc về ĐB GPMB phải tổ chức cưỡng chế.

Địa phương nào làm tốt công tác dân vận, được lòng dân và tiến hành quyết liệt thì hiệu quả đạt được cao và ngược lại. Sự phối hợp chặt chẽ và có hiệu quả giữa Ban QLDA Lưới điện miền Trung với các cấp chính quyền địa phương là yếu tố quan trọng nhằm đẩy nhanh công tác ĐB GPMB, góp phần để các dự án điện thi công đảm bảo tiến độ, sớm đưa vào vận hành, đáp ứng nhu cầu về điện ngày càng tăng cho sản xuất, phát triển kinh tế và phục vụ đời sống nhân dân.