Bánh Trung thu handmade bán online: Thách thức trong kiểm soát nguồn gốc

Hơn 18.000 bánh Trung thu bị xử lý

Theo báo cáo của Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) thành phố Hà Nội, từ ngày 10/8 đến ngày 28/9/2026, các Đội QLTT trên địa bàn đã triển khai kiểm tra, kiểm soát thị trường theo kế hoạch bảo đảm an toàn thực phẩm dịp Tết Trung thu.

Kết quả, lực lượng QLTT đã kiểm tra, xử lý 173 vụ vi phạm, với tổng số tiền phạt hành chính 1,271 tỷ đồng. Giá trị hàng hóa vi phạm bị xử lý là 1,09 tỷ đồng.

Trong đó, lĩnh vực thực phẩm ghi nhận 111 vụ vi phạm. Lực lượng chức năng đã xử lý 55.925 sản phẩm thực phẩm là tang vật vi phạm, trị giá 455,8 triệu đồng.

Đáng chú ý, số hàng hóa bị xử lý gồm 18.629 chiếc bánh Trung thu các loại; 37.296 sản phẩm bánh, kẹo nhập lậu; hơn 472 kg nguyên liệu làm bánh Trung thu.

Số nguyên liệu này gồm 125 kg đậu xanh, 120 kg nhân bánh thập cẩm chế biến sẵn, 100 kg mứt bí và 200 quả trứng vịt muối cùng một số nguyên liệu khác. Theo Chi cục QLTT Hà Nội, những hàng hóa trên có dấu hiệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm hoặc không đủ điều kiện lưu thông trên thị trường.

Cùng với thực phẩm, đồ chơi trẻ em cũng là nhóm hàng được tập trung kiểm tra trong dịp Trung thu. Lực lượng QLTT đã kiểm tra, xử lý 61 vụ việc, với 21.561 sản phẩm vi phạm, trị giá 621,8 triệu đồng.

Tang vật chủ yếu là đồ chơi nhựa, bộ đồ chơi xếp hình, mô hình ô tô, thú nhồi bông, búp bê các loại có dấu hiệu nhập lậu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ, giả mạo nhãn hiệu hoặc không bảo đảm điều kiện lưu thông, an toàn cho người sử dụng.

Đối với nhóm văn phòng phẩm, đồ dùng học tập, lực lượng QLTT xử lý một vụ vi phạm, thu giữ 330 sản phẩm bút dạ màu nhập lậu, trị giá 13 triệu đồng.

Bánh handmade trên mạng gây khó cho việc truy xuất

Theo Chi cục QLTT Hà Nội, hoạt động kinh doanh các mặt hàng phục vụ Tết Trung thu trên môi trường thương mại điện tử, mạng xã hội ngày càng đa dạng, trong đó có bánh Trung thu sản xuất, gia công theo hình thức handmade.

Bên cạnh sản phẩm, thương hiệu bánh do các doanh nghiệp có uy tín sản xuất, kinh doanh, vẫn xuất hiện tình trạng kinh doanh bánh nhập lậu, bánh không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không có hóa đơn, chứng từ chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa.

Phương thức kinh doanh chủ yếu thông qua tài khoản mạng xã hội, hội nhóm trực tuyến, kết hợp với dịch vụ vận chuyển, giao hàng nhanh. Hàng hóa có thể được tập kết tại các điểm nhỏ lẻ hoặc địa điểm kinh doanh không cố định.

Theo cơ quan QLTT, đặc điểm này gây khó khăn cho việc quản lý thông tin địa bàn, truy xuất nguồn gốc và kiểm tra, xử lý vi phạm.

Đáng chú ý, hoạt động sản xuất, gia công bánh handmade thường có quy mô nhỏ lẻ, phân tán. Một số trường hợp sản xuất tại nhà, kinh doanh trực tuyến theo mùa vụ, khiến việc rà soát điều kiện sản xuất, kiểm soát nguyên liệu đầu vào và truy xuất nguồn gốc thành phẩm gặp khó khăn hơn so với các cơ sở sản xuất tập trung.

Đây cũng là vấn đề được đặt ra trong bối cảnh phương thức kinh doanh hàng hóa ngày càng linh hoạt, đan xen giữa bán hàng trực tiếp và trực tuyến.

Kiểm soát cả nguyên liệu, phụ gia và nhân bánh

Không chỉ sản phẩm bánh thành phẩm, hoạt động kinh doanh nguyên liệu, phụ gia và nhân bánh chế biến sẵn cũng được Chi cục QLTT Hà Nội lưu ý.

Theo báo cáo, một số loại nguyên liệu được sản xuất, phân phối với số lượng lớn, sau đó chia nhỏ, sang chiết, đóng gói lại để bán lẻ. Một số cơ sở chưa thực hiện đầy đủ quy định về nguồn gốc, xuất xứ, nhãn hàng hóa, điều kiện bảo quản và hồ sơ chứng minh chất lượng, an toàn thực phẩm.

Từ thực tế này, cơ quan QLTT nhận định có nguy cơ sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, quá hạn sử dụng hoặc không bảo đảm chất lượng để sản xuất bánh.

Hoạt động sản xuất bánh handmade cũng có tính thời vụ, tập trung trong thời gian ngắn. Một số tổ chức, cá nhân chỉ sản xuất, kinh doanh vào dịp Trung thu, sử dụng địa điểm tập kết hàng hóa tạm thời hoặc thay đổi địa điểm sản xuất, gia công.

Trong khi đó, việc kiểm tra, truy xuất nguồn gốc, kiểm nghiệm chất lượng và đánh giá các chỉ tiêu an toàn thực phẩm đối với sản phẩm có dấu hiệu vi phạm cần có thời gian và sự phối hợp của cơ quan chuyên môn.

Thời hạn sử dụng ngắn của bánh Trung thu cũng là một khó khăn được cơ quan QLTT nêu trong báo cáo. Theo đó, một số sản phẩm bánh dẻo có thời hạn sử dụng khoảng 5-7 ngày; bánh nướng nhân cốm xào khoảng 2-3 ngày.

Việc lấy mẫu kiểm nghiệm, đánh giá chất lượng trong khi sản phẩm có thời hạn sử dụng ngắn có thể ảnh hưởng đến quá trình bảo quản tang vật và xử lý vi phạm kịp thời.

Kinh doanh online đặt ra yêu cầu mới trong quản lý

Kết quả kiểm tra dịp Tết Trung thu năm 2026 cho thấy, bên cạnh việc kiểm soát các cơ sở kinh doanh truyền thống, hoạt động kinh doanh thực phẩm trên thương mại điện tử và mạng xã hội tiếp tục đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý thị trường.

Đặc biệt, với các sản phẩm bánh handmade và nguyên liệu làm bánh được chia nhỏ, đóng gói lại để bán lẻ, việc kiểm soát nguồn gốc, điều kiện bảo quản, nhãn hàng hóa và hồ sơ liên quan đến chất lượng, an toàn thực phẩm là những nội dung cần được chú trọng.

Đây cũng là những vấn đề cần được tính đến trong các đợt kiểm tra tiếp theo, nhất là đối với nhóm hàng sản xuất, kinh doanh theo mùa vụ và các sản phẩm được phân phối chủ yếu qua môi trường trực tuyến.